Karabük’ün Safranbolu ilçesine bağlı Bostanbükü köyü, 2023 TÜİK verilerine göre 6 bin 64 nüfusuyla Türkiye’nin en fazla nüfuslu köyü olmasına rağmen, mevcut yasal düzenlemeler nedeniyle belediye statüsü kazanamıyor. Konuyu inceleyen akademik çalışma, köyün coğrafi yapısından idari sınırlarına, bütçe imkanlarından halkın belediyeye bakışına kadar geniş bir tablo ortaya koydu.
Nüfus 6 Bini Aştı, Statü Değişmedi
Karabük Üniversitesi ve Milli Savunma Üniversitesi araştırmacılarının hazırladığı çalışmaya göre Bostanbükü, Araç Çayı vadi tabanında yer alıyor ve Karabük ile Safranbolu şehirlerinin kesişim alanında bulunuyor. Tarım ve hayvancılığın yanında sanayi tesisleri, öğrenci yurtları ve hizmet sektöründeki gelişmeler köyün nüfusunu hızla artırdı. 2023 itibarıyla nüfus 6 bin 64 kişiye ulaşırken, 2022’de bu sayı 6 bin 776’ya kadar çıktı.
Araştırmadaki öne çıkan sayılar
|
Gösterge
|
Değer
|
|
2023 nüfusu
|
6.064 kişi
|
|
2022 nüfusu
|
6.776 kişi
|
|
Köy yönetsel alanı
|
9 km²
|
|
Yerleşim alanı
|
5 km²
|
|
Toplam konut sayısı
|
351
|
|
Nüfus yoğunluğu (yerleşim alanı)
|
1.212 kişi/km²
|
Kaynak: Çalışmadaki 2023 verileri ve tablo özetleri.
Bostanbükü Neden Belediye Kuramıyor?
5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre ilçe merkezi dışında yeni belediye kurulabilmesi için yalnızca nüfus şartı yeterli değil. Köyün meskûn sahasının merkez kabul edilecek yerleşim yerine olan uzaklığının da belirli koşulları sağlaması gerekiyor. Araştırmaya göre Bostanbükü’nün yönetsel alanı Safranbolu belediye sınırına bitişik durumda ve yerleşim alanı 5 kilometre mesafe kriterine takıldığı için belediye kurulması hukuken mümkün görünmüyor.
Araştırmacılar, köyün artık klasik kırsal yerleşim özelliklerinin ötesine geçtiğini, sanayi, yurt ve hizmet alanlarıyla kasaba niteliği kazandığını ancak mevcut mevzuatın bu dönüşümü yönetsel statüye yansıtamadığını vurguluyor.
2010’daki Referandum: Çoğunluk “Hayır” Demişti
Çalışmada dikkat çeken noktalardan biri de geçmişte yapılan halk oylaması. 21 Aralık 2010’da gerçekleştirilen referandumda 1.580 seçmenin bulunduğu köyde 701 “hayır”, 435 “evet” oyu çıktı; böylece katılan seçmenlerin yaklaşık yüzde 61’i köy tüzel kişiliğinin korunmasından yana tavır aldı. Referandum sonucu nedeniyle Bostanbükü köy statüsünü sürdürdü.
Mahalleler, Sınırlar ve 2014 Değişikliği
Bostanbükü bugün Merkez, Karşıyaka, Bahçelievler ve Adalar mahallelerinden oluşuyor. 2014’e kadar Esenler ve Yunus Emre mahalleleri de köy sınırları içindeydi. Ancak 19 Ekim 2014’te yapılan referandum sonrasında bu iki mahalle Safranbolu Belediyesi’ne bağlandı ve köyün yüzölçümü 16,2 km²’den 9 km²’ye düştü. Karabük-Kastamonu karayolu, Safranbolu şehri ile Bostanbükü arasındaki idari sınırı belirleyen hatlardan biri haline geldi.
Mahalleler ve yoğunluk farkı
|
Mahalle
|
Nüfus (2023)
|
Yerleşim yüzölçümü
|
Yoğunluk (kişi/km²)
|
|
Merkez
|
3.010
|
1,7 km²
|
1.770
|
|
Karşıyaka
|
1.908
|
1,0 km²
|
1.908
|
|
Bahçelievler
|
1.046
|
0,8 km²
|
1.307
|
|
Adalar
|
100
|
1,5 km²
|
67
|
Kaynak: Çalışmadaki mahalle nüfusu, yüzölçümü ve yoğunluk tablosu.
