Karabük’te yaz sıcaklıklarının etkisini artırmasıyla birlikte açık bahçelerde ve seralarda yetiştirilen domates ve biberlerde güneş yanığı, yaprak kıvrılması, buruşma ve çürüme riski yükseliyor. Uzmanlara göre üreticilerin bu dönemde en çok dikkat etmesi gereken konuların başında düzenli sulama, sera havalandırması ve meyveleri güneşten koruyacak yaprak örtüsünün muhafaza edilmesi geliyor.
Karabük’te yaz aylarında sıcaklıkların yükselmesi, özellikle Merkez, Safranbolu, Eskipazar, Yenice ve çevresindeki bahçelerde domates ve biber yetiştiren vatandaşları yakından ilgilendiriyor.
İlin ikliminde Karadeniz ve karasal iklim özellikleri birlikte görülürken, iç kesimlerde karasal iklimin etkisi daha belirgin. Vadi tabanlarında ise iklim nispeten daha ılıman seyrediyor. Bu farklılık, aynı il içerisinde bile bahçelerin ve seraların su ihtiyacının değişebilmesine neden oluyor.
Karabük’te sebzecilik önemli tarımsal faaliyetler arasında yer alıyor. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre 2025 yılında kentte 13 bin 74 ton domates üretimi gerçekleştirildi.
Karabük’teki bahçelerde alarm veren belirtiler
Son günlerde bahçesine giren vatandaşların dikkatini çeken görüntüler arasında domateslerin güneşe bakan tarafında beyazlaşma, sararma ve kuruma; biberlerde ise buruşma ve renk değişimleri bulunuyor.
Bazı bitkilerin yaprakları da öğle saatlerinde içe doğru kıvrılıyor.
Bu görüntünün her zaman hastalık anlamına gelmediğine dikkat etmek gerekiyor. Yüksek sıcaklıklarda bitkiler su kaybını azaltmak için yapraklarını kıvırabiliyor.
Ancak yaprak kıvrılması uzun süre devam ediyor, meyvelerde lekelenme ve çürüme görülüyorsa sulama, kök bölgesi ve bitkinin güneşe maruz kalma durumu mutlaka kontrol edilmeli.
Karabük’te sera sahipleri daha dikkatli olmalı
Açık bahçelerde sıcaklık ne kadar yüksek olursa olsun, seralarda durum daha kritik hale gelebiliyor.
Güneşli havalarda sera içerisinde dış ortamdan çok daha yüksek sıcaklıklar oluşabileceğinden, sera kapılarının ve havalandırma noktalarının uygun saatlerde açılması büyük önem taşıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sebzecilik materyallerinde domates için sera sıcaklığının 35 derecenin üzerine çıkmaması gerektiği belirtiliyor.
Bu nedenle Karabük’te özellikle küçük aile seralarında öğle saatlerinde içeride aşırı sıcaklık oluşup oluşmadığı kontrol edilmeli.
Seranın üzerindeki örtü, havalandırma ve gölgeleme durumu da gözden geçirilmeli.
Domates ve biberleri güneşten koruyan doğal şemsiye: Yapraklar
Karabük’teki bahçelerde yapılan en önemli hatalardan biri, sıcak hava döneminde sağlıklı yaprakların fazla temizlenmesi olabilir.
“Bitki hava alsın” düşüncesiyle gereğinden fazla yaprak koparmak, meyvelerin doğrudan güneş altında kalmasına neden olabilir.
Özellikle domateslerin ve biberlerin güneşe bakan bölümlerini örten sağlıklı yapraklar korunmalı.
Tamamen kurumuş veya hastalıklı yapraklar ise temizlenebilir.
Çünkü doğrudan güneş alan meyvelerde güneş yanığı riski artabiliyor.
Domatesin bir tarafı beyazlaşıyor, sonra siyaha dönüyorsa…
Karabük’teki bahçelerde vatandaşların sıkça karşılaşabileceği durumlardan biri de domatesin güneşe bakan tarafında açık renkli bir bölgenin oluşması.
Önce beyazımsı veya sarı bir görüntü ortaya çıkıyor. Daha sonra bu bölüm kuruyabiliyor, kahverengileşebiliyor ve zaman içerisinde çürüyebiliyor.
Bu durumda güneş yanığı ihtimali değerlendirilmeli.
Ancak domatesin sapın karşı tarafında, çiçek ucunda siyah ve çökmüş bir bölüm oluşuyorsa konu farklı olabilir.
Bu kez çiçek burnu çürüklüğü gündeme gelebilir.
Karabük bahçelerinde en önemli konu: Dengeli sulama
Sıcak havalarda “Bitki susuz kalmasın” diyerek bir anda çok fazla su vermek doğru değil.
Özellikle küçük bahçelerde sık yapılan hata şu:
Toprak kuruyor → çok fazla su veriliyor → birkaç gün sulama yapılmıyor → toprak yeniden kuruyor → tekrar aşırı su veriliyor.
Bu döngü domates ve biberlerde sorunlara yol açabilir.
Önemli olan toprağı sürekli ıslak tutmak değil, kök bölgesinde düzenli nem sağlamaktır.
