Sağlık Bakanlığı’nın toplum sağlığını korumaya yönelik yeni bir yasal düzenleme üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Hazırlanan 25 maddelik kanun teklifi taslağında tütün ürünleri, şekerli içecekler ve bazı atıştırmalıklardan “Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” kapsamında katkı payı alınması öngörülüyor.
Sağlık alanında yeni bir finansman modeli oluşturulmasına yönelik hazırlıkların sürdüğü belirtilirken, düzenlemenin ekim veya kasım ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunulmasının hedeflendiği aktarılıyor.
Henüz yasalaşmış bir düzenleme bulunmazken, taslakta yer aldığı belirtilen yeni katkı paylarının tüketici fiyatlarına nasıl yansıyacağı ise teklifin TBMM sürecinde netleşecek.
Tütün Ürünlerinde Paket Başına 20 TL Katkı Payı İddiası
Hazırlanan taslakta, sağlık açısından risk oluşturduğu değerlendirilen bazı ürünlerden doğrudan katkı payı alınması planlanıyor.
İddialara göre taslakta yer alan düzenlemeler şöyle:
- Paketli tütün ürünleri: Paket başına 20 TL sabit katkı payı.
- Paketsiz tütün ürünleri: Kilogram başına 100 TL katkı payı.
- Şekerli içecekler: Şeker oranına bağlı olarak 100 mililitre başına 5 TL’ye kadar kademeli katkı payı.
- Bazı atıştırmalıklar: Satış fiyatının yüzde 20’si oranında ilave fon kesintisi.
Söz konusu rakamların taslak aşamasındaki çalışmalara ilişkin olduğu ve TBMM’ye sunulacak nihai kanun teklifinde değişiklik yapılabileceği belirtiliyor.
Yalnızca Sigaradan 110 Milyar TL’lik Kaynak Hesabı
Taslakta yer alan paket başına 20 TL katkı payının, yıllık sigara tüketimi üzerinden önemli bir kaynak oluşturması bekleniyor.
Yıllık yaklaşık 5,5 milyar paket sigara tüketimi üzerinden yapılan hesaplamaya göre, paket başına 20 TL katkı payı uygulanması halinde yalnızca tütün ürünlerinden yaklaşık 110 milyar TL gelir elde edilebileceği hesaplanıyor.
Bu rakam, mevcut tüketim miktarının değişmediği varsayımına dayanan matematiksel bir hesaplama. Gerçekleşecek gelir ise düzenlemenin nihai içeriğine, tüketim miktarındaki değişime ve uygulamanın kapsamına bağlı olacak.
Sağlık Fonu Gelirleri Nerede Kullanılacak?
“Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” adıyla oluşturulması planlanan mekanizmayla elde edilecek gelirlerin, genel bütçeden bağımsız şekilde koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinde kullanılması öngörülüyor.
Taslakta öne çıkan kullanım alanları arasında şunlar bulunuyor:
Çocuk Sağlığı ve Beslenme
Okullardaki beslenme programlarının desteklenmesi ve çocukluk çağı obezitesiyle mücadeleye yönelik projelerin finanse edilmesi planlanıyor.
Erken Teşhis ve Tarama
Akciğer kanseri, KOAH ve tütün kullanımına bağlı kronik hastalıkların erken teşhis ve tarama süreçlerine kaynak aktarılması hedefleniyor.
Bağımlılıkla Mücadele
Sigara bırakma polikliniklerinin teknik kapasitesinin artırılması ve bağımlılıkla mücadele çalışmalarının desteklenmesi öngörülüyor.
Koruyucu Sağlık Hizmetleri
Diş sağlığı taramaları, spor ve fiziksel aktivite altyapısı ile sağlıklı yaşamı teşvik eden projelerin de fon kapsamında desteklenmesi planlanıyor.
Düzenleme Ne Zaman TBMM’ye Gelecek?
Hazırlık aşamasındaki 25 maddelik kanun teklifi taslağının, ilgili siyasi parti grubunda yapılacak teknik inceleme ve etki analizlerinin ardından son şeklinin verilmesi bekleniyor.
Düzenlemenin ekim veya kasım ayında TBMM Başkanlığına sunulmasının hedeflendiği belirtiliyor.
Ancak teklif henüz TBMM’ye sunulmuş ve yasalaşmış değil. Bu nedenle sigara, şekerli içecekler veya atıştırmalık ürünlerde belirtilen katkı paylarının kesinleştiğini söylemek için yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Teklifin Meclis’e sunulması halinde uygulanacak oranlar, yürürlük tarihi ve tüketici fiyatlarına olası etkiler daha net şekilde ortaya çıkacak.
