Petrol fiyatları, İran’daki savaştan önce 70 dolar seviyelerinde idi.
İran’ın Hürmüz boğazını kapatmasıyla, Brent petrol’ün varil fiyatı 80 doların üzerine çıktı. İran Devrim Muhafızlarının boğazdan geçmek isteyen tanker gemilerinin vurulacağını ilan etmesiyle fiyatlar hızla yükseldi. Savaş devam ederse, uluslararası piyasalarda petrolün fiyatı yükselmeye devam edecek.
Bu işten en çok biz etkileniyoruz.
Bizde enflasyonu en çok tetikleyen petrol fiyatlarındaki artış. Nakliye giderlerindeki yükselme tüm ürünlerin fiyatlarının “abartılı” olarak artmasına neden oluyor.
Neden “abartılı” kelimesini kullandım?
İzah edeyim; 30 ton kapasiteli bir nakliye kamyonu yüklü halde 100 km de 30 litre yakıt harcıyor. 1000 km de 300 litre eder. Motorinin litresinin 60 TL olduğunu varsayalım. Antalya’dan Karadenize yakacağı mazot 18 bin TL
Motorinin litresi 70 TL olsa 21 bin TL yakıt harcar. Yani motorine gelen 10 TL zam 3 bin TL fazla yakıt harcamasına neden olur. 30 ton yükte, nakliye maliyetindeki 3 bin TL lik fark; ürüne, kilogram başına 10 kuruşluk bir zamla sıfırlanmış olur. Motorinin litresi 100 TL bile olsa, kg başına 40 kuruş etki eder.
Fırsatçılar ne yapıyor? Motorinin litresindeki 10 TL artışı olduğu gibi salatalığın, domatesin yada herhangi bir ürünün üzerine koyuyor. Bu hıyarlar yüzünden 130 liralık hıyar bir anda 140 lira oluyor
“Bu ne?” diyorsun “Motorine zam geldi nakliye fiyatları arttı” diyor. Ulan h.yar, ulan ş.refsiz, ulan a.sız! 10 lira değil, 10 kuruş koyman lazım. 10 kuruşu koymasan da olur.
Eee, denetim olmayınca meydan bu ahlaksızlara kalıyor.
Enflasyonu da piyasaları da patlatan bu fırsatçılar.
AKARYAKITTA EŞEL MOBİL SİSTEMİ UYGULAMASI RESMİ GAZETEDE YAYINLANDI
Eşel mobil sistemi; akaryakıt fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuruna bağlı olarak meydana gelen dönemsel artışların, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanarak pompa satış fiyatlarına doğrudan yansımasını engellemeyi hedefleyen bir mekanizmadır.
Petrol fiyatlarının yükselmesi benzin, motorin ve LPG’de de artışlara neden olacak. Eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınmasıyla gelecek zamların önü alınmış oluyor. Tek ve en etkili silah bu
Fakat, akaryakıt fiyatlarındaki artışın %75’i ÖTV den sübvanse edilecek. Yani, eşel mobilde de limit var. Benzin 73,22 lira, motorin 75,48 lira, LPG ise 41,67 liraya ulaşana kadar zam yapılmayacak.
Savaş devam ederse bu fiyatlara ulaşması çok sürmez.
Ondan sonrası Tufan!
Türkiye, gıda enflasyonunda dünya liderliğine oynuyor. Petrol fiyatları bu şekilde artmaya devam ederse bütün ekonomik dengeler alt üst olur.
Ne ekonomisi, ne dengesi? Diyeceksiniz, haklısınız.
Ama, inanın bu günleri de mumla ararız.
Milletin kan alacak damarı kalmadı. Emekliler açlık sınırının yarısı kadar ücretlerlerle karnını bile doğru düzgün doyuramıyor. Hükümetin petrol fiyatlarını sübvanse etmekten başka çaresi yok.
Eşel mobil sistemi de uzun vadede çözüm değil.
Enerji fiyatlarının Savaş bitimine kadar sabitlenmesi gerekir.
Haa, bu arada milletin de üzerine düşen bir sorumluluk var tabii!
Olağan üstü günlerden geçiyoruz. Bu sıkıntılı günler geçene kadar, bilinçli bir şekilde tasarruf etmek gerekiyor.
Özel araçların kullanımını bir süre azaltmalıyız.
Özel aracına atlayıp öyle tek başına lay lay lom işe gitmeyeceksin kardeşim.
Toplu taşım araçlarını tercih edeceksin. Metroya, otobüse, dolmuşa, vapura bineceksin. İş yerin yakınsa yürüyeceksin.
Ayda bir depo yakıt harcıyorsan yarıya düşüreceksin.
Kamudaki makam araçlarının kullanımının kısıtlanması ile örnek olunabilir.
Kime söylüyorum? nerde o bilinç!
Ayrıca, emeklilerin bayram ikramiyelerine, 1000 TL artışın bile çok görüldüğü bir ekonomide, Eşel Mobil ile petrol fiyatlarındaki artış ne kadar süre durdurulabilir?
Hazine bu yükü kaldırabilir mi?
Dua edelim de, savaş bir an önce bitsin.
İlyas Erbay
