Ekonomistlerin ortak görüşü, mevcut ekonomi politikalarının 2028 yılına kadar dayanamayacağı yönünde. İktidar, içinde bulunduğumuz yılın ilk 3 çeyreğini erken seçime hazırlık olarak değerlendirecektir. Hükümet, enflasyon odaklı sıkı ekonomi politikalarından 2026 yılında da taviz vermeyecek. Bu nedenle 2026 yılı da çok zor geçecek.
Son çeyrekte bir gevşeme yaşanabilir.
Muhtemelen 2026 yılının son çeyreğinden itibaren seçim ekonomisi programı uygulanacaktır.
Siyasal iktidar sahipleri kamuoyunda kendileri için olumlu bir genel durum oluşmadıkça erken genel seçime gitmezler. Bu tüm dünyada uygulanan bir durumdur.
Bazen şartlar erken seçimi zorunlu hale getirir. Böyle bir durumda iktidar sahipleri seçimi kazanmak ugruna o olumlu havayı kendileri yaratır.
Bunun bilinen adı da "Seçim Ekonomisidir".
Nedir seçim ekonomisi?
Seçim ekonomisi, iktidardaki politikacıların yeniden seçilebilmek amacıyla seçim öncesinde ekonomiyi yönlendirmeleri olarak tanımlanabilir. Literatürde bu durum politik konjonktür hareketleri olarak bilinir. İktidardaki politikacılar, seçim öncesinde oy kazandıracak şekilde ekonomi politikalarını uygulayabilir. Bu genellikle genişletici maliye ve para politikalarının uygulanması şeklinde ortaya çıkar. Seçim öncesinde vergilerin azaltılması, kamu harcamalarının artırılması, devletin ürettiği mal ve hizmetlerin fiyatlarında artışa gidilmemesi ve para arzının artırılması gibi önlemler alınabilir.
Siyasi geçmişimizde bunun örneklerini gördük.
- Seçime yakın ekonomi politikalarında gevşeme olur.
- Eflasyonla mücadele rafa kaldırılır.
- Düşük faizli kredi kullanımının önü açılır.
- Emeklilere ve çalışanlara cömert ücret artışları sağlanır.
- Seçim ekonomisi programına geçirince Elektriğe, Doğalgaza ve Akaryakıta seçime kadar zam yapılmaz.
Seçim ekonomisi uygulanması halinde, dolarizasyon riskine karşılık Merkez Bankasının altın etkisiyle 200 milyar dolara yaklaşan rezervi kullanılarak doviz kurlarına müdahale edilmesi kuvvetle muhtemeldir.
Kredi Derecelendirme Kuruluşu Fitch Solutions BMI Makro Analisti James Bennett, yaptığı bir açıklamada, Türkiyenin yapısal dönüşüm aşamasına gelmediğini dezenfeksiyon sürecinin durakladığını ifade ederek, 2028 yılından önce 2027 yılında erken seçim yapabileceğine yönelik beklentilerin sıkı maliye politikalarını sürdürmeyi zorlaştıracağına dikkat çekmişti.
2026 yılında en büyük sıkıntıyı emekliler ve asgari ücretliler çekecek. Bu yılın Ocak ayından itibaren elektrik ve doğalgazdan devlet desteğinin çekilmesi maaşlara gelen zamcığı alıp götürecektir.
Erken seçim nedeniyle uygulanacak olan seçim ekonomisi politikasının bedelini yine millet ödeyecek. En büyük bedeli ise, her zaman olduğu gibi yine açlık sınırının yarısı kadar maaşlara mahkum edilen emekliler ödeyecek.
Enflasyon artacak, ülkenin dış borcu katlanacak.
Ne uğruna? Tabii ki iktidarda kalma uğruna.
Seçimden sonra ne mi olacak?
Kimin umurunda?
Biz bu filmi 70 yıldır izliyoruz.
İlyas Erbay