Karabük Üniversitesinde (KBÜ) yürütülen TÜBİTAK destekli proje kapsamında, tarihi yığma taş yapıların yüzey hasarları yapay zeka destekli makine öğrenmesi modeliyle tespit edilerek dijital ortamda raporlanacak. Çalışma, kültürel mirasın korunmasına yönelik bilimsel ve teknolojik çözümler sunuyor. KBÜ Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesinde yürütülen TÜBİTAK 1002 destekli “Tarihi Yığma Taş Yapılarda Yüzey Hasarlarının Makine Öğrenmesi Modeli ile Tespiti” başlıklı projede, tarihi yapıların belgelenmesi ve hasar analizlerinin dijital yöntemlerle gerçekleştirilmesine yönelik yenilikçi bir sistem geliştiriliyor.
Karabük Üniversitesi Mimarlık Bölümü Araştırma Görevlisi Mustafa Haki Eraslan’ın görev aldığı, Doç. Dr. Mehmet Mutlu’nun yürütücülüğünü üstlendiği projede, Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilgehan İyican ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünden Doç. Dr. Serap Sevgi de araştırmacı olarak yer alıyor.
Proje kapsamında Safranbolu başta olmak üzere Tokat, Amasya, İstanbul, Bartın, Kastamonu ve Bolu’daki tarihi taş yapılardan yüzey hasarlarına ilişkin veriler toplanıyor. Elde edilen veriler, derin öğrenme algoritmaları kullanılarak eğitilen yapay zeka modeline aktarılıyor.
Çalışmada tarihi yapıların fotogrametrik verileriyle üç boyutlu modeller oluşturuluyor. Açık kaynak kodlu yazılımlar üzerinden elde edilen otomatik cephe görüntüleri, geliştirilen yapay zeka tabanlı sistem tarafından analiz edilerek çatlak, deformasyon ve benzeri yüzey hasarları otomatik olarak tespit ediliyor. Analizlerin ardından rölöve ve hasar tespit raporları dijital ortamda hazırlanıyor.
Projeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Araştırma Görevlisi Mustafa Haki Eraslan, geliştirilen sistemle geleneksel hasar tespit yöntemlerinin sınırlılıklarını aşmayı amaçladıklarını belirtti. Uzman denetiminde çalışan yapay zekâ destekli iş akışı sayesinde tarihi yapıların daha hızlı ve doğru şekilde analiz edilebildiğini ifade eden Eraslan, projeden elde edilecek çıktılar doğrultusunda ulusal ve uluslararası ölçekte yeni araştırmalar yürütmeyi hedeflediklerini söyledi.
TÜBİTAK 1002 Programı kapsamında desteklenen projede önemli aşamaların tamamlandığını belirten Eraslan, kalan çalışmaların da proje takvimi içerisinde tamamlanacağını kaydetti.
Karabük Üniversitesinde geliştirilen yapay zeka destekli sistemin, tarihi yapıların belgelenmesi, hasar analizlerinin hızlandırılması ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle korunmasına önemli katkılar sunması bekleniyor.