“0-5 yaş arası çocuklar daha savunmasız”

Yaz ishalinin akut ishal tablosu olarak tanımlandığını ifade eden Gebeşoğlu, sıcak havalarda mikroorganizmaların yiyecek ve sularda daha hızlı çoğalması nedeniyle görülme sıklığının arttığını söyledi. Özellikle 0-5 yaş arası çocukların bağışıklık sistemleri tam gelişmediği için daha savunmasız olduğuna işaret eden Gebeşoğlu, “Kirli veya güvenilir olmayan içme sularının tüketilmesi, bozulmuş gıdalar, açıkta satılan yiyecekler, iyi yıkanmamış sebze ve meyveler, az pişmiş et, tavuk ve balık tüketimi, havuz veya deniz suyunun yutulması, el hijyenine dikkat edilmemesi ile yaz aylarında aktifleşen rotavirüs ve adenovirüs gibi virüsler ile salmonella ve shigella gibi bakteriler ishale neden olabilmektedir. Ayrıca seyahat sırasında farklı su ve gıda kaynaklarına maruz kalmak da riski artırmaktadır” diye konuştu.

İshalin belirtilerine dikkat

İshalin belirtileri hakkında da bilgi veren Gebeşoğlu, “Günde üçten fazla sulu dışkılama, karın ağrısı ve kramplar, bulantı, kusma, halsizlik, iştahsızlık, hafif veya yüksek ateş, ağız kuruluğu, idrar miktarında azalma, gözlerde çöküklük ve huzursuzluk en sık görülen belirtiler arasındadır” ifadelerini kullandı.

Korunmada hijyen ön planda

Çocukları ishalden korumak için hijyen kurallarına dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan Gebeşoğlu, “Ellerin sık sık yıkanması, çocuklara verilen yiyeceklerin temiz ve iyi pişmiş olması, kaynatılmış ya da güvenilir şişe suyu kullanılması ve gıdaların uygun koşullarda saklanması büyük önem taşımaktadır. Ayrıca rotavirüs aşısı ile ek koruma sağlanabilir” şeklinde konuştu.

“Temel yaklaşım sıvı ve elektrolit kaybını yerine koymak”

İshal tedavisinde temel yaklaşımın kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konması olduğunu belirten Gebeşoğlu, hafif vakalarda evde uygulanabilecek yöntemler hakkında da bilgi verdi. Gebeşoğlu şunları söyledi:

“Bol su ve oral rehidrasyon solüsyonları verilmesi, pirinç lapası, muz, patates ve yoğurt gibi sindirimi kolay besinlerin tüketilmesi önerilir. Bu süreçte yağlı ve paketli gıdalardan kaçınılmalıdır. Orta ve ağır vakalarda ise mutlaka doktor kontrolü gereklidir. Antibiyotikler yalnızca bakteriyel kaynaklı enfeksiyonlarda ve hekim önerisiyle kullanılmalıdır. Emzirme dönemindeki bebeklerde anne sütüne devam edilmelidir.”

“Erken ölümlerin aşıya bağlı olmadığını bildirmiştik”

Pandemi sonrası dönemde özellikle genç yaşta görülen bazı ölümlerin aşılarla ilişkilendirildiğini hatırlatan Prof. Dr. Özkaya, “Bizim araştırmalarımızda özellikle ülkemizde görülen erken ölümlerin aşılara bağlı olmadığını, Covid-19’un oluşturduğu virüs yüküne bağlı kılcal damar hasarıyla ilişkili olduğunu bildirmiştik” ifadelerini kullandı.

“Virüsün damar hasarı etkisi göz ardı edilmemeli”

Özkaya, pandemi sonrası dönemde görülen bazı kalp krizi ve ani ölüm vakalarının değerlendirilmesinde virüsün uzun vadeli etkilerinin dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak, “Aşıların özellikle ölüm oranlarını azalttığını biliyoruz. Genç yaşta kalp krizine bağlanan bazı ölümlerde ise pandemi sonrası virüs yüküne bağlı kılcal damar hasarının, ağır spor, yoğun egzersiz veya kontrolsüz yaşam tarzıyla birleşmesinin etkili olabileceğini değerlendiriyoruz” açıklamasında bulundu.

“Sadece ilaçla kilo vermeye çalışırsanız; kas, yağ ve kemik dokusu kontrolsüzce gidiyor”

Obezite ilaçlarının çalışma mekanizması ve sosyal medyadaki yanlış algılar hakkında bilgi veren Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Feyzi Gökosmanoğlu, “Bu ilaçlar midenin boşalmasını yavaşlatarak sürekli tokluk hissi veriyor ve beyindeki açlık merkezini baskılıyor. Kalp damar sağlığı üzerinde de olumlu etkileri net bir şekilde gösterilmiş durumda. Ancak en büyük mücadelemiz bu ilaçların kulaktan dolma bilgilerle, reçetesiz olarak doğrudan eczanelerden alınıp kullanılması. Eğer sadece ilaçla kilo vermeye çalışırsanız; kas, yağ ve kemik dokusu kontrolsüzce gidiyor. Sonucunda sosyal medyada sıkça görülen süzülmüş, iki büklüm, sağlıksız bir insan profili ortaya çıkıyor. Bizim hedefimiz bu değil, fit ve sağlıklı bir kilo verme sürecidir. Bunun için de haftada 3 gün yürümek, 2 gün direnç egzersizi yapmak ve kas dokusunu çalıştırmak gerekiyor” dedi.

“Kas kaybı iğneye değil, hızlı kilo vermeye bağlıdır”

Kilo verme süreçlerinde kas kaybının kaçınılmaz bir risk olduğunu, ancak bunun iğneden kaynaklanmadığını belirten Doç. Dr. Feyzi Gökosmanoğlu, “Normal diyetlerde de kaybedilen kilonun ortalama yüzde 25’i kas dokusudur. Obezite cerrahisi geçirenlerde ise bu oran yüzde 30’lara çıkıyor ve hastalar bir yılda 10 kiloya yakın kas kaybedebiliyor. Demek ki kas kaybı ilaca değil, hızlı kilo vermeye bağlı bir durumdur. Bunun önüne geçmek için protein alımına odaklanmalıyız. Sağlıklı bir insan günde kilogram başına 1 miligram protein alırken, kilo veren hastalarda bu miktar 1.2 ya da 1.5 miligrama çıkmalı; yani ortalama 70 ila 130 gram protein tüketilmelidir. Beslenmeyle karşılanamıyorsa dışarıdan whey veya bitkisel protein takviyesi yapılmalıdır. Kas kaybedersek vücudun çatısını ayakta tutan direnç kaybolur, halsizlik başlar ve enerjimiz düşer” diye konuştu.

“3-5 kilo için metabolik hafızanızı bozmayın”

İnsan beyninin ve metabolizmasının her zaman hayatta kalmaya programlandığını hatırlatan Doç. Dr. Feyzi Gökosmanoğlu, zayıflama ilaçlarının bilinçsiz kullanımı konusunda uyarılarda bulunarak, “Vücudumuz yaşadığı her açlık ve kıtlık dönemini hafızasına kaydeder. Örneğin Ramazan’ın ikinci gününden sonra çok rahat oruç tutabilmemizin nedeni, metabolik hafızanın eski kayıtları devreye sokarak vücudu korumaya alması ve metabolizma hızını yavaşlatmasıdır. Bu yüzden 3-5 kilo fazlası olanların bu ilaçları kullanmasını kesinlikle istemiyoruz. Bu ilaçla çok çabuk kilo verirsiniz ancak eski yaşam tarzınıza döndüğünüzde metabolizma yavaşladığı için verdiğiniz kiloları yağ olarak geri alırsınız. Üstelik aradan yıllar geçip tekrar bu ilacı kullanmak istediğinizde gram kilo veremezsiniz; çünkü metabolik hafıza o yolağı tamamen kapatmıştır. İlacı bırakırken de aniden kesmek yerine, kilo sabitlenene kadar en düşük dozda hatırlatma dozları uygulanarak kademeli bir geçiş yapılmalıdır. Atılan taş, ürkütülen kurbağaya değmelidir” şeklinde konuştu.

İlaçların kesinlikle kullanılmaması gereken hasta gruplarına da değinen Doç. Gökosmanoğlu, ayrıca şunları söyledi:

“Ailesinde çok nadir görülen medüller tiroid kanseri öyküsü olanlar, şiddetli mide boşalma sorunu (gastroparazi) yaşayanlar, hamileler, emziren anneler ve daha önce akut pankreatit atağı geçirmiş olanlar bu ilaçları kesinlikle kullanmamalıdır. Ayrıca ilaç başlarken veya doz artırırken bulantı, kusma, hazımsızlık gibi yan etkiler görülebilir. Bunları önlemek için küçük porsiyonlarla beslenmeli, kızartma ve şekerli gıdalardan uzak durmalı, yemekleri çok çiğnemeli ve en önemlisi böbrek hasarını önlemek için bol su içmeliyiz. Piyasada zayıflatıcı adı altında satılan, içeriği belirsiz zayıflama çaylarından ise kesinlikle uzak durulmalıdır; bunlar karaciğer yetmezliğine yol açabilir.”

“10 ila 30 yıl gençleşme sağlayan sonuçlar elde edilebiliyor”

Plastik cerrahinin ulaştığı teknolojik ve bilimsel seviyenin yüz gençleştirme alanında başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu vurgulayan Akbaş, “Bazen kişileri 10, 20 hatta 30 yıl geriye götürebilecek sonuçlar alınabiliyor. Bu da insanların daha genç, daha enerjik, daha güzel ya da daha yakışıklı görünmelerini sağlayabiliyor. Evlilik hayatında, iş yaşamında ve sosyal çevrede kişinin motivasyonuna olumlu katkılar sunabiliyor” şeklinde konuştu.

