Cumhuriyet tarihinin en çok değişen kanunu, Kamu İhale Kanunudur. 4734 sayılı bu kanunun amacı, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan, kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.
4734 sayılı kanun kapsamında uygulanmakta olan 3 ayrı ihale usulü vardır; açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü.
Usüller kanunla belirlenmiştir.
Kamu İhale Kanununda yapılan değişiklikleri takip etmek o kadar zor ki, bırakın içeriğini, yapılan değişiklikleri takip etmeyi, değişikliklerin sayısını bile takip etmekte zorlanıyoruz. Yanılmıyorsam bu kanun son 24 yılda 200 kez değişikliğe uğradı.
Bir kanun neden bu kadar çok değişikliğe uğrar?
Diğer ülkelerde böyle bir durum söz konusu değil. Kanunu bir kez yapmışlar değiştirmeden kullanıyorlar. Araştırın bakın,
Örnek, German Public Procurement Law ( Almanya Kamu İhale Kanunu) Adamlar, adam gibi kanun yapmışlar değiştirmeye gerek görmeden yıllardır kullanıyorlar.
02.06.1934 tarihinde yürürlüğe giren 2490 sayılı Devlet İhale Kanunu uzun bir uygulama döneminden sonra 08.09.1983 tarihinde 2886 sayılı kanun ile yeniden düzenlenmişti.
Kanunlar günün şartlarına göre zaman zaman tabii ki revize edilmelidir. Bu düzenleme 3- 5 kez olabilir. Bu gayet normal. Kamu İhale kanunu son 24 yılda 200 defa değiştirmek biraz anormal değil mi?
BİR ŞİRKET RAKİPSİZ OLARAK NASIL İHALEYE GİRER?
Bu iki şekilde mümkündür.
- İhale edilen işte gerçekten rakibiniz yoktur. O alanda tek yetkinlik sizin firmanızdadır.
- Rakipleriniz vardır fakat ihale şartnamesi öyle bir hazırlanmıştır ki, adete sizin firmanızı tarif eder. Yani adrese teslimdir!
İhaleleri hep aynı şirketlerin almasını başka türlü izah edemezsiniz.
Konun daha iyi anlaşılması için örnek vereyim.
Bir bakır madeni projesi ihale edileceğini varsayalım. İhale şartnamesinde, ihaleye girecek firmanın, bakır izabe tesisine sahip olması hükmünü koyarsınız. Böyle bir tesis sadece ihaleyi vermek istediğiniz firmada vardır. Bir anda ihaleye girmek isteyen tüm firmalar kafadan elenir.
Tesise sahip olan firma ile pazarlık yapsanız da, ihaleye rakipsiz girdiği için fiyatta fazla kırım yapmaz. “İşine gelirse, benim fiyatım bu” tavrıyla yaklaşır. Neticede ihaleyi yüksek fiyattan alır. Çünkü rekabet yoktur. Rekabetin olmadığı yerde kırım olmaz
Bu neye benzer biliyor musunuz? Akşama yemeğine ağır misafiriniz var. Misafir imam bayıldıyı çok seviyor. Pazardan mutlaka patlıcan almanız gerekiyor. Pazarda da patlıcan satan sadece bir tezgah var. Adam rakibi olmadığı için patlıcanı olması gereken fiyatın 3 katına satıyor. Eşiniz de “Sakın pazardan patlıcan almadan gelme” diye tembih etmiş. Bulunduğunuz yerde patlıcan satan başka biri de yok. Mecburen parayı verip alıyorsunuz. Pazarcı size patlıcanı fahiş fiyattan dayıyor!
Vaziyet aynen budur.
Bilmem anlatabildim mi?
İlyas Erbay
