YABANCI SÖZCÜKLERLE GELEN SAHTE AYRICALIK !

Bir dilin zenginliği, yabancı sözcüklerin çokluğuyla değil, kendi köklerinden yeni anlamlar ve sözcükler üretebilme gücüyle ölçülür.

Bir milletin en büyük hazinesi dilidir. Çünkü dil yalnızca anlaşmayı sağlayan bir araç değil; tarihimiz, kültürümüz, hafızamız ve kuşaklar arasında aktardığımız en değerli mirastır.

Bir milletin dili zayıflarsa düşüncesi de zayıflar. Kendi sözcüklerinden uzaklaşan toplum, zamanla kültüründen de kopar.

Peki, Türkçemizin kıymetini ne kadar biliyoruz?

Dünyanın en köklü dillerinden birine sahibiz. Sözcükleri birbirine ekleyerek yeni anlamlar oluşturabilen, küçücük bir kökten geniş bir anlam dünyası yaratabilen, anlatım olanakları güçlü bir dilimiz var.

Ne var ki bu zenginliği bilmekle günlük hayatta yaşatmak arasında hâlâ büyük bir mesafe bulunuyor.

TÜRKÇENİN GÜCÜ KÖKLERİNDE SAKLI!

Türkçeyi özel kılan özelliklerden biri, sözcük türetme gücüdür.

Bir kök düşünün: yaz.

Yazmak, yazar, yazı, yazılı, yazılış, yazıcı, yazdırmak, yazdırılmak...

Tek bir kökten ne kadar çok sözcük oluşturabildiğimize bakın!

Bir başka örnek: göz.

Gözlük, gözlükçü, gözlem, gözlemci, gözlemlemek, gözetmek, gözetmen...

Peki ya bil kökü?

Bilgi, bilgin, bilgili, bilgisiz, bilimsellik, bilimsel, bildirmek, bilinmek...

Bunlar yalnızca birkaç örnek. Türkçenin yapım ekleriyle yeni sözcükler üretme gücü, düşüncelerimizi kendi dilimizin kaynaklarıyla ifade etmemizi sağlıyor. Ekler ayrıca sözcükler arasındaki ilişkileri kuruyor, anlamı inceltiyor ve düşünceyi ayrıntılandırıyor.

İşte dilimizin zenginliği burada yatıyor.

Türkçe, kendi köklerinden yeni sözcükler doğurabilen; ürettikçe genişleyen, kullandıkça zenginleşen bir dildir.

Öyleyse insan sormadan edemiyor: Böylesine güçlü bir dilimiz varken neden yabancı sözcüklere bu kadar sık başvuruyoruz?

YABANCI SÖZCÜK KULLANMAK AYRICALIK MI?

Bugün sokaklarda, iş yerlerinde, reklamlarda, televizyonlarda ve günlük konuşmalarda yabancı sözcüklerle sık sık karşılaşıyoruz.

Bazen Türkçe karşılığı bulunan bir sözcüğün yabancısını kullanıyor, böylece daha bilgili, çağdaş ya da seçkin görüneceğimizi düşünüyoruz.

Oysa bir sözcüğün yabancı olması onu kendiliğinden değerli kılmaz. Bir insanın kültürü, kullandığı yabancı sözcüklerin sayısıyla değil; düşüncesini ne kadar açık, doğru ve etkili ifade edebildiğiyle ölçülür.

Elbette diller birbirlerinden sözcük alır. Türkçe de tarih boyunca farklı dillerle etkileşim içinde olmuştur. Türkçenin ses yapısına ve anlam dünyasına yerleşmiş sözcükleri yok saymak ne mümkündür ne de gereklidir.

Mesele, dilimizi dış dünyaya kapatmak değil; kendi imkânlarımızı bilmeden başka dillerin sözcüklerine sığınmamaktır.

Bir yabancı sözcüğün Türkçe karşılığı varken, üstelik bu karşılık anlatılmak isteneni daha açık ifade ediyorsa neden kendi sözcüğümüzü kullanmayalım?

Neden toplantı yerine yabancı bir karşılığı tercih edelim? Neden yanıt yerine cevap, olanak yerine imkân kullananları Türkçeden uzaklaşmış sayalım? Bunların birçoğu Türkçede uzun zamandır kullanılan sözcüklerdir. Önemli olan köken tartışmasını üstünlük yarışına dönüştürmek değil, Türkçeyi doğru ve bilinçli kullanmaktır.

Çünkü dilin zenginliği, yalnızca kökeninde değil, toplumun onu nasıl kullandığında da ortaya çıkar.

ÖZ TÜRKÇE, GEÇMİŞİ SİLMEK DEĞİL, DİLİN İMKÂNLARINI YAŞATMAKTIR

Öz Türkçe, Türkçenin kendi kök ve eklerinden yararlanılarak türetilmiş sözcükleri tanımak, geliştirmek ve yaşatmaktır.

Ancak dilimizin tarih boyunca kazandığı bütün sözcükleri düşman ilan etmemeliyiz.

Bir sözcük yüzyıllardır halkın dilinde yaşıyor, şiirlerimize, türkülerimize, atasözlerimize ve günlük konuşmalarımıza yerleşmişse kültürel hafızamızın parçasıdır. Dil, yalnızca sözlük kurallarından değil, onu konuşan insanların ortak birikiminden oluşur.