“Yaşlanma izleriyle gurur duyanların ameliyata ihtiyacı yok”

Yüz gençleştirme ameliyatlarının herkes için gerekli olmadığının altını çizen Prof. Dr. Akbaş, bazı kişilerin yaşlanma belirtilerini hayat tecrübelerinin ve anılarının bir parçası olarak gördüğünü belirtti. Akbaş, “Bazen öyle insanlarla karşılaşıyorum ki, ‘Hocam, yüzümdeki yaşlanma izleri benim yaşadığım hayatın bir parçası. Bunlarla gurur duyuyorum’ diyorlar. Eğer bir kişi bunu içtenlikle söyleyebiliyorsa buna saygı duymak gerekir ve ameliyat olmasına gerek yoktur” ifadelerini kullandı.

“İş hayatındaki rekabet estetik taleplerini artırıyor”

Özellikle iş yaşamında genç kuşaklarla birlikte çalışan bazı kişilerin görünüm nedeniyle dezavantaj yaşayabileceklerini düşündüklerini belirten Akbaş, “Yurt dışından gelen bazı hastalarım, genç çalışanlarla rekabet etmek zorunda kaldıklarını ve yaşlı görünmelerinin işlerini kaybetmelerine neden olabileceğinden endişe duyduklarını ifade ediyor. Kendilerini enerjik hissettikleri halde yüzlerindeki yaşlanma belirtileri nedeniyle estetik operasyon talep edebiliyorlar” açıklamasında bulundu.

“Önemli olan kişinin kendini nasıl hissettiği”

Geç yaşta evlilik ve ebeveynlik gibi sosyal değişimlerin de estetik operasyonlara ilgiyi artırdığını kaydeden Akbaş, bazı anne ve babaların çocuklarının okul ortamında yaşadıkları olumsuz deneyimlerden etkilenerek daha genç görünme isteği duyabildiklerini söyledi. Akbaş şunları söyledi:

“Bir insan kendini seviyorsa, görünümünden memnunsa ve yaşlanma belirtileri onda özgüven eksikliği oluşturmuyorsa ameliyata ihtiyacı yoktur. Burada önemli olan kişinin kendi ihtiyaçlarını ve beklentilerini doğru değerlendirmesidir. Herkes için geçerli tek bir doğru yoktur; önemli olan kişinin kendini nasıl hissettiğidir.”

“Karakter zayıflığı olarak değerlendirilmemeli”

Toplumda sık görülen bu rahatsızlıkla mücadele eden bireylerin çevrelerinden destek beklerken bazen iyi niyetle söylenen sözler nedeniyle kendilerini daha da yalnız, suçlu ve yetersiz hissedebileceğini vurgulayan Uzm. Dr. Cengiz Çelik, depresyonun irade eksikliği ya da karakter zayıflığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “Depresyon yaşayan kişilere ’kafana takma’, ’biraz pozitif düşün’, ’herkesin problemi var’ ya da ’güçlü ol’ gibi ifadeler çoğu zaman yardımcı olmaz. Aksine kişinin yaşadığı duyguların küçümsendiği hissini oluşturabilir” dedi.

“Empati ve anlayış, iyileşme sürecini destekliyor”

Depresyonla mücadele eden bireylerin öncelikle anlaşılmaya ve yargılanmadan dinlenmeye ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Uzm. Dr. Çelik, yakın çevrenin kullandığı dilin büyük önem taşıdığını ifade etti. “Zorlandığını görüyorum”, “Seni dinlemeye hazırım”, “Bunu tek başına taşımak zorunda değilsin” ve “Nasıl yardımcı olabilirim” gibi ifadelerin kişinin kendisini daha güvende ve desteklenmiş hissetmesine katkı sağlayabileceğini belirten Uzm. Dr. Çelik, depresyonda iyileşme sürecinin zaman alabileceğini ve bunun normal olduğunu söyledi.

“Depresyon gerçek bir sağlık sorunudur”

Depresyonun kişinin iş, aile ve sosyal hayatını etkileyebilen ciddi bir hastalık olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Cengiz Çelik, gerekli durumlarda profesyonel destek alınmasının önemini vurguladı. Uzm. Dr. Çelik, “Depresyonlu birine ’neden ayağa kalkmıyorsun’ demek, kırık bacağı olan birine ’neden koşmuyorsun’ demeye benzer. Yaşanan sıkıntıyı küçümsemek yerine anlamaya çalışmak, kişinin iyileşme yolculuğunda çok değerli bir destek olabilir” ifadelerini kullandı.

Toplumda ruh sağlığı farkındalığının artırılması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Cengiz Çelik, depresyon yaşayan bireylerin yargılanmak yerine desteklenmesinin hem tedavi sürecine hem de yaşam kalitelerine olumlu katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.

Programa çok sayıda eczane teknisyeni katılım sağlarken, Biocodex Tıbbi Tanıtım Uzmanı Alper Döne tarafından gerçekleştirilen sunumda güncel ürünler, kullanım alanları ve sektörel gelişmeler hakkında kapsamlı bilgiler paylaşıldı. Katılımcılar, sunum boyunca merak ettikleri konular hakkında bilgi edinme fırsatı buldu.

Etkinlik kapsamında Özel Medikar Hastanesi Kurumsal İlişkiler ve Uluslararası Hasta Koordinatörü Nuri Turan da hastanenin sağlık hizmetleri, teknolojik altyapısı ve hasta odaklı yaklaşımı hakkında bilgiler verdi. Sunumda özellikle hastanede kullanılan yeni nesil teknolojik cihazlar ve modern tedavi olanakları katılımcılara tanıtıldı.

Mesleki bilgi paylaşımının ön planda olduğu program, katılımcılar arasında gerçekleştirilen sohbetler ve düzenlenen yemek organizasyonu ile samimi bir atmosferde devam etti. Etkinlik, sağlık alanındaki iş birliklerinin güçlendirilmesi ve sektör profesyonelleri arasındaki iletişimin artırılması açısından önemli bir buluşma olarak değerlendirildi.

Özel Medikar Hastanesi yetkilileri, sağlık sektörüne katkı sağlayan bu tür eğitim ve bilgilendirme organizasyonlarına ev sahipliği yapmaya devam edeceklerini belirterek programa katkı sunan Biocodex İlaç ile 26. Bölge Karabük-Kastamonu Eczacı Odası yetkililerine ve tüm katılımcılara teşekkür etti.

Sigara dünyada her yıl 8 milyondan fazla insanın ölümüne yol açıyor

Covid-19 pandemisinin üç yılda dünya genelinde yaklaşık 6,5 milyon kişinin yaşamını yitirmesine neden olduğunu hatırlatan Cihan, sigaranın ise her yıl dünya genelinde 8 milyondan fazla insanın ölümüne yol açtığını belirterek, “Bu, kesintisiz ve kronik bir pandemidir” dedi.

Türkiye’de tütün kullanımının yol açtığı can kayıplarının büyüklüğüne dikkat çeken Prof. Dr. Cihan, “6 Şubat depremlerinde 45 bin vatandaşımızı kaybettik ve haklı olarak bunu ‘Asrın Felaketi’ olarak adlandırdık. Ancak ülkemizde tütün kullanımı nedeniyle her yıl yaklaşık 100 bin insanımız hayatını kaybediyor. Başka bir ifadeyle her yıl iki kez asrın felaketini yaşıyor, her 5 dakikada bir vatandaşımızı toprağa veriyoruz” ifadelerini kullandı.

Doğaya büyük zarar veriyor

Tütün kullanımının yalnızca sağlık açısından değil çevresel açıdan da ciddi sonuçlar doğurduğunu belirten Prof. Dr. Cihan, Türkiye’de her gün yaklaşık 90 ton sigara izmaritinin doğaya ve çevreye bırakıldığını, bunun yıllık bazda yaklaşık 5 bin çöp kamyonu hacmine karşılık geldiğini söyledi. Ayrıca üretilen her 3 bin paket sigara için bir ağacın yok edildiğini ifade eden Cihan, çocukların da ciddi risk altında olduğunu belirterek Türkiye’de her 100 çocuktan 46’sının sigara dumanına maruz kaldığını kaydetti. Tütün kullanımının sağlık sistemine önemli bir yük getirdiğini vurgulayan Cihan, tedavi maliyetleri, iş gücü kayıpları ve ekonomik zararların halk sağlığını ve ülke ekonomisini olumsuz etkilediğini belirtti. Özellikle gençler arasında sigaraya başlama yaşının düşmesinin gelecek açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu ifade etti.

“Hanta virüsü salgını aslında daha önceden bu yana görülen bir salgın”

Dünyada bildirilen hanta virüsü salgınının daha önceden bu yana görülen bir salgın olduğunu belirten Yılmaz, “Yani yeni bir salgın değil. Geminin içinde olmasıyla birlikte etkilenen kişiler bir anda ortaya çıktı. Ancak hanta virüsü her yerde görülebiliyor. Bizde de eskiden beri hanta virüsü vardı ve tanı koyuyorduk. Ancak bizde görülen hanta virüsü, o gemide görülen türle aynı değil. Bizde daha çok böbrek tutulumuyla seyreden, böbrek yetmezliğine yol açabilen ancak tedavi edilme ihtimali daha yüksek olan formlar görülüyor. Oradaki vakalar ise daha çok akciğeri tutup solunum sıkıntısıyla ilerleyen ve daha öldürücü tiplerdi. O da bir virüstür. KKKA nasıl bir virüsse, hanta virüs enfeksiyonları da viral bir enfeksiyondur. Dünyayı tehdit eden noktasında, İskandinav ülkelerinde, Almanya’da, Kuzey Avrupa’da ve Amerika’da görülebilen tipleri öne çıkıyor. Bizdeki form ise Balkanlar ve Karadeniz’de görülen, daha hafif seyreden formlardır” dedi.

