Antik güneş saati TÜBİTAK destekli projeyle inceleniyor

Karabük Üniversitesi (KBÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi ve Pompeiopolis Antik Kenti Kazı Başkanı Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük, TÜBİTAK destekli bir projede araştırmacı olarak görev aldı.

KBÜ'den yapılan açıklamaya göre, Kastamonu Üniversitesinden Doç. Dr. Ömer Fatih Tekin'in yürütücülüğünü üstlendiği "Güneş Saati Üzerinden Zamanın İzinde: Paphlagonia Bölgesi ve Pompeiopolis Antik Kenti'nin Bilim Tarihi Açısından Analizi ve Dijital Modellemesi" başlıklı proje, Anadolu'nun antik bilimsel mirasını günümüz teknolojileriyle yeniden değerlendirmeyi amaçlıyor.

Araştırmanın odağında, Kastamonu'nun Taşköprü ilçesindeki Pompeiopolis Antik Kenti'nde 2021 yılı kazılarında gün yüzüne çıkarılan ve MS 2. yüzyıla tarihlenen hemicyclium tipi mermer güneş saati yer alıyor.

Projede söz konusu eser, yalnızca arkeolojik bir buluntu olarak değil, antik çağda bilimsel bilginin üretimi, matematiksel hesaplamalar ve günlük yaşamdaki pratik kullanımı bağlamında çok yönlü bir araştırma konusu olarak inceleniyor.

ANTİK DÖNEMİN ZAMAN ÖLÇME YÖNTEMLERİ ARAŞTIRILIYOR

Doç. Dr. Eliüşük'ün araştırmacı olarak katkı sunduğu çalışma kapsamında, güneş saatinin çalışma prensipleri ve teknik özellikleri bilim tarihi perspektifinden irdeleniyor.

Antik dönemde güneşin hareketlerinden yararlanılarak zamanın nasıl ölçüldüğü, hangi astronomik prensiplerin uygulandığı ve Roma İmparatorluğu dönemindeki bilimsel bilgi aktarımının bölgeye yansımaları değerlendiriliyor.

Arkeoloji, bilim tarihi, astronomi, matematik ve coğrafya disiplinlerini buluşturan proje, Pompeiopolis'in bilimsel ve teknolojik birikimini kapsamlı biçimde ortaya koymayı hedefliyor.

GÜNEŞ SAATİ DİJİTAL TEKNOLOJİLERLE YENİDEN MODELLENİYOR

Projenin öne çıkan yönlerinden birini dijital belgeleme ve üç boyutlu modelleme çalışmaları oluşturuyor. Fotogrametri, bilgisayar destekli tasarım ve farklı dijital modelleme araçlarından yararlanılarak güneş saatinin üç boyutlu dijital modelinin hazırlanması hedefleniyor.

Bilgisayar destekli ışık ve gölge simülasyonlarıyla güneş saatinin farklı mevsimlerde ve günün farklı zamanlarında nasıl çalıştığının incelenmesi planlanıyor. Bu sayede eserin işlevinin daha iyi anlaşılması ve antik dönemin zaman ölçme teknolojilerinin deneysel yöntemlerle değerlendirilmesi amaçlanıyor.

POMPEİOPOLİS'İN BİLİM TARİHİNDEKİ YERİ AYDINLATILACAK

Disiplinler arası proje, arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan buluntuların yalnızca tarihsel ve tipolojik özellikleriyle sınırlı kalmayıp bilimsel işlevleri ve dönemin kuramsal bilgi birikimiyle ilişkileri üzerinden incelenmesine zemin hazırlıyor.

Paphlagonia Bölgesi'nin bilim tarihi ekseninde ele alınmasını amaçlayan çalışma, antik Anadolu'da bilimsel bilginin nasıl üretildiği, gündelik hayata nasıl aktarıldığı ve farklı coğrafyalarda nasıl dolaşıma girdiği sorularına somut yanıtlar sunmayı hedefliyor.

Kültürel mirasın dijital teknolojilerle belgelenerek bilim tarihi perspektifiyle yeniden yorumlanması açısından kritik bir model sunan araştırmanın, Pompeiopolis'in bilimsel mirasını aydınlatmanın yanı sıra Anadolu'nun antik çağdaki teknolojik yetkinliğinin kavranmasına da güçlü bir katkı sağlaması öngörülüyor.