Öğrenci Yurtları ve Sanayi Nüfusu Büyüttü
Araştırma, nüfus artışının yalnızca doğal artışla açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Köy sınırları içinde bulunan devlet yurtlarında yaklaşık 3 bin 820, özel yurtlarda ise 345 öğrenci barınıyor. Öğrenciler nüfus kayıt sisteminde “diğer adres” olarak değerlendirilse de köyün günlük nüfusuna önemli ölçüde katkı sağlıyor. Ayrıca iki büyük tekstil fabrikası, çeşitli imalathaneler ve Karabük Üniversitesi ana yerleşkesine yakınlık, göç çekici unsurlar arasında gösteriliyor.
Bütçe Tablosu: Gelir ve Gider Baş Başa
Çalışmada yer alan muhtarlık verilerine göre 2023 yılında Bostanbükü köyünün geliri 1.989.417 TL, gideri ise 1.988.982 TL olarak kaydedildi. Yıl sonunda bütçede yalnızca yaklaşık 435 TL fazla kaldı. Muhtarlık görüşmelerinde bütçenin yetersiz olduğu ve planlanan bazı projelerin ertelendiği bilgisi araştırmaya yansıdı. Köy, Karabük İl Özel İdaresi ve KÖYDES ödeneklerinden destek alıyor; yol, kaldırım, altyapı ve imar gibi ihtiyaçlar bu kanallar üzerinden karşılanıyor.
Arazi Kullanımı Artık Kırsal-Kentsel Karışımı Yansıtıyor
Bostanbükü’nün 9 km²’lik yönetsel alanının yaklaşık yüzde 45’i orman, yüzde 23’ü tarım, yüzde 21’i yerleşme, yüzde 9’u sanayi ve yüzde 2’si hizmet alanı olarak kullanılıyor. Araştırmacılar bu dağılımın, köyün artık yalnızca tarım ve hayvancılığa dayalı bir kırsal yerleşim olarak değerlendirilemeyeceğini, kentleşme baskısının belirginleştiğini gösterdiğini belirtiyor.
|
Kategori
|
Pay
|
|
Orman
|
%45
|
|
Tarım
|
%23
|
|
Yerleşme
|
%21
|
|
Sanayi
|
%9
|
|
Hizmet
|
%2
|
Kaynak: Çalışmadaki arazi bölünüşü tablosu ve grafik özeti.
Halk Ne Düşünüyor?
Görüşmeler, köylülerin belediye kurulmasının avantaj ve dezavantajları konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığını gösteriyor. Bir kesim altyapı ve hizmetlerin güçleneceğini düşünürken, önemli bir kesim yeni vergi yükümlülükleri doğabileceği endişesini dile getiriyor. Araştırmacılar, yerel yönetim mevzuatı konusunda bilgi eksikliğinin belirgin olduğunu ve belediye tartışmalarının çoğu zaman teknik ayrıntılar bilinmeden yürütüldüğünü kaydediyor.
Sonuç: Kentleşen Köy, Değişmeyen Statü
Akademik çalışmanın genel sonucu şu: Bostanbükü fiilen yoğun nüfuslu, sanayi ve hizmet sektörleri bulunan, kentle bütünleşmiş bir yerleşim haline gelmiş durumda. Ancak idari statüsü hâlâ köy. Nüfus kriteri tek başına yeterli olmadığından ve mesafe kuralı aşılamadığından belediye kurulması mümkün görünmüyor. Alternatif olarak Safranbolu belediye sınırlarına mahalle olarak katılım seçeneği mevzuatta mümkün olsa da geçmişteki referandum ve yerel tercihler nedeniyle bugüne kadar hayata geçirilmedi. Araştırmacılar, Bostanbükü’nün yönetim modelinin mevcut büyüklüğü ve işlevleri dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Kaynak: Dr. Öğretim Üyesi Özgür Gökmen.
Milli Savunma Üniversitesi