Bununla birlikte Türkçenin kendi kaynaklarından yararlanarak yeni sözcükler üretmesini desteklemek önemlidir.

Bilimden teknolojiye, sanattan siyasete, eğitimden günlük yaşama kadar her alanda Türkçeyle düşünebilmeli, üretebilmeli ve yeni kavramları karşılayabilmeliyiz.

Çünkü bir dilin geleceği, geçmişinden devraldığı sözcükler kadar geleceğin ihtiyaçlarına cevap verebilmesine de bağlıdır.

Öz Türkçeyi yaşatmak, geçmişi reddetmek değil; Türkçenin geleceğini kendi gücüyle kurmasına katkıda bulunmaktır.

DİLİNİ KORUYAN MİLLET, HAFIZASINI DA KORUR

Pek çok toplum, kendi dilini eğitimde, bilimde, teknolojide ve kültürel üretimde yaşatmak için çaba gösteriyor. Çünkü dil; bilim üretmek, nitelikli eğitim vermek, sanatla düşünceleri ifade etmek ve ortak meseleleri anlamak için de gereklidir.

Biz de Türkçeyi günlük konuşmaların yanı sıra bilimin ve düşüncenin her alanında güçlü biçimde kullanmalıyız.

Bir kavramı Türkçe ifade edebiliyorsak neden yabancı sözcüğe mecbur kalalım? Yeni bir teknoloji ortaya çıktığında Türkçenin karşılık üretemeyeceğini neden peşinen kabul edelim?

Türkçe bilim yapamaz mı, felsefe üretemez mi, dünyaya yeni kavramlar kazandıramaz mı?

Elbette kazandırabilir!

Bunun için dilimizi küçümsemekten vazgeçmeli, Türkçenin imkânlarını araştırmalı ve yeni sözcükler üretme çabasını desteklemeliyiz.

Bu görev ailelere, eğitimcilere, yazarlara, gazetecilere ve Türkçeyi kullanan herkese düşüyor. Özellikle basın mensupları ve yazarlar, kullandıkları sözcüklerle okurların dil alışkanlıklarını etkiliyor.

Bir gazeteci, öğretmen ya da sanatçı Türkçeyi özenle kullandığında yalnızca metin üretmez; dilin yaşamasına da katkıda bulunur.

TÜRKÇE BİZİM EVİMİZ!

Bir insan kendi evini nasıl koruyorsa dilini de öyle korumalıdır.

Evimizi korumak için dünyadan kopmayız; ancak kapımızı açık tutarken değerlerimizi de unutmamalıyız. Diller arasındaki etkileşim de böyledir.

Dünyanın dillerini öğrenelim, başka kültürleri tanıyalım ve dünyaya açık olalım. Fakat başka dilleri öğrenmek, kendi dilimizi ikinci plana atmayı gerektirmez.

Tam tersine, kendi dilini iyi bilen insan başka dilleri de daha bilinçli öğrenir. Kendi dilinin gücünü tanıyan toplum, başka dillerle ilişki kurarken kimliğini kaybetme korkusu yaşamaz.

İhtiyacımız olan, dilimizi yabancılara kapatmak değil; Türkçeyi kendi insanımıza sevdirmek, gücünü göstermek ve kullanım alanlarını genişletmektir.

Çocuklarımıza Türkçenin yalnızca bir ders olmadığını; sözcüklerin köklerini, anlamların inceliklerini, atasözlerimizin bilgeliğini, şiirimizin güzelliğini ve yeni sözcükler üretme gücünü öğretmeliyiz.

Çünkü dil sevgisi, kuralları ezberletmekle değil, o dilin güzelliğini hissettirmekle gelişir.

TÜRKÇEYE SAHİP ÇIKMAK, KENDİMİZE SAHİP ÇIKMAKTIR

Bir dili güçlü kılan, başka dillerden uzak durması değil; kendi imkânlarıyla ne kadar çok şey anlatabildiği ve üretebildiğidir.

Türkçemizin kökleri derin, anlatım olanakları geniş, sözcük üretme gücü yüksektir. Bu zenginliği keşfetmek, doğru kullanmak ve gelecek kuşaklara aktarmak hepimizin sorumluluğudur.

Yabancı diller öğrenelim ama Türkçemizi ihmal etmeyelim. Yeni sözcükler üretelim ama dilimizin tarihî birikimini küçümsemeyelim. Türkçeyi yalnızca konuşmayalım; bilimde, sanatta ve düşüncede araştıralım, geliştirelim ve kullanalım.

Çünkü dil, bir milletin geçmişinden kalan bir hatıra değil, geleceğini kurarken kullandığı en önemli araçlardan biridir.

Türkçeyi korumak, sözcükleri bir müzede saklamak değildir. Türkçeyi yaşatmak; onunla düşünmek, üretmek, yazmak ve yeni kuşaklara sevdirmektir.

Bize düşen görev budur.

Türkçemizi sevelim, Türkçemizi geliştirelim, Türkçemizin gücüne güvenelim.

Çünkü Türkçe bizim dilimiz, sesimiz ve hafızamızdır.

Bir millet, kendi sesini ne kadar güçlü duyurabilirse geleceğe de o kadar güçlü yürür.

İlyas Erbay