“Viral enfeksiyonlar her zaman birer tehdit”

Viral enfeksiyonların her zaman bir tehdit olduğunu belirten Yılmaz, ancak büyük bir salgına neden olabilecek bir hastalık olmadığını kaydederek, “Viral enfeksiyonlar her zaman bir tehdittir. Ancak böyle büyük bir salgına neden olabilecek bir hastalık değildir. Ebola virüsü de var. Ebola, Afrika kökenli bir hastalıktır ve daha tehlikelidir. Çünkü yakalandığında yüzde 90’lara varan ölüm oranları vardır. Özellikle oralara seyahat eden kişiler açısından önem arz eder. Dünya artık küçük, herkes her yere gidebiliyor. Oradan kişiler buraya gelebilir” diye konuştu.

Enfeksiyon hastalıklarından korunmanın yolları

Enfeksiyon hastalıkları, virüsler ve bakterilerden korunmanın yolları ile ilgili olarak ise Yılmaz “Kalabalık yerlerde maske kullanımı ve el yıkama çok önemlidir. Toplu bir yere girerken ’bana bir şey bulaşır mı’ sorusunu kendimize sormamız bile önlem almak açısından yeterlidir. Bu virüsler ülkemize her an gelebilir. Örneğin Batı Nil ensefaliti daha önce ülkemizde yoktu, sonradan görülmeye başlandı. Özellikle Batı Anadolu ve Marmara bölgelerinde görülüyor. Batı Nil ensefaliti de bir virüstür ve artık ülkemizde de görülmeye başladı” şeklinde konuştu.

“Yüksekten suya atlamak kulak zarının yırtılmasına neden olabilir”

Daha önceden kulak enfeksiyonu geçiren kişilerin suya yüksekten atlayış yapmasıyla kulak zarına zarar verebileceğini söyleyen Tekat, “Denize girerken özellikle tramplenden veya yüksek bir yerden atladığımız zaman, daldığımız derinlik 5 metreyi geçiyorsa basınç değişiklikleri kulaklarda hissedilir. Her 10 metrede bir atmosfer basıncı artar. Eğer kulak zarımızda daha önceden geçirilmiş bir enfeksiyona bağlı zayıflık varsa kulak zarının yırtılması bile söz konusu olabilir. Burnunu tutarak atlayanlar olabiliyor. Bunun en büyük sebebi, hızla suyun altına daldığımızda burnumuzun içine giren suyun, paranazal sinüsler dediğimiz boşluklarla temas etmesi ve bazı durumlarda orta kulağa ulaşabilmesidir. Bu nedenle hastalarda kulakta dolgunluk, baş ağrısı ya da denizden çıktıktan sonra eğildiklerinde burundan su gelmesi gibi durumlar görülebilir. Burnu kapatmanın temel nedeni de bu basınç etkisini azaltmaktır” dedi.

“Yapay zekaya inanarak tedavi yapmak doğru değil, hekimin görmesi gerekir”

Bir hekime başvurmadan yapay zekadan elde edilen bilgilerle tedavi yapılmasının doğru olmadığını da hatırlatan Prof. Dr. Tekat, “Yüzücü kulağının başladığı dönemlerde insanlar internetten veya yapay zekadan bilgi almaya çalışabiliyor. Ancak bu belirtiler sadece yüzücü kulağında değil, orta kulak hastalıklarında, dış kulak yolunun diğer hastalıklarında ve hatta bazı tümörlerde bile görülebilir. Burada ayırıcı tanının önemi çok büyüktür. Yapay zekâ size ancak verdiğiniz bilgilere göre cevap verebilir. Ancak hastalığın gerçekten ne olduğunu değerlendirebilmesi mümkün değildir. Çünkü bunun için muayene gerekir. Bu nedenle sadece yapay zekâdan alınan bilgiye güvenerek tedavi uygulamak doğru değildir” diye konuştu.

“Kulağa zeytinyağı, soğan ve sarımsak suyu akıtmak ciddi sorunlara yol açabilir”

Ağrı veya herhangi başka bir durumda kulak içine zeytinyağı, soğan ve sarımsak suyu akıtmanın doğru olmadığını ifade eden Tekat, ayrıca şunları söyledi:

“Halk arasında kulak ağrılarında, tıkanıklıklarda veya benzeri durumlarda sarımsak suyu, soğan suyu ve benzeri maddelerin kulak yoluna uygulandığını biliyoruz. Bunları yumuşatmak amacıyla zeytinyağı da kullanılabiliyor. Ancak kulak zarını göremiyorsak veya kulak yolu tamamen kapalıysa bu uygulamalardan uzak duruyoruz. Çünkü kulak zarında fark edilmeyen küçük bir delik varsa ve bu maddeler orta kulağa kaçarsa geri dönüşü olmayan daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle kulak zarının durumu bilinmeden bu tür işlemlerin yapılması doğru değildir.”

Canik’te ebeler yakın takipte

Canik İlçe Sağlık Müdürlüğü ekipleri tarafından ilçede ikamet eden bir gebe ziyaret edildi. Bilgilendirmeler yapıldı. Yapılan çalışmalarla ilgili bilgi veren Canik İlçe Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Gözde Güleç Sarı, “Sağlık Bakanlığı’nın ‘Her Ebeye Bir Gebe’ projesi kapsamında sağlık müdürlüğü olarak koordinatör ebelerimiz aracılığıyla tüm gebelerimizi yakından takip ediyoruz. Bu süreçte tüm gebelerimizi sistemlerimizden tarayarak telefonla arıyoruz. Onları Sağlıklı Hayat Merkezimizdeki gebe okullarımıza davet ediyoruz. Özellikle son 3 ayında olan, riskli gebeliği bulunan kişilere ev ziyaretlerinde bulunuyoruz. Bu süreçte anne adaylarımızın sağlık takiplerini yapıyor, doğum öncesi bilgilendirmeler gerçekleştiriyoruz. Doğum sonrası lohusalık dönemi ve gebelik sürecinde dikkat edilmesi gereken hususlar konusunda bilgilendirmeler yapıyoruz. Amacımız burada sağlıklı bir gebelik geçirilmesi ve sağlıklı bir yenidoğanın dünyaya getirilmesi. Sağlıklı, bilinçli anneler ve nesiller yetiştirmeyi amaçlıyoruz. Doğum öncesi ve sonrası dönemin daha sağlıklı yürütülmesini hedefliyoruz. Sağlık müdürlüğümüzdeki koordinatör ebelerimiz bu süreçte anne adaylarımızı her gün telefonla arıyor. Anne adayları istedikleri zaman bilgi sahibi olabiliyor. Bakanlığımızın ‘Annelik Yolculuğu’ mobil uygulamasını anlatıyoruz. Canik ilçemizde yıllık 900 ile bin arasında canlı doğum gerçekleşmektedir. Aylık 500-600 gebe sistemlerimize aktif olarak düşmektedir. Biz bunları her gün sistemlerimizden takip ederek aramalarını gerçekleştiriyoruz” dedi.

“Sürekli benimle iletişim hâlindeler”

Gebe Meltem Çelik, “İş yerindeyken arandım. Sabit bir numara olduğu için ‘acaba dolandırılıyor muyum?’ diye düşündüm. Araştırdım ve Canik Sağlıklı Hayat Merkezi olduğunu anlayınca da gününde ve saatinde oradaydım. Gebe okuluna davet ettiler. 3’üncü hamileliğim olmasına rağmen gitmek istedim. Merak ettim. Çok deneyim kazandım. İlk hamileliği olan insanlar vardı. Birbirimize çok destek olduk. Sürekli benimle iletişim hâlindeler. Ben de riskli bir hamilelik süreci geçiriyorum. Bir çanta verildi. 28 haftalık gebelere bu çantayı veriyorlar. Canik Belediyesi ve Canik İlçe Sağlık Müdürlüğü’nün birlikte yapmış olduğu projeye dâhil olduk. Bu sayede çok güzel bir çanta hazırlandı. Bir bebeğin ihtiyacı olan ne varsa içerisinde vardı” diye konuştu.

“Sağlıklı anneler, sağlıklı nesiller demek”

Samsun İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkan Yardımcısı Uzm. Dr. Duygu Suvacı ise “Anne ve bebek sağlığının korunmasına önemli katkılar sağlayan proje sayesinde gebeler, kendilerine atanan ebeler aracılığıyla bireysel danışmanlık ve destek hizmetlerinden yararlanabilmektedir. Ayrıca ilimizde faaliyet gösteren Sağlıklı Hayat Merkezlerinde hizmet veren Gebe Okullarında anne adaylarına gebelik, doğum, lohusalık, emzirme, yenidoğan bakımı, sağlıklı beslenme ve ebeveynlik konularında eğitimler verilmekte; anne adaylarının doğuma bilinçli ve güvenli bir şekilde hazırlanmaları desteklenmektedir. Gebe okulları, anne ve baba adaylarının gebelik sürecini daha bilinçli ve sağlıklı geçirmelerine önemli katkı sağlamaktadır. Tüm anne adaylarını sağlıklı bir gebelik ve güvenli bir doğum süreci için sağlık kuruluşlarıyla iş birliği içerisinde olmaya davet ediyoruz. Sağlıklı anneler, sağlıklı nesiller demektir” şeklinde konuştu.

Hemodiyalizde atık su geri dönüştürülüyor

Ömür boyu süren diyaliz tedavilerinde su, enerji tüketimi ve karbon ayak izinin devasa boyutlara ulaştığını belirten Dr. Öztürk, klinik uygulamalarda çevre dostu ve kaynak etkin stratejileri acilen devreye almanın zorunlu olduğunu ifade etti.

