ABD Başkanı Donald Trump”ın ülkemizdeki nadir toprak elementleri rezervleri ile ilgilendiğini biliyoruz. Bu konuda dikkat çeken açıklamalarda da bulundu. Özelikle, Eskişehir’deki rezervler, küresel rekabette stratejik bir öneme sahip olarak değerlendiriliyor.
Nadir Toprak Elementleri konusunu son 3/4 yıldır birçok kez köşeme taşıdım. Sadece, Eskişehir Beylikova daki rezervleri değil, ülkemizin farklı bölgelerindeki nadir toprak elementlerini rezerv miktarlarını isimlerini de vererek yazdım. Konuyu sürekli gündemde tutmaya çalıştım. Ülkemizin en büyük zenginliği olan bu stratejik kaynakları yerli ve yabancı yayınlardan zaman ayırarak çok araştırdım. MTA nın yayınlarından da yararlandım. Dikkat çekmiş olmalıyım ki, NTE ile ilgili düzenlenen, İstanbuldaki, bir panele konuşmacı olarak davet edildim. Rahatsızlığım nedeniyle maalesef gidemedim. Gazetelerde yayınlanan yazılarımı istediler, gönderdim.
Özellikle, Kastamonudaki kuvarsit yatakları ile ilgili yazım geçen yıl çok ilgi çekmişti. Kastamonu’da 422 milyon tonluk kuvarsit rezervi var. Kuvarsit mikro çiplerin ham maddesi. Merak edenler Kastamonu İstiklal Gazetesi arşivlerinden bu yazıma ulaşabilir.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’deki Nadir Toprak Elementleri (NTE) ile ilgili adımları ve açıklamaları, özellikle Eskişehir Beylikova’daki 694 milyon tonluk devasa rezerv üzerinden şekilleniyor. Çin ile yaşanan küresel ticaret savaşı ve teknoloji rekabetinde kritik bir öneme sahip olan bu elementler için Trump yönetimi, Türkiye’deki cevherleri yakından takip etmekte ve doğrudan stratejik işbirliği talep etmektedir.Trump’ın konuya yaklaşımı, diplomatik görüşmeleri ve Türkiye’deki yansımalarını şu başlıklar altında özetleyebiliriz; Çin’in nadir toprak elementleri pazarındaki küresel tekeline karşı arayışta olan Trump, Türkiye’nin Çin ile yürüttüğü NTE müzakerelerinden duyduğu rahatsızlığı Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı görüşmelerde ifade etmiş olmalı. Trump’ın bu temaslarının ardından, Türkiye’nin Çin ile yürüttüğü ortaklık görüşmelerinin askıya alındığı iddia edilmişti. ABD Tutors/Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi tutanaklarına yansıyan bilgilere göre, Trump yönetimi Türkiye’deki rezervi rakiplerinden (özellikle Çin’den) önce kapatarak masada yer almayı temel bir öncelik haline getirmiş.
CHP Genel Başkanı Özgür Özel başta olmak üzere muhalefet kanadı, “Nadir elementler Türkiye’nin geleceğidir, Trump’a verilemez” diyerek sahaya sahip çıkılması çağrısında bulunmuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve İletişim Başkanlığı, Eskişehir Beylikova’daki sahanın herhangi bir ülkeye veya doğrudan Trump yönetimine devredileceği yönündeki iddiaları yalanlamıştı. Türkiye’nin bu alanda dünyada söz sahibi olmayı hedeflediği ve hakların korunacağı vurgulanmıştı.
Buna rağmen, Trump, nadir toprak elementlerini sadece Türkiye ile değil, küresel dış politikasının merkezinde bir “pazarlık aracı” olarak kullanmakta. Örneğin, Ukrayna’ya yapılan askeri yardımların karşılığında bu ülkedeki zengin nadir element kaynaklarının ABD’ye güvence altına alınmasını talep eden benzer bir “ticari takas ve işbirliği” yaklaşımını Türkiye’deki rezervler için de uygulamak isteyecektir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, Eskişehir’in Beylikova ve Sivrihisar ilçeleri arasında yer alan sahada yaklaşık 694 milyon ton nadir toprak elementi rezervi bulunuyor. Bu rezervlerin 500 milyon tonunun işlenebilir olduğu belirtiliyor.…
Türkiye’nin 694 milyon tonluk bu nadir toprak elementleri kaynağı Trump dahil tüm küresel güçlerin takibinde. Trump netice alana kadar bu işin peşini bırakmayacaktır.
Tüccar, kafalı olduğunu düşünürsek, karşılığında bir şeyler vaat ederek bizimkileri sıkıştıracaktır.
Son yıllarda her fırsatta Türkiye’yi övmesinin altında yatan da budur.
Umarım, ülkemizin geleği olan, eşi benzeri görülmemiş bu zengin potansiyeli doğru değerlendiririz.
İlyas Erbay