Samsun’un Atakum ilçesinde son yıllarda süratle artan dikey yapılaşma, inançlı kentleşme açısından yeni değerlendirmeleri gündeme getiriyor. İlçede yüksek ve çok yüksek bina sayısının büyüme eğiliminin sürmesi, bilhassa taban kuralları ve altyapı kapasitesi tarafından çeşitli risklerin göz önünde bulundurulmasını zarurî kılıyor.
"Türkiye’nin Miamisi" olarak isimlendirilen Samsun’un Atakum ilçesinde son yıllarda sürat kazanan çok katlı yapılaşma, inançlı kentleşme açısından yeni teknik değerlendirmeleri gündeme taşıyor. İlçede hem nüfus artışı hem de arsa badiresi nedeniyle dikey mimariye yönelimin devam ettiği gözleniyor.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi(OMÜ) İnşaat Mühendisliği Kısmı Mekanik Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sertaç Tuhta, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne nazaran 30.5 metre üzerinin yüksek, 60.5 metre üzerinin ise çok yüksek yapı sınıfında yer aldığını belirterek Atakum’da bu tıp yapıların sayıca fazla olduğuna dikkat çekti. Tuhta, son 25 yılda ilçenin yerleşim alanı açısından dört kata yakın büyüme gösterdiğini tabir etti. Tuhta, "Yüksek yapıların ekonomik istikametten ve bağımsız kısım sayısı açısından avantajları bulunmaktadır. Lakin bilimsel çalışmalarla da kanıtlandığı üzere altyapı ile ilgili ve kendi bölgesinde mikro iklim oluşturma bakımından dezavantajlarının olduğu bilinmektedir. Samsun bu taraftan birtakım dezavantajları bünyesinde barındırmaktadır. Dikey mimari, yatay mimarinin tersine çok sayıda bağımsız kısmı bir ortada barındıran, altyapı ve ulaşım sıkıntılarının ortaya çıkmasına taban hazırlayan günümüzdeki yapılaşma çeşididir. Dikey mimaride birtakım dezavantajlar vardır. Örnek verecek olursak sarsıntı riski. Bir öteki risk de yapılarda meydana gelen yangın riskleridir. Bunlar olumsuz olarak sayabileceğimiz özelliklerdir. Alışılmış, hem yatay hem de dikey mimaride kurallara uygun yapıldığında rastgele bir risk olmadığını söyleyebiliriz. Nüfus artışına bağlı olarak belli bölgelerde yapı stoku artmaktadır. Nüfusun artmasıyla birlikte arsa ölçüsünde azalma yaşanmakta ve dikey mimariye yönelim olmaktadır" dedi.

"Bina yeni bile olsa zelzele tahlil raporları olup olmadığı sorgulanmalı"
Yüksek katlı yapıların ekonomik ve kullanım açısından birtakım avantajlar sunduğunu belirten Tuhta, buna rağmen altyapı yükü ve mikro iklim üzerindeki tesirler üzere bilimsel olarak ortaya konmuş dezavantajların da göz gerisi edilmemesi gerektiğini söyledi. Tuhta, dikey mimarinin arsa yetersizliğine bağlı olarak tercih edildiğini lakin sarsıntı ve yangın riskleri açısından ek önlemler gerektirdiğini vurguladı. Atakum’un kıyı bandına yönelik değerlendirmelerde ise sıvılaşma ve yer büyütme potansiyelinin kıymetli bir tehlike olduğunun altını çizen Tuhta, çok yüksek yapıların ekseriyetle ilçenin üst kotlarında konumlandığını belirterek, "Atakum özelinde baktığımızda, kıyı şeridi boyunca sıvılaşma ve yer büyütme riskinin potansiyel bir tehlike olduğundan bahsedebiliriz. Çok yüksek binaların ise ilçenin daha yüksek kotlarında yer aldığını görmekteyiz. Yüksek yahut çok yüksek yapıların zelzele performans tahlil raporlarının olup olmadığını sorgulamamız gerekmektedir. Bu sınıfa giren eski yapılarda vatandaşlarımızın hasarlı yahut hasarsız olarak nitelendirilen sistemlerle sarsıntı performans tahlillerini kesinlikle araştırmaları gerekir. Bu performans düzeyleri, aktüel Türkiye Bina Zelzele Yönetmeliği’ne uygun ise tercih edilmelidir" diye konuştu.
Sağlıklı bir kentleşme için mikro bölgelendirme çalışmalarının kural olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Tuhta, parsel bazlı yer etütlerinin geoteknik ve sismik açıdan yapılmasının ehemmiyetine dikkat çekerek, bu dataların sarsıntı tehlike haritalarıyla birlikte değerlendirilip planlama tahlillerine istikamet vermesi gerektiğini kelamlarına ekledi.