Trabzon Kadınlar Hali çevresinde süren arkeolojik kazılarda çok önemli bulgulara ulaşıldığı ve bu nedenle Kadınlar Hali binasının vakit geçirilmeden farklı bir yere taşınması gerektiği belirtildi.
Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Edebiyat Fakültesi Dekanı, Sanat Tarihi Bölüm Başkanı ve Pazarkapı Kazıları Bilimsel Sorumlusu Trabzon İç Kale Arkeolojik Kazılar Koordinatörü Prof. Dr. Mehmet Yavuz, Trabzon Mimarlar Odasında bir söyleşiye katıldı.
Prof. Dr. Mehmet Yavuz, burada yaptığı açıklamada “Trabzon’da 2022 yılında bizim tarafımızdan yapılan kazılarla ortaya çıkarılan Kuzgundere Körfez Limanı Efes Antik Kenti benzeri biçimde yeniden denizle bağlantılı hale getirilmelidir. Bölgedeki kazılarda çok nitelikli eserler çıkıyor. Kuzgundere Körfezi ağzında Helenistik döneme ait deniz feneri yapısını ortaya çıkardık. Kuzgundere Körfez Limanı sahasındaki Kadınlar Hal Binası liman rıhtımına çok yakın yapıldı. Dönemin Belediye Başkanına projenin yanlış olduğunu söyledim. Körfez ağzına inşa edilen Balıkhane binasının yapımı da uygun olmadı. Körfez sahasının tümüyle temizlenmesi gerekirdi. Kentsel Sit alanlarında yapılacak dönüşüm projelerinde önceden muhakkak arkeolojik kazı sondajları yapılması lazım. Moloz Kapı aynı zamanda Tarihi Osmanlı tabyasıdır. Bugün yapılması gereken Pazarkapı Mahallesinde yeni inşaatlara başlamadan önce Hanrianus Limanının geri planı kurtarma kazısı yapılıp muhtemel kalıntılar ortaya çıkarılmalıdır. Aksi takdirde arkeolojik değerler anlamında telafisi mümkün olmayacak kayıplar yaşanır. Kadınlar Hal binası vakit geçirilmeden başka bir yere taşınmalı. Kuzgundere Körfezi ve limanı deniz bağlantısı kurularak Roma Dönemindeki aslına geri döndürülmelidir. Bu yapılırsa Trabzon tarih ve turizm anlamında çok büyük katma değerler elde eder. O bölgede kazılarla ortaya çıkardığımız tarihi kalıntılar, bizim önerilerimiz doğrultusunda bir açık müze-arkeopark olarak düzenlenip ziyarete açılmalıdır” dedi.
“Trabzon Haliç Kültür Sanat Merkezi-Kuzgundere Körfez Projesi”
Pazarkapı Mahallesi’nde 2021 ve 2022 yılında kazılara başlanan ve yarım kalan kurtarma kazılarının alanın kuzeyine ve kuzey batısına doğru genişletilmesi ve kazılar sonrası alanın turizmin hizmetine kazandırılması gerektiğine vurgu yapan Prof. Dr. Mehmet Yavuz “Tarihi Kuzgundere Limanı Tabakhane köprüsüne kadar ortaya çıkarılarak her iki yakasında Venedik benzeri, turistlerin Osmanlı Saltanat kayıkları veya tekne ile gezebilecekleri seyir alanına dönüştürülmesi çok uygun olur. Bu kapsamda Maraş Caddesi üzerine de klasik Mimar Sinan taş köprülerinden biri yapılabilir. Suyla buluşturulacak vadinin her iki yakasına kültür sanat merkezleri yapılabilir” diye konuştu.
“Çömlekçi Yeraltı Su Kanalı’nın benzeri Türkiye’de yok”
Çömlekçi’de Kentsel Dönüşüm sahasında 2025 yılında inşaat kazıları sırasında varlığı tespit edilen yeraltı su kanalı ile ilgili de konuşan Yavuz “Su kanalının erken Roma Dönemine ait olduğu değerlendirildi ve hazırlanan rapor ilgili makamlara gönderildi, eser koruma altına alındı. 2000 yıllık bu tarihi Yeraltı Su Kanalı’nın benzeri Türkiye’de yok. İvedi restore edilip turizme kazandırılması gerekir. Trabzon’da yeterli bütçe ayrılarak Arkeolojik kazı sahalarını artırmamız gerekiyor. Trabzon’a Avrupalı turist ancak bu şekilde gelir. Tanjant yolu Arafilboyu kavşağının altındaki 2000 yıllık tarihi su kanalı Çömlekçi istikametine doğru devam ediyor. İnşaat çalışmaları sırasında bazı noktaları zarar gördü. Su kanalının uzunluğu yaklaşık 350 metre, Türkiye genelinde bu şekilde ikinci bir örneği olmayan yeraltı su kanalının benzeri Almanya’nın Köln kenti yakınlarında bulunmuş ve kısmen Unesco Dünya Mirası Koruma Listesinde yer alıyor. Çömlekçi bölgesindeki inşaat çalışmasında bir kısmı görünen bu su kanalı mutlaka korunmalıdır. Trabzon’da kazı çalışmalarında bulduğumuz tarihi eserleri sergileyeceğimiz Trabzon’un nitelikli ve modern bir müze binasına ihtiyacımız var. Bunun için bir kurul oluşturulmalı ve bu konuda girişimlerde bulunmalıdır” ifadelerini kullandı.