Bu kapsamda atılan somut adımı paylaşan Öztürk, “Hemodiyaliz ünitelerinde ortaya çıkan yüksek miktardaki su israfını önlemek amacıyla ’Ters Osmoz (RO) Atık Suyu Geri Kazanım Projesi’ni devreye aldık. Sistemden çıkan deşarj suyunu ham su tanklarına entegre ederek geri dönüştürdüğümüz bu proje sayesinde, hem tonlarca su tasarrufu sağlıyor hem de merkezin karbon ayak izini doğrudan aşağı çekerek döngüsel sağlık hizmetine somut bir örnek sunuyoruz” dedi.

Üniversitenin yeşil kampüs başarısı

İklim kriziyle mücadelenin tüm toplumun ortak sorumluluğu olduğunu belirterek Eren Enerji çevre mühendisleri ve BEUN Genç TEMA Topluluğu’nu da sürece dahil ettiklerini belirten Öztürk, BEUN Rektörü Prof. Dr. İsmail Hakkı Özölçer’in çevre vizyonuna da değindi.

Öztürk, BEUN’nün UI GreenMetric dünya sıralamasında ilk 300’e girerek “Sıfır Atık” ve “Yeşil Kampüs” alanlarında Türkiye’nin en öncü üniversitelerinden biri olduğunu tescillediğini hatırlatarak, sözlerini şöyle tamamladı:

“Artık sadece hastalarımızın sağlığını değil, onların yaşayacağı dünyanın sağlığını da düşünmek zorundayız. Sağlıklı insanlar için sağlıklı bir çevreye ihtiyacımız var. Hastalarımızı tedavi ederken gezegenimizi de korumayı öğrenmek zorundayız.”

“Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde kapsamlı dönüşüm süreci başladı”

Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin ana binasının Şehir Hastanesi’ne taşınmasıyla birlikte kapsamlı revizyon çalışmalarına başladıklarını belirten Mustafa Uras, “Eğitim ve Araştırma Hastanesi binası yıllardır tam kapasiteyle hizmet verdiği için, yapılması gereken birçok tadilat ve tamirat ancak hastaların muayene, ameliyat ve servis hizmetlerini aksatmayacak şekilde küçük çaplı müdahalelerle gerçekleştirilebildi. Bu nedenle bazı sorunlar geçici çözümlerle giderildi. Ancak bugün itibarıyla elektrik, su ve diğer altyapı sistemlerinde kapsamlı revizyon ihtiyacı bulunmaktadır. Hastane aktif olarak hizmet verirken bu çalışmaların yapılması ciddi zorluklar oluşturuyordu. Kanalizasyon altyapısıyla ilgili bir sorun bulunuyordu. SASKİ çalışmalara başladı ve bu sürecin yaklaşık iki ay sürmesi bekleniyor. Bunun yanında ısıtma-soğutma sistemleri ile elektrik ve su altyapılarında da ciddi yenileme ihtiyaçlarımız var. Bu çalışmaları da başlatmış bulunuyoruz. Eğitim ve Araştırma Hastanesi binasındaki çalışmaları 4-5 ay içinde tamamlayacağız. Gazi Devlet Hastanesini buraya taşıyacağız” dedi.

“Kadın doğum ve çocuk sağlığı hizmetleri iki merkezde sunulacak”

Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin ana binasının bugüne kadar çocuk sağlığı ve hastalıkları, kadın doğum ve göğüs hastalıkları gibi bazı branşlarda ek binalar aracılığıyla hizmet verdiğini belirten Uras, bundan sonra hem Samsun Şehir Hastanesi’nde hem de Gazi Devlet Hastanesi’nin taşınacağı Eğitim ve Araştırma Hastanesi binasında kadın doğum, çocuk sağlığı ve göğüs hastalıkları alanlarında poliklinik ve servis hizmetleri sunulacağını ifade etti. Bu sayede çocuğunu acile götüren bir ailenin yalnızca tek bir kuruma değil, kamu sağlık hizmetleri kapsamında iki farklı sağlık kuruluşuna başvurabileceğini söyleyen Uras, şehir merkezindeki sağlık hizmetlerinin güçlenerek devam edeceğini vurguladı.

“Doğumhane ve yenidoğan yoğun bakım için revizyon yapılacak”

Bunun için Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin ana binasında bulunmayan doğumhane ve yenidoğan yoğun bakım gibi birimlerle ilgili revizyon çalışmalarına ihtiyaç duyduklarını belirten Uras, yaklaşık 4-5 aylık süreç içerisinde binadaki inşaat ve altyapı eksikliklerinin giderileceğini söyledi. Gazi Devlet Hastanesi’nin bu süreç sonunda Eğitim ve Araştırma Hastanesi binasına taşınacağını ifade eden Uras, taşınma sonrasında değişikliğin yalnızca kadın doğum ve çocuk sağlığı hizmetleriyle sınırlı kalmayacağını kaydetti. Aynı zamanda Gazi Devlet Hastanesi’nde de anjiyo yapılabileceğini belirten Uras, daha önce şehirde devlet hastaneleri bünyesinde üç anjiyo ünitesi hizmet verirken, yeni süreçte Şehir Hastanesi’nde altı, Gazi Devlet Hastanesi’nde ise bir olmak üzere toplam yedi anjiyo ünitesinin hizmet vereceğini açıkladı.

Kalp krizi vakalarının artık tek bir merkezde toplanmayacağını ifade eden Uras, iki farklı merkezde müdahale edilerek anjiyo işlemlerinin gerçekleştirilebileceğini söyledi. Nitelikli sağlık hizmetlerinde artış yaşanırken poliklinik ve servis yatak kapasitesinde de önemli yükseliş olacağını kaydeden Uras, hâlihazırda 320 yatakla hizmet veren Gazi Devlet Hastanesi’nin, Eğitim ve Araştırma Hastanesi binasına taşındığında 550 yatak kapasitesiyle hizmet vereceğini belirtti. Poliklinik sayısının ise 70’ten 110’a çıkacağını dile getiren Uras, daha fazla nitelikli işlem gerçekleştirileceğini ve hastanenin üçüncü basamak sağlık kuruluşu niteliğinde daha kapsamlı hizmet sunan bir yapıya kavuşacağının altını çizdi.

“Merkezde hastane kalmadı” eleştirilerine yanıt

Gazi Devlet Hastanesi binasının oldukça eski olması nedeniyle bazı vatandaşlar tarafından “merkezdeki hastane kapanıyor” şeklinde değerlendirmeler yapıldığını ifade eden Uras, “Gazi Devlet Hastanesi binasının oldukça eski olması nedeniyle bazı vatandaşlarımız tarafından ’merkezdeki hastane kapanıyor’ şeklinde değerlendirmeler yapıldı. Ancak bina için yaptırdığımız deprem performans analizleri sonucunda yapının mevcut deprem yönetmeliğine uygun olmadığı tespit edildi. İçerisinde yüzlerce hasta, hasta yakını ve sağlık çalışanının bulunduğu bir kurumun deprem yönetmeliğine uygun olmaması kabul edilemez. Son dönemde sıkça dile getirilen ’merkezde hastane kalmadı’ söylemine de değinmek isterim. Tam aksine, biz merkezi güçlendirmek için önemli yatırımlar yapıyoruz; ancak bunların tamamlanması için biraz zamana ihtiyaç var. Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin Şehir Hastanesi’ne taşınmasıyla sağlık hizmetleri aslında şehir merkezinden çok uzaklaşmış olmadı. Mevcut Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Şehir Hastanesi arasındaki mesafe yaklaşık 7,7 kilometredir” şeklinde konuştu.

Yeni devlet hastaneleri

Yapılan yatırımlarla birlikte Samsun Şehir Hastanesi gibi büyük bir sağlık tesisine sahip olduklarını belirten Uras, Yaptığımız bu yatırımlarla birlikte Samsun Şehir Hastanesi gibi büyük bir sağlık tesisine sahip olurken, şehir merkezini de güçlendirmeye devam edeceğiz. Tekkeköy Devlet Hastanesi geliyor ve kendi bölgesindeki vatandaşlara hizmet verecek. Gazi Devlet Hastanesi ise Eğitim ve Araştırma Hastanesi binasına taşınarak daha kapsamlı bir yapıya kavuşacak. Bunun yanında Atakum Devlet Hastanesi de yapım aşamasında olup Atakum ilçesi ve çevresine sağlık hizmeti sunacak. Ayrıca Doğumevi Yerleşkesi’ni boşalttık. Şehir Hastanesi’nin onkoloji ve radyasyon onkolojisi birimlerinin de yaklaşık 15-20 gün içerisinde taşınmasıyla birlikte alan tamamen boşalmış olacak. Bu yaz içerisinde İlkadım Devlet Hastanesi’nin proje, ihale ve zemin etüt çalışmalarına başlanmasını planlıyoruz. Yani İlkadım’da bulunan eski Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi’nin yerine İlkadım Devlet Hastanesi yapılacak” ifadelerini kullandı.

Sağlık yatırımları hız kesmeden sürüyor

Müdür Uras ayrıca şunları söyledi:

“Gazi Devlet Hastanesi binasında vatandaşlarımızın da gördüğü üzere duvarlardan karot örnekleri alındı ve çeşitli incelemeler yapıldı. Eğer bina deprem yönetmeliğine uygun olsaydı, biz de bu binayı boşaltmak istemezdik. Ancak deprem yönetmeliğine uygun olmayan bir binada vatandaşlarımıza sağlık hizmeti vermek istemiyoruz. Bunun sorumluluğu son derece büyüktür. Sağlık yatırımlarımız hızla devam ediyor. Alaçam Devlet Hastanesi ve Tekkeköy Devlet Hastanesi’nin yıl sonunda hizmete açılması planlanıyor. Atakum Devlet Hastanesi’nin inşaatı da hızla ilerliyor ve yapı yaklaşık 4-5 kat seviyesine ulaşmış durumda. İlkadım Devlet Hastanesi projesiyle birlikte bu yatırımlar taçlanmış olacak. Öte yandan Samsun İl Sağlık Müdürlüğü’nün yeni hizmet binasının inşaatı da Halk Sağlığı Laboratuvarı ile birlikte devam ediyor. Yaklaşık 1,5 yıl içerisinde İl Sağlık Müdürlüğü de yeni binasına taşınmış olacak.”

