Nobel ödüllü ekonomist Daron Acemoğlu iddialı bir söylemde bulunmuş. “Yolsuzluk ve yandaşlık önlenirse ekonomi patlama yapar” demiş. Tek başına sadece bu ikisinin önlenmesi elbetteki yeterli değil. İsraf ve şatafatı da, eklemek gerekir. Ayrıca, Türkiye’de ekonominin farklı yapısal sorunları var. Ülke Özellikle üretim ekonomisinde yeterli seviyede değil.

Türkiye’de yolsuzluk, kayırmacılık, israf ve gösteriş amaçlı kamu harcamaları ciddi biçimde azaltılsa ekonomiye güçlü bir katkı elbetteki sağlanır. Ancak “bunlar engellenirse ekonomi bir anda patlama yapar” demek bence ekonomik açıdan fazla iddialı olur.

Asıl mesele şu:
1. Yolsuzluk azalırsa para daha verimli kullanılır
Yolsuzluk yalnızca kamu parasının kaybolması değildir. Yanlış ihaleler, gereksiz projeler, düşük kaliteli yatırımlar ve rekabetin bozulması da ekonomiye maliyet getirir.
IMF araştırmaları, yüksek yolsuzluğun kamu yatırımlarını artırabildiğini fakat bu yatırımların verimliliğini ve altyapının kalitesini düşürdüğünü ortaya koyuyor.

2. Yandaşlık ve kayırmacılık azalırsa rekabet güçlenir.
İşini en iyi yapan şirket yerine bağlantısı güçlü olan şirket avantaj kazanıyorsa, sermaye ve insan kaynağı verimsiz yerlere gider.
OECD de Türkiye açısından rekabet, yatırım ortamı, verimlilik ve yolsuzlukla mücadeleyi ekonomik performans açısından önemli görüyor. IMF ise daha güçlü hukuk ve yargı bütünlüğünün yatırımcı güvenini ve uzun vadeli sermaye girişlerini destekleyebileceğini belirtiyor.

3. İsraf azaltılırsa mali alan açılır.
Burada çok önemli bir ayrım var:
İsrafı kesmek = devleti küçültmek değildir.
Gereksiz makam araçları, lüks harcamalar, verimsiz kamu binaları, gereksiz projeler veya düşük getirili harcamalar azaltılıp bu kaynaklar;
eğitime,
teknolojiye,
üretime,
altyapıya,
tarıma,
ihracata,
Ar-Ge’ye
aktarılırsa ekonomik büyümenin kalitesi yükselir.
OECD de Türkiye’de kamu harcamalarının verimliliğinin artırılmasının mali alan yaratabileceğini özellikle vurgulanıyor.

Bence en doğru cümle şu olur:
Yolsuzluğu ve israfı bitirmek ekonomiyi tek başına uçurmaz; fakat Türkiye’nin ekonomik potansiyelinin önündeki önemli engellerden bazılarını kaldırır.
Çünkü Türkiye’nin aynı zamanda yüksek enflasyon, yüksek finansman maliyetleri, düşük verimlilik, eğitim-istihdam uyumsuzluğu, hukuk ve yatırım güveni, teknoloji ve ihracat kapasitesi gibi sorunları da çözmesi gerekir. OECD’nin 2026 değerlendirmesin de Türkiye’nin daha hızlı yakınsama potansiyeli bulunduğunu ve verimlilik ile rekabet koşullarının geliştirilmesinin büyümeyi destekleyebileceğini belirtiyor.

Evet, çok ciddi katkı yapar; ama ekonomik mucize için bunun yanında hukuk, liyakat, rekabet, eğitim, üretim ve istikrarlı ekonomi politikaları da gerekir.

Türkiye’nin parası yok değil; paranın ne kadarının israfa, kayırmacılığa ve verimsizliğe gittiği asıl mesele. Musluklardan akan parayı artırmadan önce, delik kovayı onarmak gerekiyor.

İlyas Erbay