Karabük’te bahçenin konumu da burada önem taşıyor. Güneşi daha fazla alan, rüzgâra açık veya eğimli araziler ile daha gölgeli ve vadi tabanındaki bahçelerin su kaybı aynı olmayabilir.
Bu nedenle “her üç günde bir sulayın” gibi tek bir kural yerine toprağın nemini kontrol etmek daha doğru.
Sulamayı sabah yapın
Özellikle sıcak günlerde sulama için en uygun zamanlardan biri sabahın erken saatleri.
Su mümkün olduğunca yaprakların üzerine değil, doğrudan kök bölgesine verilmelidir.
Karabük’teki seralarda ise damla sulama sistemlerinin kullanılması hem suyun doğrudan köklere ulaşması hem de yaprakların gereksiz yere ıslanmaması açısından avantaj sağlayabilir.
Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarında da biber yetiştiriciliğinde düzenli sulamanın önemli olduğu, ancak aşırı sulamadan kaçınılması gerektiği belirtiliyor.
Sera içinde “sıcak ve havasız” ortama dikkat
Karabük’teki sera sahiplerinin sıcak havalarda yalnızca sulamaya değil, havalandırmaya da dikkat etmesi gerekiyor.
Sera içerisinde sıcaklığın aşırı yükselmesi çiçeklenme ve meyve bağlama üzerinde olumsuz etki oluşturabilir.
Biber için yüksek sıcaklıkların özellikle meyve bağlamasını olumsuz etkileyebildiği, 32-35 derece aralığında çiçek dökülmelerinin görülebileceği belirtiliyor.
Bu nedenle sıcak günlerde sera içerisindeki hava hareketinin sağlanması büyük önem taşıyor.
Ancak havalandırma yapılırken bitkilerin doğrudan kuvvetli rüzgâra maruz bırakılmaması da gerekiyor.
Karabük’te bahçesi olanlar malç kullanabilir
Açık bahçelerde toprağın doğrudan güneş altında kalmasını önlemek için kök çevresinde uygun malç kullanılabilir.
Saman, kuru ot veya uygun organik materyallerle toprağın üzerinin kapatılması buharlaşmayı azaltarak kök bölgesindeki nemin daha uzun süre korunmasına yardımcı olabilir.
Bu uygulama özellikle sulama imkânı sınırlı olan küçük bahçelerde faydalı olabilir.
Siyahlaşan biber ve domatesleri dalda bırakmayın
Güneş yanığı oluşmuş, yumuşamış veya çürümeye başlamış meyveler bitkinin üzerinde bekletilmemeli.
Hasarlı meyveler koparılıp bahçeden uzaklaştırılmalı.
Ayrıca hastalıklı meyveler temizlendikten sonra kullanılan makas veya bıçak başka sağlıklı bitkilerde kullanılacaksa temizlenmeli.
Karabük İl Tarım ve Orman Müdürlüğü geçmiş yıllardaki uyarılarında da sebze alanlarında hastalıkların uygun sıcaklık ve yüksek nem koşullarında yayılabildiğine dikkat çekmişti.
Karabük’teki bahçe ve seralar için sıcak hava rehberi
Açık bahçelerde:
- Sağlıklı domates ve biber yapraklarını gereksiz yere koparmayın.
- Sabah erken saatlerde sulama yapın.
- Toprağın kök bölgesindeki nemi kontrol edin.
- Bir anda aşırı miktarda su vermeyin.
- Kök çevresinde malç kullanın.
- Güneşe doğrudan maruz kalan meyveleri mümkün olduğunca yaprak örtüsüyle koruyun.
- Çürüyen meyveleri dalda bırakmayın.
Seralarda:
- Öğle saatlerinde sera sıcaklığını mutlaka kontrol edin.
- Uygun havalandırma sağlayın.
- Aşırı sıcak günlerde gerekli durumlarda gölgeleme uygulayın.
- Damla sulamayı tercih edin.
- Toprağı sürekli çamur halinde tutmayın.
- Yaprakların ve sera içinin gereksiz yere aşırı nemlenmesine izin vermeyin.
- Çiçek dökülmesi ve meyve bağlama sorunlarını takip edin.
Karabük’te üreticinin işi sıcakla mücadeleye döndü
Karabük’te yazın en sıcak günlerinde bahçesinde birkaç kök domates ve biber yetiştiren vatandaş için de ticari üretim yapan çiftçi için de temel kural aynı:
Bitkiyi susuz bırakma, ama boğma. Sağlıklı yaprağı koru, ama hastalıklı yaprağı bekletme. Serayı havalandır, ama bitkiyi rüzgâra teslim etme.
Çünkü sıcak hava tek başına ürün kaybının nedeni olmayabilir. Yanlış sulama, aşırı sera sıcaklığı, yetersiz havalandırma ve meyvelerin doğrudan güneşe maruz kalması birleştiğinde domates ve biberlerde ciddi kalite kayıpları ortaya çıkabilir.
Karabük’teki üreticilerin bu dönemde özellikle sabah sulamasına, sera havalandırmasına, yaprak örtüsüne ve kök bölgesindeki nem dengesine dikkat etmesi gerekiyor.
