Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Burak Akyüz tarafından yürütülen proje ile Türkiye’nin ilk yerli ve milli klonal kestane anaçları elde edilecek. Kestanenin klonal olarak çoğaltılmasıyla bitkiler tohum ile çoğaltılmak zorunda kalmayacak. Bu tohumlar iç pazarda, satış amacıyla kullanılabilecek.
’Klonal Kestane Anaç Adaylarının Klasik ve Yeni Nesil Tekniklerle In Vitro Çoğaltımı’ isimli bir proje yapan Dr. Öğr. Üyesi Burak Akyüz, proje ekibi Prof. Dr. Ümit Serdar, Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Tütüncü ile birlikte köklenmesi zor olan kestane bitkisinin, yeni nesil teknikler kullanarak doku kültürü yöntemi ile köklendirilmesi ve böylece Türkiye’nin ilk yerli ve milli klonal kestane anaçlarının çoğaltılmasını hedefledi.
Proje hakkında bilgi veren Akyüz, “Özellikle kestane olmak üzere sert kabuklu türlerinde çalışmalar yapıyoruz. Kestane özellikle tohumdan çoğaltılan bir meyve türüdür. Tohumun üzerine aşılama yapılıyor. Ancak bu durumda hem sattığımız tohumu toprağa gömmüş oluyoruz hem de genetik bir açılma oluyor. Tohumdan çıkan bitkiler bire bir aynı bitkileri vermemiş oluyor. Bu yüzden biz aynı klon olan anaçlara ihtiyaç duyuyoruz. Proje kapsamında klonal olarak kestaneye çoğaltmayı hedefledik. Bu çalışma ile ilk yerli ve milli anaçlarımızı elde etmeyi hedefledik. Proje kapsamında 3 dönem aşılar yapıldı. Gençleştirme uygulamasıyla aşılar yapıldı. Doğal haliyle köklenmeyen bir meyve türüdür. Bu amaçla biz bunlara daha genç dokulara aşılayarak nasıl köklendiririz, bunu hedefledik. Çimlenmiş tohuma aşılar yaptık. Buradan elde ettiğimiz sürgünleri laboratuvar ortamında doku kültürüne alarak çoğalma katsayılarını tespit etmeye çalıştık. Hangi aşamada daha iyi köklenme olacak bunu belirlemeye çalışıyoruz. Yerli ve milli ilk kestane klon anaçlarımızı elde etmeyi hedefledik. Bu çalışmada ’Akyüz’ ve ’Macit55’ kestane çeşitlerini kullandık. Akyüz çeşidinde şu an çok başarılıyız. Biyoreaktör dediğimiz yeni nesil sistemlerde test ettik ve oradan köklenmiş bitkilerimizi elde ettik. Buradan elde ettiğimiz bitkileri sera ortamında şaşırttık. Daha sonrasında buradaki bitkileri arazi şartlarında şaşırtarak ana bitki damızlığımızı kurmayı hedefliyoruz. Yerli ve milli anaçlarının sayısı arttırmayı hedefliyoruz” dedi.


Türkiye’nin ilk yerli ve milli klonal kestane anaçları geliyor
Sinop’ta sulama hattı patladı, çeltik üreticisi tepki gösterdi
Sinop’un Mertoğlu köyüne bağlı Karasu Ovası’nda sulama borusu ana hattında meydana gelen patlak nedeniyle çeltik üreticileri zor durumda kaldı.
Erfelek Sulama Kooperatifi ile Devlet Su İşleri (DSİ) ekipleri bölgede onarım çalışması başlatırken, üreticiler ekim sezonunun tehlikeye girdiğini belirterek acil çözüm çağrısında bulundu.
Patlağın meydana geldiği bölgede incelemelerde bulunan Mertoğlu Köyü Muhtarı Mustafa Ünal, Karasu Ovası’nda Sinop’un birinci sınıf çeltiğinin üretildiğini belirterek, sulama sistemindeki arızaların üreticileri mağdur ettiğini söyledi. Ünal, “Bu sulama tesisi kurulmadan önce elektrikle çalışan su pompalarıyla üretim yapılıyordu. Sistem kurulduktan sonra elektrikler iptal edildi, kanallar kapandı. Şimdi böyle sorunlar yaşandığında çeltik ekme imkanımız kalmıyor. Köylüler gece boyunca beni arıyor. Milyonlarca lira masraf yapıp henüz bir tane bile çeltik ekemeyen üreticilerimiz var. Su hattı 10 gündür her gün tamir ediliyor, her gün yeniden patlıyor. Elektrik de olmadığı için vatandaş tarlasını hazırlamasına rağmen ekim yapamıyor” dedi.
Sorunun kış aylarında test edilerek çözülebileceğini ifade eden Ünal, “Suya ihtiyaç olmayan dönemde gerekli çalışmalar yapılsaydı bugün bu sıkıntıları yaşamazdık. Şimdi hava basıncı bir türlü ayarlanamıyor. Bu işin çeltik ekiminden en az bir ay önce tamamlanması gerekiyordu. Şu anda hattın tamamen yenilenmesi gerekse en az 10 gün sürer. Ancak çeltiğin 3-4 gün içinde ekilmesi gerekiyor. Vatandaş hazırladığı tarlaları yeniden otlandığı için ikinci kez işlemek zorunda kaldı. İki kat masraf oluştu. Acil çözüm bekliyoruz” diye konuştu.
Erfelek Sulama Kooperatif Başkanı Bahri Çeliker, “Beton boruyu kestiriyor. Bir yeri yapıyoruz, bir yer patlıyor. Bu aynı yerden 4’üncü patlayışı. Suyu boşatması 24 saat, tamir etmesi ise 1 saati buluyor” şeklinde konuştu.
Çeltik üreticisi Halil Ünal da yaşanan sorunun üretimi durma noktasına getirdiğini belirterek, “Bu saatten sonra ’çeltik ekeceğim’ diyen kimse umutlanmasın. Bu borunun ne zaman yapılacağı belli değil. Acil çözüm bekliyoruz. Eğer 3 gün içinde ekim yapamazsak her şey biter. Gübre, mazot, tarla hazırlığı için yaptığımız tüm masraflar boşa gidecek” ifadelerine yer verdi.
Tekrar maddi konuda zarara uğrayacaklarını belirten çeltik üreticisi Özgür Ünal, “Mertoğlu köyü ovasında 200 dönüm çeltik ekiyoruz. Tarlalarımızı hazırladık ama hiç ekemedik. Suyu bekliyoruz. Şimdi yeniden masraf yapacağız. Çünkü suyu veremedik. Otlar yeşerdi. Kaç günden beri tarlalara su veremedik. Mecbur yeniden makine atacağız tekrar. Mazot masrafımız da olacak” diye konuştu.
DSİ Şube Müdürü Göktuğ Yılmaz ise bölgede sürekli patlakların yaşandığını belirterek, “Burayla ilgilenen tarımsal sulama kooperatifi var. Kooperatifin daha önceden gerekli tespitleri yapıp tamirat ve tadilat işlemlerini gerçekleştirmesi gerekiyor. Konu bize yeni intikal etti. DSİ olarak elimizden gelen her türlü desteği vermeye hazırız” ifadelerini kullandı.
Öte yandan patlak borunun çevresinde biriken suların tahliye edilmesinin ardından DSİ ve kooperatif ekipleri tarafından onarım çalışmalarına başlandı. Yetkililer, çalışmaların en kısa sürede tamamlanmasının planlandığını ve üreticilerin mağduriyetinin giderilmesi için ekiplerin yoğun mesai harcadığını bildirdi.

