Karadeniz’in dört bir yanında tespit edilen hayalet ağlar, sessiz bir etraf felaketine yol açıyor. Balıkçılar tarafından denize bırakılan ancak bir daha toplanmayan “hayalet ağlar”, Karadeniz’de ekolojik dengeyi tehdit eden en büyük ögelerden biri haline geldi. Uzmanlar, bu ağların hem balık popülasyonunu hem de deniz tabanındaki ömür alanlarını yok ettiğine dikkat çekti.
Karadeniz’deki ekosistemin ve balık stoklarının korunmasını amaçlayan ve bilhassa ‘hayalet ağlar’ olarak bilinen kayıp balık ağlarının oluşturduğu tehlikeye dikkat çekmek maksadıyla yürütülen “BlackNETs: Hayalet Ağlar Projesi” kapsamında çalıştay düzenlendi. Trabzon’da bir otelde düzenlenen çalıştayda konuşan Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Erüz, balıkçıların avlanırken kayalıklara taktığı ve fırtına üzere nedenlerle koptuğu için suda bırakmak zorunda kaldığı ağların literatürde hayalet ağ olarak isimlendirildiğini belirterek, “Uzun yıllar akıntıyla yer değiştiren ve önüne gelen her canlıyı avlayan bu ağlar kamu kurumları ve gönüller tarafından toplansa da önüne geçilemiyor” dedi.
“Karadeniz bilhassa son 20 yılda önemli bir kirlilik sorunu yaşamakta ve Avrupa’nın en kirli denizlerinden biri haline gelmiştir” diyen Erüz, “Bu durum kıyıdaş ülkeler için olumsuz kıymetli ekonomik, toplumsal ve çevresel seviyede sonuçlar doğurmaktadır. Hayalet ağlar süratle büyüyen bir sorun olup, denizdeki plastik kirliliğinin en önemli kaynaklarından biridir. Hayalet ağlar deniz memelileri ve ekosistemleri için en ziyanlı plastik kirleticilerden biri olarak kabul edilmektedir. Denizde başıboş kalan, serbestçe dolaşan ağlar deniz canlılarını yakalamaya devam eder. ALGFG’lerin iki istikametli tesiri vardır. Vakitle artarak denizdeki plastik atıkların ölçüsünü arttırır, öbür yandan ise parçalanıp ayrışına kadar balıklar ve öbür deniz organizmalarının milyonlarcasının vefatına neden olacak biçimde avlamaya, besin zincirine girmeye devam eder” halinde konuştu.
“Deniz çöplerinin yüzde 10’u hayalet ağlardan oluşuyor”
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hacer Sağlam ise, her yıl okyanusa 500 bin ve 1 milyon ton balıkçılık ekipmanının terk edildiğini kaydederek, “Karadeniz’de 5 bin 657 adet balıkçı gemisi bulunuyor. 15 bin 578 balıkçı sayısının olduğu bölgede hayalet balıkçılık, kayıp yahut terk edilmiş, insan denetimi olmadan balık ve öbür deniz canlılarını yakalamaya devam eden balıkçılık araçları olarak tanımlanıyor. Deniz çöplerinin yüzde 10’u hayalet ağlardan oluşuyor. Her yıl okyanusa 500 bin ve 1 milyon ton balıkçılık ekipmanı terk ediliyor. Dünya genelinde avlanabilir balıkların yüzde 5-30’u hayalet av araçlarıyla avlanıyor. Hayalet av araçları okyanustaki makro plastiklerin yüzde 70’ine denk geliyor. Her yıl kaybolan ekipmanların ise yüzde 5,7 ağ, yüzde 8,6 tuzak ve yüzde 29 ile olta oluşturuyor” diye konuştu.
“2024 yılı içerisinde 140 kilometrekare alanda tarama yapıldı”
Trabzon Vilayet Tarım ve Orman Müdürlüğü Balıkçılık ve Su Eserleri Müdürü Bayram Sancar da, 2024 yılı içerisinde 140 kilometrekare alanda tarama yapıldığına dikkat çekerek, “2019/09 sayılı Deniz Çöpleri Vilayet Hareket Planlarının Hazırlanması ve Uygulanması Genelgesi kapsamında vilayet müdürlüğümüzce yürütülen çalışmalar sonucunda 2021-2024 yılları ortasında denizlerimizden toplam 3 bin 963 kilogram tartısında ve 51 adet avcılıkta kullanılması yasak misina ağı ve uzatma ağı temizlenmiştir. Hayalet ağlar projesi kapsamında yapılan denetim ve kontrollerde 2024 yılı içerisinde 140 kilometrekare alanda tarama yapıldı. 47 adet ağ tespit edilirken, bu ağların hepsi sularımızdan çıkartıldı” tabirlerini kullandı.