“3 hastayı da sağlıklı şekilde taburcu ettik”

Şu ana kadar hastaneye gelen üç hastayı sağlıklı bir şekilde taburcu ettiklerini kaydeden Yılmaz, “Havaların ısınmasıyla birlikte kene vakalarında bir artış var. Ancak bu sene ağır vaka sayısı az. Şu ana kadar bize gelen hasta sayısı 3. Bu 3 hastayı da sağlıklı şekilde taburcu ettik. Hastalarımız mayıs ayında geldi. Eskiden daha fazla hasta geliyordu. Bu sene, geçen seneki vaka sayısından daha az vaka olacağını tahmin ediyoruz. Havalar geçen seneye göre daha soğuk gitti, şimdi yeni yeni ısınmaya başladı” diye konuştu.

“Geçen sene de bir önceki seneye göre daha az vaka vardı” diyen Yılmaz, “Bu sene de daha az olacağını tahmin ediyoruz. Keneler var ve insanlarımızın kenelerin bulunduğu bölgelere gidiş sayısı artıyor. Bu nedenle daha dikkatsiz olunabiliyor. Açık renkli ve uzun kollu giysiler giyilmeli. Pantolon paçaları çorabın içine sokulmalı. O bölgelere bu şekilde gidilmeli. Böylece kene geldiği zaman görülebilsin ve deriye yapışmasın. Eve gelindiğinde de tüm vücudun dikkatlice incelenmesini öneriyoruz. Bu kurallara uyum azalıyor. Uyum azalınca da karşımıza vakalar çıkıyor. Vakalar Kelkit ve Şiran bölgesinden geldi. Spesifik bir antibiyotik gibi ilacımız yok. Ancak destek tedavileri var. Bilimin ilerlemesiyle birlikte destek tedavileri her geçen gün artıyor. Kışın zaten vaka görülmüyor. Vakalar mart ayıyla birlikte başlıyor. O dönemlerde vakalarımız oluyordu. KKKA, yüzde 2 ile 10 arasında ölümle sonuçlanabilen bir hastalık. Ağır seyreden vakalar mevcut. Ancak tıptaki gelişmeler sayesinde ağır seyreden vakaları da sağlıklı şekilde taburcu etme şansımız daha yüksek. Bu nedenle ölüm oranları azaldı. Yine de dikkat etmemiz gerekiyor ki bu hastalığa yakalanmayalım” ifadeleri kullandı.

“Vegan deri üretimi gerçekleştirdik”

Projeye ilişkin bilgi veren Biyoloji Öğretmeni Çiğdem Karaşahin Başer, öğrencilerle birlikte biyolojik malzemeler ve yapı teknolojilerini bir araya getiren yenilikçi bir çalışma yürüttüklerini belirterek, “Biz meslek lisesi olduğumuz için öğrencilerimiz biyolojik ürünlerle yapı malzemeleri gibi ürünleri bir arada kullanmak istediler. Fikir buradan çıktı. Saha çalışması yaptık, Ar-Ge çalışması yaptık bunlarla ilgili. Yaptığımız çalışmalar sonucunda ‘Hem biyolojiyi hem de yapı malzemelerini kullanarak bir vegan deri üretebilir miyiz?’ bu sonuca vardık. Buradan, kombuçha mantarı olarak bilinen ama SCOBY dediğimiz bir fermente içecekten yararlanarak vegan deri üretimi gerçekleştirdik” dedi.

“Hayvansal hassasiyeti olan kişilerin kullanabileceği ürün”

Tamamen doğal içeriklerden oluşan ürünün farklı sektörlerde değerlendirilebileceğine dikkat çeken Başer, “Ürettiğimiz ürün yüzde 100 biyobozunur bir ürün. Çevreye kesinlikle bir yan etkisi yok. İçerisinde herhangi bir kimyasal ya da plastik türevi bir malzeme kullanmadık. Oldukça geniş bir alanda kullanılabilir. Vegan bir ürün olduğu için hayvansal hassasiyeti olan kişilerin kullanabileceği ürünler olarak tasarlanabilir. Üzerine markalama teknolojisi kullandık endüstriyel alanda da kullanabilmek için. Deri, cüzdan, ayakkabı, çanta yapımında vegan yapı olarak kullanılabilir” diye konuştu.

“Yanık tedavileri ve yapay damar üretiminde kullanılabiliyor”

Üretilen derinin ileri düzey yanıklarda ve yapay damar üretiminde kullanılabileceğini vurgulayan Başer, “Bunun dışında yaptığımız araştırmalarda yine gördük ki, ileri düzeyli yanık tedavilerinde, içeriğinde çok fazla nem bulundurduğu için buradan yanıklara müdahale edici olarak kullanılabiliyor. Yine yapay damar üretiminde kullanılabiliyor, böyle çalışmalar var. Bunun dışında da fermente içecek olarak da kullanılan, sağlıkta kullanıldığı yerler de var. Yani genel olarak çalıştığımız alanlarda oldukça fazla kullanım alanı olduğunu gördük” ifadelerini kullandı.

“Tekrar çevreye kazandırılan bir deri üretimi yapmak istedik”

Projeyle çevre dostu bir deri üretmeyi hedeflediklerini belirten 11. sınıf öğrencisi Umut Kamil Çetin ise “Burada vegan deri üreterek tekrar çevreye kazandırılan veya kazandırılmak istenilen bir deri üretimini ortaya koymak istedik. Burada yaptığımız deri, bakteriler ve maya aracılığıyla burada fermente edilmiş ve bunun sayesinde ortaya çıkarılmış ve kurutmuş olduğumuz bir deri yapmaya çalıştık. Gıda sektöründe ambalaj olarak kullanılan, onun dışında hastanelerde yapay damar olarak kullanılan; cüzdan, çanta, ses, kulaklık bunun gibi kullanılan bir deri ve böyle kendi okulumuzun da logosunu barındıran bir ürün ortaya koymak istemiştik” şeklinde konuştu.

“Yaklaşık 3 milyon kişi etkilenmiş olabilir”**

Türkiye’de 17 milyondan fazla kişinin kovid 19 enfeksiyonu geçirdiğinin düşünüldüğünü belirten Prof. Dr. Özkaya, “Bu rakamlar göz önüne alındığında yaklaşık 3 milyon insanımızın uzun süreli COVID şikayetleriyle yaşamını sürdürdüğünü tahmin ediyoruz. Pandemi sona ermiş olsa da COVID-19 halen görülmeye devam ediyor ve buna bağlı uzun süreli kovid yükü de artıyor” diye konuştu.

Çalışmada uzun süreli COVID tanısı alan hastaların yaklaşık yüzde 90’ında sürekli klinik takip ve tedavi gerektiren en az bir kronik hastalık geliştiğinin ortaya konulduğunu ifade eden Özkaya, hastalarda solunum, sindirim sistemi ve sistemik belirtilerin yaygın olarak görüldüğünü kaydetti.

Tiroid ve metabolik sorunlar dikkat çekiyor

Araştırmanın, uzun süreli COVID’in belirtilerinin bölgelere göre farklılık gösterebildiğini de ortaya koyduğunu belirten Özkaya, bazı bölgelerde tiroid hastalıklarının daha sık görülürken, bazı bölgelerde ise prediyabet ve hiperglisemi gibi metabolik bozuklukların ön plana çıktığını söyledi. Uzun süreli COVID vakalarının tanı konulmasında güçlük yaşandığını vurgulayan Özkaya, “Bu hastalar daha iyi gözetim ve kişiye özel tedaviler gerektiriyor. Ancak ’Long COVID’ için özel bir tanı kodunun bulunmaması nedeniyle birçok hasta farklı branşlara başvurmasına rağmen gözden kaçabiliyor” şeklinde konuştu.

“Doktorlar uzun süreli kovid ihtimalini göz önünde bulundurmalı”

Kardiyologların otonom sinir sistemi bozuklukları, endokrinologların metabolik hastalıklar, nörologların açıklanamayan bilişsel sorunlar, göğüs hastalıkları uzmanlarının nefes darlığı ve derin nefes alma isteği, psikiyatristlerin duygu durum bozuklukları, aile hekimlerinin ise sık hastalanma şikayetleriyle gelen hastalarda uzun süreli kovid ihtimalini değerlendirmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Özkaya, “Bu hastalar, COVID-19 enfeksiyonu ile ilişkilendirilemeyen ancak aslında uzun süreli COVID tablosunun bir parçası olan vakalar olabilir” ifadelerini kullandı.

Uzun süreli kovid 19’un giderek daha önemli bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini vurgulayan Özkaya şunları söyledi: “Bu durum daha iyi gözetim, koordineli bakım ve yeni tedavi yaklaşımlarını gerekli kılıyor. Ayrıca farklı kişilerin farklı semptomlar yaşadığı unutulmamalı, tedavi süreçleri kişiye özel planlanmalıdır.”

Hastane çevresinde temel ihtiyaçlarını karşılama imkanı bulan vatandaşlar, kafenin yıkılmasıyla birlikte yiyecek, içecek ve diğer ihtiyaçlarını hastane dışındaki işletmelerden temin etmek zorunda kaldıklarını ifade etti. Özellikle yaşlılar, hasta yakınları ve refakatçiler için durumun zorluk oluşturduğunu belirten vatandaşlar, yeni kantin veya kafenin bir an önce hizmete açılmasını talep etti.

Hastaneye gelen vatandaşlar, mevcut durumda çay, kahve ve atıştırmalık gibi ihtiyaçlar için hastane dışına çıkmak zorunda kaldıklarını, bunun da hem zaman kaybına hem de ek mağduriyete yol açtığını dile getirdi.

