Karabük’ün Safranbolu ilçesinde gönüllü öğrencilerin tarihi çeşmelerin temizliği sırasında kimyasal ürünleri kullanması uzmanları harekete geçirdi.
Uzmanlar, kültürel miras niteliğindeki taş yapılarda kimyasal ve asit içerikli temizlik malzemelerinin yüzey zararlarına yol açabileceğini belirterek, yapılan uygulamanın “iyi niyetli ancak bilimsel olarak hatalı” olabileceğini ifade etti.
Kentteki tarihi çeşmelerde gönüllü yürütülen temizlik çalışmalarında, taş yüzeylere kimyasal içerikli ürünler kullanılması Restorasyon ve koruma uzmanları tarafından, kültürel miras yapılarının temizliğinde her taş türünün farklı fiziksel ve kimyasal özellik gösterdiğini, dolayısıyla temizlik yönteminin mutlaka bilimsel esaslara göre belirlenmesi gerektiğini vurgulandı.
Uzmanlar, tarihi yapılarda kullanılan taşların; mermer, kalker, bazalt gibi kimyasallara karşı farklı derecelerde hassasiyet gösterdiğini, asitli ya da deterjan bazlı ürünlerin yüzey dokusuna zarar verebileceğini hatırlattı. Bu nedenle kültürel miras niteliğindeki eserlerde kimyasal içerikli temizlik maddeleri yerine nötr pH’lı ürünler, mekanik yöntemler ve kontrollü su uygulamaları önerildi.
Konuyla ilgili değerlendirme yapan bazı restorasyon uzmanları, “Tarihi eserlerde temizlik işlemi yalnızca görsel iyileştirme değil, aynı zamanda koruma sürecinin bir parçasıdır. Bu nedenle yöntem seçiminde taşın türü, kirin cinsi ve mevcut yüzey durumu göz önünde bulundurulmalıdır” ifadelerini kullandı.
Karabük’te üniversite öğrencileri tarafından gerçekleştirilen temizlik uygulamasında, iyi niyetle başlatılan çalışmanın bilimsel açıdan hatalı yöntemler içerdiği öne sürülüyor. Uzmanlar, “Amaç tarihi dokuyu korumak olsa da kullanılan yöntem yüzeyde geri dönüşü olmayan etkilere yol açabilir. Bu noktada bilinçli gibi görünen uygulamalar dahi yanlış sonuç doğurabilir” uyarısında bulundu.
Kültürel miras niteliğinde anıt eserlerdeki taşlarda temizlik işlemlerinin profesyonel restorasyon uzmanlarının rehberliğinde yapılması gerektiğini belirten yetkililer, sürecin taş analizlerine dayalı testlerle yürütülmesinin önemine dikkat çekti. Uzmanlar, “Gençlerin hevesini kırmak istemeyiz. Ancak tarihi yapılarda kimyasal madde içerikli malzemeler kullanılmaz; temizlik, taşın ve yapının kimyasına zarar vermeyecek şekilde planlanmalıdır. Bu hem bilimsel hem de etik bir sorumluluktur” değerlendirmesini yaptı.
