Ayı popülasyonunun Doğu Karadeniz başta olmak üzere Türkiye’nin doğusunda, domuz popülasyonunun da batı bölgelerinde artış gösterdiğine dikkat çeken Yaban Hayatı uzmanı Prof. Dr. Şağdan Başkaya, “Doğuda ayı, batıda domuz popülasyonu insan sıhhatini tehdit ediyor” dedi.
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Orman Fakültesi Yaban Hayatı Ekolojisi ve İdaresi Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şağdan Başkaya, kış uykusundan uyanan, yayla ve köy konutlarına giren ayıların talan periyodunun bittiğini artık bundan sonra arı kovanlarına ziyan vereceği periyoda girildiğini söyledi.
“Ayılar yıllar içerisinde yayla meskenlerinde yiyecek bulabildiklerine inandılar ve bunu öğrendiler”
Bu periyotlarda insanların köylerde, yaylalarda her an ayılarla karşılaşabileceğine dikkat çeken Obura “Ayılar artık kış uykusundan uyandı. Bazıları Mart ayında bazıları Nisan ayında en yüksek dağlık bölgelerdekiler bile şu anda uyanmış durumdalar. İnsanlarımız artık bu saatten sonra ayı ile yüz yüze gelip müsabaka ihtimalleri çok yüksek. Bütün ayılar kış uykusuna yatmadıkları için kimileri etrafta bize nazaran geziniyorlar o sırada da yayla meskenlerini talan ettiklerini görüyoruz. Bilhassa Doğu Karadeniz Bölgesi, Batı Karadeniz Bölgesi olsun Doğu Anadolu Bölgesinde yayla konutlarının tarumar edildiğini görüyoruz. Bunun sebebi ayıların artık yıllar içerisinde yayla meskenlerinde yiyecek bulabildiklerine inanmış öğrenmiş olmaları. İnsanlarımız yayla meskenlerinde sonbaharda arta kalan yiyeceklerini bırakıyorlar. Kimisi turşusunu, peynirini, yağını bırakıyor. Ayılar çok keskin koku duyusuna sahip hayvanlar hasebiyle yayla meskenine bir formda giriş yolu buluyor. Kapıdan giremiyorsa pencereden, bacadan bir tarafı kırarak giriyor. Ayılar güçlü bir hayvan. Bunun için yayla meskenlerinde yiyecek bulundurulmaması, şayet bir şeyler bırakılacaksa alt kata üzeri yeterlice kapatılarak koku sızdırılmayacak biçimde örtülmesi gerekir. Bu tıp önlemler alamıyorsak besin bırakıyorsak bir formda yayla konutuna girmeyi deneyecektir ve bunu da büyük ihtimalle başaracaktır” diye konuştu.
Ayıların yayla meskenlerine talan devrinin sona erdiğini belirten Obura, “Yayla konutlarının kırılma, dökülme, talan edilme devri geldi, geçti. Bundan sonra genelde arı kovanları ziyan görecektir. Ardından de insan ve ayı müsabakaları olacaktır. Çoğumuz artık büyük kentlerden köylere yanlışsız gelmeye başladık. Okulların kapanmasıyla birlikte köylere yaylalara gidileceğinden ayılarla müsabaka ihtimalimiz çok fazla artacak. Beşerler tabiatta tek başına dolaşarak burası bizim köyümüz bizim yaylamız diyerek konutundan uzaklaşmasın. Zira insanların ayı ile müsabaka ihtimali çok yüksek. Ülkemizde her yıl ortalama iki kişi ayı taarruzları sonucu hayatını kaybediyor birçoğu da önemli halde yaralanıyor. O yüzden beşerler ayı ile karşılaşabileceklerini hiçbir vakit unutmasınlar” formunda konuştu.
Yaban domuzunu bütün dünya avlıyor
Prof. Dr. Şağdan Başkaya, Türkiye doğusu için ayı tehdidi neyse batısı için de domuz tehdidinin tıpkı olduğuna dikkat çekerek ihtarlarını sürdürdü. Son periyotlarda bilhassa batı kentlerinde yaban domuzlarının kent merkezlerine kadar inmesinin insan sıhhati açısından büyük bir tehdit oluşturduğunu belirten Obura, “Yaban domuz popülasyonu bütün dünyada artış eğiliminde. Artmayla birlikte kentlere akın ettiklerini görüyoruz. Yaban domuzu muhteşem istilacı bir cinstir. Bir yere girip oradaki öbür tipleri kenara iterek baskın tıp konumuna geçirebilen bir hayvan. Ahenk yeteneği çok fazla. Ömür alanlarının daralması bir etken lakin beşerler eskisi kadar yaban domuzuyla ilgilenmiyor. Yani kırsaldaki ömrün azalması yaban domuzlarının üzerindeki baskının kalkmış olması onların artışı tetikleyen sebeplerden bir tanesi. Çöplere, israf edilen besinlere geliyorlar, Kentlere akın etmiş durumdalar. Çöp ve israf edilen besinlerin yanı sıra beşerler kedi köpek mamalarını köşelere döküp domuz beslediklerini görüyoruz. Yaban domuzu önemli bir hastalık kaynağı. İnsanlara bulaştırabildikleri bir çok hastalığın yanı sıra bedeninde taşıdığı ölümcül keneye kadar bir çok sıkıntılara yol açabilen bir hayvan. İnsan sıhhatini tehdit eden boyutu bir tarafa evcil hayvanlarımıza hastalık bulaştırabilir. Çocuk parklarını eşelediklerini görüyoruz kumsallarda kaplumbağa yumurtalarını eşeleyip çıkardıklarını görüyoruz. Kedi köpek parçalayanlarına mı rastlarsınız? Trafiği aksatanlarına mı rastlarsınız? Yani ülkemizde maalesef çok önemli sorun haline gelmiş durumda. Yaban domuzu dünyanın çabucak hemen her yerinde sorun halinde karşımıza çıkıyor. Beşerler bunu çözmek için de birçok bilimsel yola başvuruyor. Yaban domuzuna yol verirsek kentlerimizde beslersek öteki hayvanların hakkına girmiş oluyoruz. Yaban domuzunu bütün dünya avlıyor. Amerika’da helikopter ile avlıyorlar. Yaban domuzu dünyada vurularak gayret edilebilen bir hayvan. Türkiye’de de çaba edilmeli” sözlerini kullandı.