Vatandaşlar, hastane gibi yoğun kullanılan bir kamu kurumunda böyle bir hizmetin kesintisiz devam etmesi gerektiğini vurgulayarak, yeni kafe veya kantinin en kısa sürede tamamlanarak hizmete açılmasını beklediklerini söyledi.

“Et, sebzelerle birlikte pişirilmeli”

Doğru et pişirme yönteminden bahseden Dyt. Yıldırım, “Eti pişirme yöntemi olarak haşlama ve ızgara gibi sağlıklı yöntemler tercih edilmeli, çok yüksek ısıl işlem ve kızartma yöntemi gibi çeşitli kanserojen maddelerin oluşumuna neden olabilecek pişirme yöntemlerinden uzak durulmalıdır. Etin tek başına değil de sebzelerle birlikte pişirilmesi, ızgara sebzeler veya salatalar ile birlikte tüketilmesi, hem besin çeşitliliğinin sağlanması açısından hem de sindirimi diğer besinlere göre zor olan etin kolay sindirilebilmesi açısından sağlıklı bir yaklaşım olacaktır. Etlerin çiğ veya az pişmiş tüketilmesi, önemli sağlık sorunlarına yol açabilir” şeklinde konuştu.

“Etler küçük parçalara ayrılmalı”

Etin nasıl saklanması gerektiğine de değinen Dyt. Tuba Yıldırım, “Etler büyük parçalar şeklinde değil ancak kıyma, kuşbaşı gibi küçük parçalara ayrılıp, tek pişirimlik miktarlara bölünüp, buzdolabı poşetlerine koyularak buzdolaplarının buzluk kısmında veya derin dondurucuda saklanmalıdır. Buzdolabında eksi 2 derecede 1-2 hafta, derin dondurucuda ise eksi 18 derecede daha uzun süre etler saklanabilmektedir” ifadelerini kullandı.

“Sağlıklı beslenme önerileri”

Sağlıklı ve hafif beslenme şekillerine dikkat çeken Dyt. Yıldırım, “Gününüz sevdiklerinizle hafif bir kahvaltı ile başlasın. Aşırı miktarda yemekten kaçının, az ve sık yemek yemeye özen gösterin. Gün içerisinde 2-3 saatten daha uzun süre aç kalmayın. Sıvı alımına dikkat edin ve günde yaklaşık 2-3 litre su için. Çok hızlı yemek yemeyin, yediklerinizi çok iyi çiğneyin. Yemek pişirme yöntemi olarak kızartmalar yerine, ızgaraları veya haşlamaları tercih edin. Kırmızı ette bulunan demirin vücut tarafından daha aktif kullanılmasını sağlamak için yanına mutlaka limonlu bir salata veya bir sebze yemeği eşlik ettirin” açıklamasında bulundu.

Kurban Bayramı’nın geleneksel yemeği haline gelen kavurmanın içine tereyağı veya kuyruk/iç yağı eklemeden, kendi suyunda, kısık ateşte pişirme yapılması gerektiğini de sözlerine ekleyen Dyt. Yıldırım şunları söyledi:

“Ağır hamur tatlıları, şeker, aşırı yağlı, çok tuzlu, kalori açısından yoğun yiyecekler yerine, sebze ve meyve tüketimine ağırlık verin. Yağlı etlerin doymuş yağ ve kolesterol içeriği daha yüksek olduğu için kalp-damar hastalığı, şeker hastalığı ve yüksek tansiyonu olan kişiler, Kurban Bayramı’nda yağsız veya az yağlı etleri tercih etmeli ve porsiyon kontrolünde dikkatli olmalıdır. Sağlıklı yaşamın en temel kurallarından biri olan fiziksel aktivitenin artırılması için günlük yürüyüşler yapabilir. Sağlıklı ve mutlu bayramlar diliyorum.”

“Ağır etli yemeklerden kaçının”

Beslenme ve Diyet Uzmanı Elanur Yılmaz Akay, “Kurban Bayramı sofralarının vazgeçilmezi kırmızı et, ölçülü tüketildiğinde sağlıklı bir besin kaynağıdır. Ancak aşırıya kaçmak kolesterol ve kalp-damar hastalıkları riskini artırır. Etin yanında sebze, salata ve tam tahıllı ürünlerle tabağı dengelemek hem sindirimi kolaylaştırır hem de bayram boyunca enerjiyi korur. Bayramda ağır yemekler kaçınılmaz olsa da, öğünleri hafifletmek mümkündür. Yoğurt, ayran, zeytinyağlı sebzeler ve lifli gıdalar sindirim sistemini rahatlatır. Özellikle akşam yemeklerinde daha hafif tercihler yapmak, mideyi yormadan bayram keyfini sürdürmeye yardımcı olur” diye konuştu.

“Bol bol su için yürüyüş yapın”

Bayram ziyaretlerinde de ikram edilen tatlıların fazla tüketilmesinin kan şekerini hızla yükselteceğini söyleyen Akay, “Bu özellikle diyabet hastaları için risk oluşturmaktadır. Tatlıların küçük porsiyonlarla tadına bakılmasını, mümkünse sütlü tatlıların tercih edilmelidir. Bayram boyunca bol su içmek, vücudu toksinlerden arındırır ve sindirimi destekler. Ayrıca kısa yürüyüşler yapmak hem kan dolaşımını hızlandırır hem de ağır yemeklerin etkisini azaltır. Su ve hareket, bayramın enerjisini yüksek tutmanın en basit ama en etkili yollarıdır” şeklinde konuştu.

Sindirim sistemini yoran yüksek ateş tehlikesi

Özellikle yüksek ateşte işlem gören etlerin mide ve bağırsak fonksiyonlarını olumsuz etkileyerek rahatsızlıklara yol açtığına değinen Güneş, hazırlık aşamasındaki yöntemlerin önemini vurguladı. Güneş, “Yüksek ateşle pişmiş etlerin sindirim sistemini çok fazla yorduğu, sindirim sistemini bozarak şişkinliğe neden olduğu gözlemlenmiş. Dolayısıyla yalnızca porsiyon kontrolü değil, etin nasıl pişirildiği de oldukça önemli” şeklinde konuştu. Etin yanında mutlaka sebze ağırlıklı menülerin bulundurulması ve yemek sonrasında hareketsiz kalınmaması gerektiğini hatırlatan Güneş şöyle devam etti: “Mutlaka lifli gıdalarla eti tüketmeliyiz. Sindirimimizi kolaylaştırmak için yoğun bir öğünden sonra yapacağımız 10-15 dakikalık hafif fiziksel aktiviteler faydalı olacaktır.”

Tatlı tercihlerine ve akşam öğünlerine dikkat

Ağır şerbetli tatlıların gün içindeki kalori dengesini bozabileceğine işaret eden Diyetisyen Güneş, kapanış öğünlerinin de hafif tutulması yönünde uyarılarda bulundu. Güneş, “Şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlılar tercih edilmeli. Gün içerisindeki kalori kısıtlamasını akşam saatlerine bırakmadan, akşam öğünlerini daha hafif geçirmek daha sağlıklı olacaktır” dedi.

“Ölüm meleği mantarı”

Gündüz, ölümcül zehirlenmelere en sık “ölüm meleği mantarı” olarak bilinen ’Amanita phalloides’ türü mantarın neden olduğunu ve bu türün zehirsiz mantarlarla çok kolay karıştırılabildiğini belirterek doğadan bilinçsiz mantar toplama, halk arasındaki yanlış inanışlar ve mantarların görüntüsüne bakılarak ayırt edilmeye çalışılmasının riski artırdığını kaydetti.

“Ülkemizde mantar zehirlenmeleri sık karşılaştığımız bir durum”

“Ülkemizde mantar zehirlenmeleri sık karşılaştığımız bir durum. Özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında daha fazla görüyoruz. İlkbahar aylarında fazla görülmesinin en önemli nedeni, yağış ve nem oranının yükselmesidir. Bu ortam, mantar yetişmesi için uygun bir iklim oluşturuyor. Orman altlarında ve meralarda ciddi şekilde mantar yetişmesi oluyor. İnsanlarımız da kültürel olarak komşuları ve akrabalarıyla mantar toplama alışkanlığına sahip. Dolayısıyla ortak toplanan mantarlar nedeniyle, aile bireyleri ya da komşular arasında özellikle kümelenme şeklinde zehirlenmelerle karşılaşıyoruz. Mesela bir aileden 4-5 kişi aynı anda zehirlenmiş olabiliyor. Çünkü beraber mantar toplamışlar, eve getirmişler ve akşam pişirip yemişler. Bu durum toplu, aile içi kümelenme şeklinde zehirlenme olarak karşımıza çıkıyor. Bu tür zehirlenmeleri özellikle sonbahar ve ilkbaharda sık görüyoruz” dedi.

