Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Nurhayat Özkan Sevencan ve Prof. Dr. Hatice Gülşah Karataş’ın araştırmacı olarak görev aldığı TÜBİTAK destekli proje tamamlandı. Araştırmada, Tip 2 diyabetli yaşlı bireylerde egzersiz programlarına bilişsel çalışmaların eklenmesinin fiziksel ve bilişsel işlevler üzerindeki etkileri incelendi.
Araştırmanın uygulama süreci Karabük Üniversitesi Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yürütülürken, projede Karabük Üniversitesi, Bartın Üniversitesi, Bülent Ecevit Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi akademisyenleri iş birliği yaptı.
45 YAŞLI BİREY ARAŞTIRMAYA DAHİL EDİLDİ
Çalışmaya Tip 2 diyabet tanısı bulunan 45 yaşlı birey dahil edildi. Katılımcılar; tekli görev eğitimi, egzersizlere bilişsel çalışmaların eklendiği ikili görev eğitimi ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı.
Egzersiz gruplarındaki katılımcılara sekiz hafta boyunca haftada üç gün aerobik, kuvvetlendirme ve denge egzersizlerinden oluşan program uygulandı. İkili görev eğitimi grubunda ise katılımcılardan fiziksel egzersizleri gerçekleştirirken aynı zamanda dikkat, hatırlama ve düşünme gibi bilişsel becerilerini kullanmaları istendi.
Araştırmayı toplam 37 katılımcı tamamladı.
BİLİŞSEL EGZERSİZLERLE BAZI GÖSTERGELERDE GELİŞME GÖRÜLDÜ
Proje kapsamında elde edilen bulgular, egzersiz programına bilişsel çalışmaların eklenmesinin bazı alanlarda olumlu sonuçlar sağlayabileceğini ortaya koydu.
Bilişsel egzersizlerin uygulandığı grupta, son üç aylık ortalama kan şekeri düzeyini gösteren HbA1c değerlerinde kontrol grubuna kıyasla iyileşme görüldü. Bunun yanı sıra öğrenme ve bellek süreçleriyle ilişkili BDNF (beyin türevli nörotrofik faktör) düzeylerinde de kontrol grubuna göre olumlu değişimler saptandı.
Araştırmada bilişsel egzersiz grubundaki katılımcıların bilişsel durum, hatırlama, dikkat ve planlama becerilerinde gelişmeler kaydedilirken, reaksiyon zamanlarında da iyileşme gözlendi. Ayrıca bu grupta uykuya dalma süresinin kısaldığı belirlendi.
Her iki egzersiz grubunda ise yürüme kapasitesi, el kavrama kuvveti, oturup kalkma becerisi ve denge performansında gelişme sağlandı.
BULGULAR YENİ ARAŞTIRMALARA IŞIK TUTUYOR
Araştırmadan elde edilen sonuçlar, Tip 2 diyabetli yaşlı bireylere yönelik egzersiz programlarına bilişsel çalışmaların dahil edilmesinin, özellikle bilişsel işlevler, reaksiyon zamanı ve bazı metabolik göstergeler açısından ek katkılar sağlayabileceğine işaret etti.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların daha geniş katılımlı ve daha uzun süreli çalışmalarla desteklenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Projenin yürütücülüğünü Bartın Üniversitesinden Öğr. Gör. Dr. Gizem Mermerkaya üstlenirken, araştırma ekibinde Karabük Üniversitesinden Prof. Dr. Nurhayat Özkan Sevencan ve Prof. Dr. Hatice Gülşah Karataş ile Bülent Ecevit Üniversitesinden Doç. Dr. İlke Erbay araştırmacı olarak görev aldı. Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Melda Sağlam ise projede danışman olarak yer aldı.
Karabük Üniversitesi akademisyenlerinin araştırmacı olarak katkı sunduğu proje, farklı üniversitelerden bilim insanlarının iş birliğiyle Tip 2 diyabetli yaşlı bireylerde fiziksel egzersiz ile bilişsel işlevler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesine yönelik önemli bulgular ortaya koydu.
