Karabük Üniversitesi Hasan Doğan Spor Bilimleri Fakültesi Araştırma Görevlisi Tuğba Çetin, Türkiye’nin spor genetiği alanındaki en kapsamlı çalışmalarından birine imza atıyor. Çetin, TÜBİTAK 1001 programı tarafından desteklenen ve Türk elit dayanıklılık ile güç sporcularının genetik haritasının çıkarılacağı dev projede araştırmacı olarak görev alıyor.
Ordu Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan İpekoğlu’nun yürütücülüğündeki “Türk Elit Dayanıklılık ve Güç Sporcu Popülasyonunun Genetik Profili: AMPD1, HIF1A, NOS3 ve NRF Gen Polimorfizmlerinin İncelenmesi” başlıklı çalışma, farklı branşlardaki üst düzey sporcuların genetik yapılarını devasa bir örneklem üzerinden mercek altına alıyor.
2 BİN KİŞİLİK DEV ÖRNEKLEM
Proje kapsamında 550 elit dayanıklılık sporcusu, 650 elit güç sporcusu ve 800 spor geçmişi olmayan gönüllü olmak üzere toplam 2 bin kişiden alınan kan örnekleri incelenecek. Türkiye’nin dört bir yanından seçilecek sporcuların genetik verileri, kontrol grubuyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilecek. Bu yönüyle çalışma, ülkemizde benzeri az görülen genişlikte bir epidemiyolojik genetik araştırma niteliği taşıyor.
Araştırmada, sportif performansla doğrudan ilişkilendirilen AMPD1, HIF1A, NOS3 ve NRF genlerindeki polimorfizmler (genetik çeşitlilikler) analiz edilecek. Bu genlerin kas enerji metabolizmasından oksijen yetersizliğine hücresel uyuma, damar fonksiyonlarından mitokondriyal enerji üretimine kadar kritik fizyolojik süreçlerle etkileşimleri bilimsel olarak irdelenecek.
TÜRK SPORCULARA ÖZEL İLK KAPSAMLI VERİ TABANI
Katılımcılardan alınan kan örneklerinde DNA izolasyonu yapılacak, belirlenen genetik varyasyonların genotip ve alel dağılımları titizlikle haritalanacak. Elde edilen bulgular, dayanıklılık sporcuları, güç sporcuları ve kontrol grubu arasında karşılaştırılarak, genetik farklılıkların sporcu statüsüyle olası bağlantıları ortaya konacak.
Proje yetkilileri, bu geniş ölçekli çalışmanın yalnızca Türk elit sporcularının genetik profilini aydınlatmakla kalmayacağını, aynı zamanda sportif performansın genetik temellerine dair uluslararası literatüre de önemli katkı sağlayacağını vurguluyor. Proje çıktılarının, Türkiye’deki spor genetiği altyapısına bilimsel bir zemin hazırlaması ve dünya çapında Türk sporcu popülasyonuna yönelik güvenilir bir veri seti sunması hedefleniyor.
Projenin yürütücü kadrosunda Prof. Dr. Gökhan İpekoğlu’nun yanı sıra; Karabük Üniversitesi’nden Arş. Gör. Tuğba Çetin, Ordu Üniversitesi’nden Prof. Dr. Alparslan İnce, Doç. Dr. Hasan Sözen, Dr. Öğr. Üyesi Çağrı Doğan ve Arş. Gör. Necdet Apaydın ile Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Halil İbrahim Çakır yer alıyor.
