Gümüşhane’nin Kelkit ilçesindeki Satala Antik Kenti’nde yer alan 2 bin yıllık Roma havuzu, Roma lejyonerlerine su sağladığı üzere günümüzde de Sadak köyü halkının içme ve sulama gereksinimini karşılıyor.
Satala Antik Kenti’nin yer aldığı Sadak köyünde bulunan ve yaklaşık 2 bin yıldır kesintisiz olarak kullanılan Roma havuzu, antik kentteki en kıymetli yapılar ortasında gösteriliyor.
20 yıl evvel köylülerce yosunlanmayı önlemek hedefiyle sac örtü ve yığma tuğlayla kapatılan havuzun, daha estetik ve kullanılabilir bir örtüyle yine düzenlenmesi için proje hazırlandı. Röleve çalışmaları tamamlanan proje kapsamında üst yapı sistemi yenilenecek.
Roma havuzunun önünde bulunan ve doğuya bakan taraftaki biriktirme havuzu da köyün su gereksinimini karşılıyor. Havuzdaki fazla su ise ziraî sulamada kullanılıyor.
Anadolu’da epeyce nadir rastlanan, Karadeniz bölgesinde ise hiç rastlanılmayan Roma havuzunun Satala Antik Kenti’nde günümüzde hâlâ fonksiyonunu sürdürmesi, arkeoloji ve kültürel miras açısından büyük değer taşıyor.

"Karadeniz’de karşılaşılan birinci Roma havuzu Satala Antik Kenti’nde"
2 bin yıl evvel bölgeye su sağlayan kaynağın Karadeniz’de nadir rastlanan bir yapı olduğunun altını çizen Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Elif Yavuz Çakmur, "Satala Antik Kenti’nin kamuoyunda ve bilim dünyasında da en az bilinen yapılarından birisi kuşkusuz en kıymetli yapısı olan Roma havuzu. Bu Roma havuzu 2 bin yıl öncesinde Roma lejyonerlerine nasıl su kaynağını sağlıyorsa günümüzdeki Sadak köyü halkının da 2 bin yıldır su muhtaçlığını karşılıyor. İki bin yıldır daima olarak var olan bu yapı günümüzden yaklaşık 20 sene öncesinde bir sac örtüyle kapatılmış, yığma tuğlayla kapanmış. Yosunlanma olduğu için köylü de su gereksinimini buradan karşıladığı için bunu önlemek ismine bir çatı sistemi kurmuş. Biz burada da bir proje önerisi geliştirdik. Rölevelerini bitirdik daha estetik daha kullanılabilir bir örtüyle üst yapı sistemini geliştireceğiz. Birebir vakitte bu Roma havuzunun çabucak önünde doğuya bakan tarafında da bir biriktirme havuzu bulunmakta. Bu havuz tıpkı vakitte köye gelen su muhtaçlığını karşılıyor. Fazlası ise köyün sulama gereksinimleri için kullanılmakta. Anadolu’ya baktığımızda çok nadir gördüğümüz Roma havuzlarını bilhassa hele Karadeniz’de neredeyse hiç görmediğimiz Roma havuzunun Gümüşhane Satala Antik Kenti’nde bulunması ve bunun aktüel olarak 2 bin yıldır su gereksinimini köylünün su gereksinimini buradan karşılaması çok değerli bir durum" dedi.

"Köyümüzdeki bütün sular bu kaynaktan geliyor"
Roma havuzunun 2 bin yıldır köylerine hayat verdiğini söyleyen Sadak köyü sakini Sabahattin Nayir, "Köyümüzün tarihini herkes biliyor Antik Satala olarak biliniyor. Şu anda orta çeşme dediğimiz yerdeyiz. Burası evvelce köyün içerisinde çeşmeler yokken bütün köy suyunu buradan alırdı. Kap kaçak burada yıkanırdı, hayvanlar burada su içerdi. Çeşmenin üst tarafı Roma periyodundan kalma alt tarafı ise büyüklerimizin telaffuzuna nazaran köylüler tarafından yapılmış. Köyümüzün üst tarafından gölbaşı diye isimlendirdiğimiz bir yer var. Köy için hoş bir kaynak suyu. Köyümüzün içindeki çeşmeler suyunu bu kaynaktan alıyor. Artık ise şebeke bağlanarak köydeki bütün sular bu havuzdan sağlanıyor. Tıpkı vakitte bu gölbaşı köy içindeki bahçeleri de suluyor. Gölbaşı çok eski bir kaynak fakat köylümüz burayı korumak için bakımını yapıyor. Birinci kaynağın çıktığı yerin bozulmaması için orayı muhafazaya aldı. Daha sonra altındaki havuzu daha da büyüterek köyün içerisindeki bahçelere suyu yetiştirmeye çalıştı. Köyümüz için inanılmaz hoş bir kaynak diyebilirim" diye konuştu.