Türk Silahlı Kuvvetleri’nde kurmaylık; subayların stratejik seviyede sevk, idare ve planlama yapabilmeleri için aldıkları üst düzey uzmanlık mertebesidir. Bu unvanı alan subaylar, “kurmay subay” olarak adlandırılır ve ordunun beyin takımını oluştururlar. Her 100 subaylar 3’ü, 5’i kurmay olabiliyor. Kurmaylık tıpta uzmanlık gibidir. General olabilmek için kurmaylıktan gelme şartı vardır ( vardı!).
Generaliğe terfi etmek için kurmay albay rütbesinde olmak gerekiyordu. TSK da bu kriterin son yıllarda göz ardı edildiğini görüyoruz. Kurmaylıktan gelmeyen albayların paşalığa terfi ettirildiklerine şahit oluyoruz.
* 2017 YAŞ Kararları ile: terfi eden 38 tuğgeneralden 20’si kurmay olmayan albaylar arasından seçilmiştir.
* 2025 YAŞ Kararları ile; 2025 yılında generalliğe yükseltilen 61 albayın sadece 16’sı kurmaylık eğitimi almış subaylardan oluşmuştur.
Dünyanın en güçlü ordularına karşı, bütün imkansızlıklara rağmen istiklal harbini kazandıran Atatürk’ün kurmay zekasıdır.
Mustafa Kemal Atatürk, 11 Ocak 1905 tarihinde İstanbul’daki Harp Akademisi’nden Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle mezun olmuştur. Akademi eğitimini başarıyla tamamlayan Atatürk, kurmay subay olarak ilk görev yeri olan Şam’daki 5. Ordu’ya atanmıştır. Aatatürkün askeri bir deha olduğunu tüm dünya kabul ediyor.
ASİMETRİK SAVAŞ KURMAY SUBAYLARIN İŞİDİR.
Asimetrik savaş, askeri güç, teknoloji veya kaynaklar açısından birbirine denk olmayan taraflar arasındaki çatışma türüdür. Bu savaş türünde, genellikle daha zayıf olan taraf, güçlü rakibinin üstünlüklerini (teknoloji, sayısal üstünlük vb.) etkisiz kılmak için geleneksel olmayan yöntem ve taktiklere başvurur.
Son yapılanmadan sonra, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde (TSK) kurmay subay olabilmek için Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki Harp Enstitüleri’nde Karargâh Subaylığı Eğitimi ve Müşterek Komuta ve Kurmay Eğitimi’ni başarıyla tamamlamak gerekmektedir.
Kurmaylık süreci ve temel şartlar şu şekildedir:
* Mezuniyet: Kara, Deniz veya Hava Harp Okulu mezunu olmak.
* Sınıf Durumu: Genellikle “muharip” sınıflara mensup subaylar kurmaylık sınavlarına girebilir; ancak yardımcı sınıflar için de kontenjanlar dahilinde belirli eğitimler açılabilmektedir .
* Rütbe ve Kıdem: Genellikle Üsteğmen rütbesinin belirli bir yılından itibaren başlayan ve Binbaşı rütbesine kadar devam eden süreçte başvurular kabul edilir.
* Sicil Notu: Görev süresi boyunca alınan sicil notlarının ortalamasının, yönetmelikte belirtilen baraj puanının (genelde tam notun %90’ı ve üzeri) üzerinde olması şarttır.
* Eğitim ve Sınav Süreci
Giriş Sınavları: Subaylar, MSÜ tarafından düzenlenen yazılı ve sözlü mülakat aşamalarından oluşan seçme sınavlarına katılırlar.
* Karargâh Subaylığı Eğitimi: İlk aşamada subaylara karargâh fonksiyonlarını yönetme yetisi kazandırılır.
* Müşterek Komuta ve Kurmay Eğitimi: Bu eğitimi başarıyla tamamlayan subaylar “Kurmay” unvanını alarak rütbelerinin yanına “Kur.” ibaresini ekleme ve kurmay brövesi takma hakkı kazanırlar.
* Akademik Seviye: Bu eğitimler yüksek lisans seviyesinde kabul edilir ve kurmay subaylara terfilerde ek kıdem kazandırır.