“Mantar zehirlenmelerinde belirtilerin başlaması, mantarın türüne göre değişebiliyor”

“Mantar zehirlenmelerinde belirtilerin başlaması, mantarın türüne göre değişebiliyor” diyen Gündüz, “Mantar zehirlenmelerinde belirtilerin başlaması, mantarın türüne göre değişebiliyor. Birkaç saat içinde belirti veren mantar türleri olduğu gibi, 6 saat ya da 24 saat sonra belirti veren türler de var. Erken belirti verenler genellikle daha az tehlikeli olsa da geç dönemde belirti veren mantar zehirlenmeleri daha tehlikeli olabiliyor. Bunlar karaciğer ve böbrek yetmezliği gibi çok ciddi sorunlarla karşımıza gelebiliyor. İlk dönemde zehirlenme belirtileri normale dönebiliyor, kişi kendini iyi hissedebiliyor; ancak sonrasında tekrar kötüleşme görülebiliyor. Özellikle zehirli türlerde bu durum daha sık yaşanıyor. Geç dönem belirti veren mantar zehirlenmelerinde daha dikkatli olmamız gerekiyor. Çünkü bunlar daha ölümcül sonuçlarla karşımıza çıkabiliyor. Ormanlık ve yeşillik alanların daha fazla olduğu bölgelerde risk artıyor. En çok Karadeniz Bölgesi’nde görülüyor. Karadeniz Bölgesi ilkbahar ve sonbaharda çok yağış alıyor. Yaylalar ve orman altları oldukça nemli oluyor. Bu nemli ve yağışlı ortam, mantarlar için çok uygun bir yetişme alanı oluşturuyor. Bölgemizde ciddi bir mantar çeşitliliği bulunuyor. Karadeniz Bölgesi’nde yüz yıllardır süregelen bir mantar toplama kültürü ve etkinliği var. Ancak mantarların toplanması uzmanlık gerektiriyor. Çünkü zehirli mantarı ayırt etmek bazen uzmanların bile zorlandığı bir durum olabiliyor. Bu nedenle doğadan topladığımız mantarları uzman kontrolünden geçirmeden tüketirsek ciddi zehirlenme riskiyle karşılaşabiliriz. Özellikle Amanita phalloides olarak bilinen “ölüm meleği” türü mantar, masum ve zehirsiz mantarlarla karışma riski çok yüksek olan bir türdür. Karadeniz Bölgesi’nde de bulunabilen bir mantardır. Bu nedenle çok dikkatli olmak gerekiyor. Uzman kontrolü olmadan doğadan toplanıp tüketilen mantarların tamamı zehirlenme riski taşır. Bu konuda çok dikkatli olmamız gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Düzenli ölçüm yapmak gerekiyor”

Hipertansiyonun bazen belirti vermeden ilerleyebildiğini ifade eden Yavuz, “Vatandaşlarımız tansiyon hastası olduğunun farkında olmayabiliyor. Yapılan araştırmalar, tansiyon hastalarının yalnızca yarısına yakınının hastalığını bildiğini gösteriyor. Farkında olup ilaç kullananların da sadece yarısına yakınının tansiyonu kontrol altında bulunuyor. Oysa tansiyon kontrol altında olmadığında kalp krizi, felç, böbrek yetmezliği ve kalp hastalıklarına yakalanma riski artıyor. Vatandaşların düzenli olarak tansiyon ölçümü yaptırması gerekiyor. Özellikle kayıtlı oldukları aile sağlığı merkezlerinde düzenli kontrollerini yaptırmaları büyük önem taşıyor. Evinde tansiyon aleti bulunan vatandaşlarımızın da düzenli ölçüm yapmaları, yükseklik tespit etmeleri halinde aile hekimlerine başvurmaları gerekiyor” diye konuştu.

Türkiye’de tuz tüketiminin halen çok yüksek seviyelerde olduğunu dile getiren Yavuz, “Ekmekte bile yüksek oranda tuz bulunuyor. Peynirimiz, zeytinimiz tuzlu. Bu nedenle tansiyonu kontrol altına almak zorlaşıyor. Tuz tüketiminin azaltılması, yürüyüş yapılması, egzersiz ve sağlıklı beslenme büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.

“3’te 1’i tansiyon hastası”

Türkiye’de erişkinlerin yaklaşık üçte birinin hipertansiyon hastası olduğunu kaydeden Yavuz, hipertansiyonun artık yalnızca ileri yaş grubunda değil, obezitenin yaygınlaşmasıyla birlikte 30’lu yaşlarda da görülmeye başladığının altını çizdi. Sağlık Bakanlığının önerisinin 18 yaş üzerindeki her bireyin yılda en az bir kez tansiyon ölçtürmesi yönünde olduğunu vurgulayan Yavuz, hipertansiyonun uzun soluklu bir süreç olduğuna dikkat çekerek, “Hipertansiyon uzun bir maratondur ve ömür boyu sürecek bir tedavi gerektirir. İzlem, en az tanı koymak kadar önemlidir” şeklinde konuştu.

“Kongrenin ana teması yapay zekâ çağında aile hekimliği”

Kongrenin bilimsel içeriğine ilişkin de bilgi veren Prof. Dr. Erdinç Yavuz, Karadeniz Bölgesi’nde aile hekimliği alanında akademik üretkenliği ve saha deneyimini bir araya getirmeyi hedeflediklerini belirtti. Kongrenin; akademisyenler, uzmanlık öğrencileri ve sahada aktif görev yapan aile hekimleri arasında bilimsel bilgi paylaşımını, deneyim aktarımını ve mesleki dayanışmayı güçlendiren önemli bir platform haline geldiğini ifade eden Yavuz, her yıl artan katılımcı sayısının daha nitelikli bilimsel programlar hazırlama konusunda kendilerine motivasyon sağladığını söyledi. Bu yıl kongrenin ana temasını “Yapay Zekâ Çağında Aile Hekimliği” olarak belirlediklerini aktaran Yavuz, dijital dönüşümün sağlık hizmetlerine etkileri ile yapay zekâ uygulamalarının birinci basamak sağlık hizmetlerindeki yerini bilimsel açıdan değerlendirdiklerini belirterek, “Amacımız katılımcılarımıza klinik uygulamalarına doğrudan katkı sağlayacak güncel ve uygulanabilir bilgiler sunmaktır” ifadelerini kullandı.

Kongrede alanında uzman 30 farklı hekim sunum yaptı. Kongre 18 Mayıs günü son bulacak.

“Telafisi zor durumlara sebep olabiliyor”

Göz ardı edilen tedavilerin ve yaşam tarzı değişikliklerinin gelecekte ağır bedeller ödeteceğinin altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Aladağ, bu durumun ilerleyen dönemde telafisi çok zor durumlara sebep olabildiğini kaydetti.

Hipertansiyonun kalp ve dolaşım sistemi başta olmak üzere beyin ve böbrek gibi çok önemli organları doğrudan etkilediğini hatırlatan Aladağ sözlerini şöyle sürdürdü: “İlerleyen dönemde telafisi çok zor durumlara sebep olabilmekte. Çünkü biliyoruz ki hipertansiyon kalp ve dolaşım sistemi başta olmak üzere beyin, böbrek gibi çok önemli organları etkilemekte. Kalp krizi, kalp yetersizliği, aritmiler, felç, inme, beyin kanaması, böbrek yetersizliği gibi telafisi çok zor durumlara sebep olmakta. Bu nedenle de dünyada sessiz katil olarak tanımlanmaktadır.”

Basit yaşam tarzı değişiklikleri ile korunmak mümkün

Erken tanı ve tedavi ile hastalığın kontrol altına alınmasının mümkün olduğunu belirten Aladağ, mevcut hastaların tansiyonunu kontrol altında tutmasının, hasta olmayanların ise hastalıktan kaçınmasının basit yaşam tarzı değişiklikleriyle sağlanabileceğini ifade etti.

Bu önlemlerden kısaca bahseden Aladağ, öncelikle toplum olarak aşırı tuz tüketildiğine vurgu yaparak, aşırı tuz tüketiminin önüne geçilmesinin çok önemli olduğunu bildirdi.

Aladağ sözlerini şöyle tamamladı:

“Erken tanı ve tedaviyle kontrol altına alınması mümkündür. Hipertansiyon hastasıysanız hipertansiyonu kontrol altına almak veya hipertansiyon hastası değilseniz de bunlardan kaçınmak mümkün basit yaşam tarzı değişiklikleriyle. Bunlardan kısaca bahsetmek istiyorum. Bir kere toplum olarak aşırı tuz tüketiyoruz. Aşırı tuz tüketiminin önüne geçilmesi çok önemli. Bununla birlikte düzenli egzersiz yapmak, düzenli spor yapmak, obeziteden kaçınmak, özellikle en azından mevcut kilomuzu korumak veya kilo almamaya özen göstermek çok önemli. Yine stresten kaçınmak, düzenli uyumak, düzenli bir şekilde uyumak veya uyku hijyenine dikkat etmek de çok kritik tansiyonu kontrol altına almak için. Bugün 17 Mayıs Dünya Hipertansiyon Farkındalık Günü vesilesiyle herkes bence bir kere kan basıncını ölçebilir. Çünkü biliyoruz ki erken tanı ve tedavi hayat kurtarıyor.”

“Gözlük tercih edin”

Erdoğan, rüzgarlı havalarda çevresel faktörlerin değişmesiyle farklı hastalıkların da ortaya çıkabildiğini dile getirerek, kirpik dibi iltihaplanması gibi rahatsızlıkların tabloyu daha ağır hale getirebildiğini aktardı. Polen alerjisi bulunanların özellikle sabah saatlerinde ve rüzgarlı havalarda dışarı çıkmamaya özen göstermesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, kontakt lens kullanıcılarına da şu tavsiyelerde bulundu:

“Kontakt lenslerin üzerine polenler çok rahat yapışabiliyor. Bu nedenle bahar aylarında gözlük tercih edilmesi daha sağlıklı olabilir. Hafif alerjik vakalarda soğuk kompres ve suni gözyaşı damlaları yeterli olabilirken, ileri düzey şikayetlerde mutlaka bir göz hekimine başvurulmalıdır.”

Günümüzde cep telefonu ve bilgisayar kullanımının hayatın vazgeçilmez bir parçası olduğuna değinen Erdoğan, uzun süre ekrana bakmanın göz kırpma sayısını yarı yarıya azalttığını, bunun da göz kuruluğunu artırdığını kaydetti. Erdoğan, ekran karşısında geçirilen süre boyunca göz kırpmaların bilinçli olarak sıklaştırılması ve gerektiğinde suni gözyaşı damlalarıyla destek verilmesi gerektiğini bildirdi.