* Kurmay Subay Olmanın Sağladığı Avantajlar
Hızlı Terfi: Kurmay subaylar, diğer subaylara göre daha erken kıdem alabilir ve terfi süreçlerinde öncelik kazanırlar.
General/Amiral Yolu: TSK hiyerarşisinde general veya amiral rütbesine yükselmek için kurmaylık eğitimi en önemli kriterlerden biridir.
* Stratejik Görevler: Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları ve NATO karargâhları gibi kritik noktalarda görev alırlar.
Ordularda kurmay aklı, askeri harekatların sadece fiziksel bir güç gösterisi değil, bilimsel verilere, stratejik öngörüye ve çok boyutlu analize dayalı bir zeka ile yönetilmesi demektir. Bu kavram, bir ordunun “beyin takımı” olarak kabul edilen kurmay subayların; strateji geliştirme, planlama ve karmaşık durumları yönetme yeteneğini ifade eder.
Özetle kurmay aklı; ordunun kaba kuvvetini bilimsel ve stratejik bir güç haline getiren, belirsizlik anlarında en rasyonel yolu bulan yönetsel zekadır.
Bu kavramın en güzel örnekleri Türk askeri tarihindeki Kurtuluş Savaşı’nda mevcuttur.
“Kurmay aklı” kavramı, sadece askeri güçle değil; stratejik derinlik, oyun kurma yeteneği ve asimetrik mücadele kapasitesiyle ölçülür.
İRAN ASİMETRİK SAVAŞ DOKTRİNİNDE BAŞARILIDIR.
İran ve ABD arasındaki karşılaştırma, iki farklı stratejik aklın mücadelesidir:
1. İran: Stratejik Sabır ve Asimetrik Derinlik
İran’ın kurmay aklı, kısıtlı kaynaklarla maksimum etki yaratmaya odaklıdır.
Vekalet Savaşları: İran, doğrudan çatışma yerine bölgedeki müttefik unsurları (Hizbullah, Husiler vb.) üzerinden bir “direniş ekseni” kurarak stratejik derinlik kazanmıştır.
Asimetrik Üstünlük: Donanma ve hava gücü bakımından zayıf olsa da, Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidi, yaygın füze teknolojisi ve İHA kapasitesiyle ABD’nin devasa gücünü dengelemeye çalışır.
Stratejik Sabır: İran kurmay aklı, Batı’daki seçim döngülerine karşın on yıllara yayılan uzun vadeli planlar yapmasıyla bilinir.
2. ABD: Teknolojik Üstünlük ve Küresel Lojistik
ABD’nin kurmay aklı, dünyanın her noktasında aynı anda operasyon yapabilme kabiliyetine ve teknolojik dominasyona dayanır.
Ateş Gücü ve Bütçe: ABD, 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 895 milyar dolarlık devasa bir savunma bütçesine sahiptir. Bu, İran’ın bütçesinden kat kat fazladır.
Küresel Erişim: CENTCOM üzerinden Orta Doğu’yu kuşatan bir üs ağına ve uçak gemisi filolarına sahiptir.
Seçenek Çokluğu: ABD Genelkurmay Başkanlığı, İran’ın nükleer programı gibi kriz durumları için masada her zaman çok sayıda askeri seçeneğin hazır olduğunu belirtmektedir.
Eğer amaç konvansiyonel bir savaşta galibiyetse, ABD’nin teknolojik ve lojistik aklı açık ara öndedir. Ancak eğer amaç yıpratma savaşı yürütmek ve bölgeden çekilmeye zorlamaksa, İran’ın düşük maliyetli ama yüksek etkili asimetrik stratejileri ABD için ciddi riskler barındırır. Birçok uzman, İran’ın “kurmay aklını” kısıtlı imkanlarla devasa bir gücü kilitleyebilme yeteneği nedeniyle küçümsenmemesi gereken bir yapı olarak değerlendiriyor.
İran asimetrik savaş tekniğinde başarılıdır. İran’ın kurmay aklına şapka çıkartıyorum. Galiptir bu yolda mağlup.
İlyas Erbay