“Çay steril değil, kolonya göze zarar verir”

Toplumda doğru bilinen yanlış uygulamalara karşı da vatandaşları uyaran Erdoğan, göz hastalıklarında kulaktan dolma yöntemlerin kalıcı hasarlara yol açabileceğine işaret etti. Erdoğan, çay pansumanı ve kolonya kullanımının göz sağlığı açısından büyük risk oluşturduğunun altını çizerek, konuşmasını şöyle tamamladı:

“Çay steril bir sıvı değildir, içerisindeki tanecikler göz yüzeyi için oldukça tahriş edicidir. Kolonyadaki yüksek alkol oranı da göz yüzeyine doğrudan zarar verir. Ayrıca başkasına ait göz damlasının kullanımı da tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Yanlış uygulamalar, mevcut hastalığı maskeleyebileceği gibi daha ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabilir. Göz, zannedilenden çok daha hassas bir organdır. Bu nedenle evde yapılan bilinçsiz müdahaleler yerine mutlaka uzman bir hekime başvurulmalıdır.”

“Türkiye’de yıllardır tek tük vakalar görülüyordu”

Hanta virüslerinin zaman zaman lokal ve sınırlı salgınlara yol açtığını kaydeden Özlü, Türkiye’de de yıllardır tek tük vakaların görüldüğünü söyledi. Özlü, “Ancak zaman zaman böyle lokal, sınırlı ölçüde salgınlar bu hanta virüsler de görülüyor. Ülkemizde de yıllardır tek tük vakalar şeklinde görmeye devam ediyoruz. Daha çok bizde görülen böbrek yetmezliği ilerleyen ateşli kanama tablosuyla seyreden bir form ama şu anda gemide ortaya çıkan ateş ve ateşin ardından da akciğer yetmezliğini, ödemine ilerleyen form. Bu formun daha ölümcül olduğunu biliyoruz. Yüzde 50’ye kadar ölümcül olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Şu ana kadar 11 vakanın tespit edildiğini belirten Özlü, karantina sürecinin titizlikle yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Özlü, “Şuana kadar 11 vaka tespit edildi ama tahliye edilen yolcular arasında da karantina devam ediyor. Bu süreç içerisinde belki yeni vakalar da çıkabilecek. Bence çok panik yapılacak, abartılacak bir risk gibi görünmüyor ama mutlaka bu sürecin iyi üretilmesi lazım. Nitekim bu gemiden tahliye edilen yolcuların bir kısmının ülkelerine gönderilmesi sürecinde uçakla taşındığı ve bu uçakla taşınan yolcuların bazısında sonradan hastalık tablosunun geliştiği ortaya çıktı. Uçaktaki diğer yolculara acaba bu ulaştı mı diye bir telaş doğurdu. Şimdi uçaktaki yolculara ulaşıp onların takibini başlatmak gerekiyor” diye konuştu.

“Karantina süreçlwri dikkatle takip edilmeli”

Türkiye’ye getirilen yolcuların karantina süreçlerinin dikkatle takip edilmesi gerektiğini kaydeden Özlü, “Onun için bu gemiden tahliye edilen ve ülkemizden getirilen yolcular var. Bunların karantina sürelerinin iyi yönetilmesi çok önemli. Uzun bir karantina dönemi var. 6 haftaya kadar uzuyor. Dolayısıyla bu insanlar ben iyiyim, bir hastalığım yok, şikayetim yok diye düşünebiliyorlar hatta test yapılıyor test negatif çıkıyor. Dolayısıyla ben de yok diye düşünebiliyorlar ama sonradan tekrar pozitife dönüşebilir. O açıdan karantina sürelerini çok dikkatli olması, dışarıya çıkmamaları, yakınlarıyla temas kurmamaları böyle bir sargının yayılmasını önlemek açısından odaklanılması gerekiyor” dedi.

“Norovirüs kaynaklı salgınlar da var”

Öte yandan kruvaziyer gemilerinde görülen bir diğer salgının ise norovirüs kaynaklı olduğu belirtildi. Prof. Dr. Tevfik Özlü, “Norovirüs salgını da yine bir kruvaziyer gemisinde ortaya çıktı. Bir kişinin hastalandığını ve bu gemiden tahliye edildiğini biliyoruz. Norovirüsler aslında çok sık gördüğümüz karşılaştığımız daha çok bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı gibi yakınmalara yol açan virüsler. Kolay bulaşır. Kirlenen el ve diğer çevre yüzeylerden, gıdalardan ulaşabilir. Norovirüs tek bir virüs değil grup bir virüs. Özellikle yaz döneminde seyahatler oluyor. Otellerde ve restoranda ortak açık büfe yemeklerde bulaşma riski yüksek. Genel hijyene dikkat edilmesi lazım. Bu tür virüslerde bizi koruyacak en önemli şey el hijyeni ve ortak kullanılan eşyaların iyi temizlenmesidir. Standart prosedürlere dikkat edilirse bir sorun olmayacaktır” ifadelerini kullandı.

“Spesifik bir ilaç veya aşısı yok”

Hanta virüsü ve norovirüse karşı spesifik bir ilaç ya da aşının bulunmadığını belirten Özlü, tedavide destekleyici yöntemlerin uygulandığını söyledi. Özlü, “Hanta virüs ve norovirüs için spesifik bir ilaç ya da aşı yok. Ama genel itibarıyla destek tedavileri uygulanır. Bulantı, kusma olduğu zaman onu yönetecek ilaçlar, sıvı dengesinin sağlanması, ateşin düşürülmesi, ağrının kesilmesi gibi tedaviler uygulanır. Ağır formlarda tabi daha ileri destekler uygulanacaktır. Hanta alta virüs içinde öyle yani çok özel bir tedavisi yok destek tedavisi uygulanır” dedi.

“Beynimizi esir alıyor”

Sürekli yeniliklere, parlak ekranlara ve moda akımlara yönelme isteğinin “Parlayan Nesneler Sendromu” olarak tanımlandığını kaydeden Özkaya, “İnsanlar artık nihayetinde ne kadar faydalı olduğuna bakmaksızın yeni ve dikkat çekici olana yöneliyor. Parlayan ekranlar önce gözümüzü, sonra dikkatimizi, en sonunda ise beynimizi esir alıyor” dedi.

Teknolojinin günlük hayatın merkezine yerleştiğini vurgulayan Özkaya, insanların ders çalışırken, kitap okurken ya da işine odaklanmışken gelen bildirimlerle dikkatlerinin dağıldığını söyledi. Özkaya, “Bir bildirim sonrası dikkatin yeniden toparlanması kişiden kişiye değişmekle birlikte 15 dakikaya kadar sürebiliyor. İnsanlar internette araştırma yapmak isterken kendilerini bambaşka mecralarda bulabiliyor, reklamlar ve sosyal medya içerikleri tüketim çılgınlığını artırıyor” diye konuştu.

“Ailelerin çocukların ekran sürelerini kontrol altında tutması gerekli”

Parlayan nesnelerin sadece çocukları değil her yaş grubunu etkilediğini belirten Özkaya, sosyal medya paylaşımlarını merak etme, sürekli yeni ürün satın alma isteği ve kısa sürede değişen düşüncelerin de bu sendromun belirtileri arasında yer aldığını kaydetti. Özkaya, özellikle sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve dijital ekranların yoğun kullanımının insanları gerçek dünyadan uzaklaştırdığını ifade ederek, ailelerin çocukların ekran sürelerini kontrol altında tutması gerektiğini sözlerine ekledi.

Teknoloji bağımlılığı obeziteyi tetikliyor

Obeziteyi “Vücutta ihtiyaçtan fazla alınan kalorinin yağ olarak depolanması” şeklinde tanımlayan Doç. Dr. Kerim Güzel, günümüz insanının fiziksel aktiviteden uzaklaştığını belirterek, “Telefon, bilgisayar ve televizyon başında geçirilen uzun saatler, beraberinde tüketilen yüksek kalorili atıştırmalıklarla birleştiğinde obezite kaçınılmaz hale geliyor. Ulaşım araçlarının yaygınlaşması ve teknolojik araçların hayatımızı kolaylaştırmasıyla daha az yürüyor, daha az enerji harcıyoruz. Toplum olarak spor yapma alışkanlığımızın zayıf olması da bu tablonun başlıca etkenlerinden biri” dedi.

“Cerrahi sadece kilo vermek için değil, sağlık için yapılıyor”

Obezite cerrahisinin sadece estetik bir kaygı taşımadığını vurgulayan Doç. Dr. Güzel, cerrahi müdahalenin ikincil hastalıkların önlenmesinde kalıcı bir çözüm sunduğunu ifade ederek, “Amacımız sadece kilo verdirmek değil; diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi ve yürüme bozuklukları gibi aşırı kiloya bağlı gelişen birçok kronik hastalığı tedavi etmektir. Diyet, egzersiz ve ilaç tedavisinden sonuç alamayan hastalar için cerrahi en etkin seçenektir. Ameliyat kararı kişiye özel değerlendirmeler ve vücut kitle indeksi (VKİ) kriterlerine göre veriliyor. VKİ 40’ın üzerinde olanlar doğrudan operasyon adayıdır. VKİ 35-40 arası olanlar hipertansiyon, Tip 2 diyabet, uyku apnesi veya karaciğer yağlanması gibi ek hastalığı olanlar ameliyat edilebilir. VKİ 30-35 arası olanlar medikal tedaviye rağmen kan şekeri kontrol altına alınamayan tip 2 diyabet hastalarına cerrahi önerilebilir” diye konuştu.

Multidisipliner yaklaşım ve kapalı ameliyat konforu

Ameliyat öncesi sürecin oldukça titiz yürütüldüğünü ifade eden Güzel, hastaların kardiyoloji, göğüs hastalıkları, psikoloji, endokrinoloji ve anestezi uzmanları tarafından detaylıca değerlendirildiğini belirtti. Ameliyatların genel anestezi altında ve laparoskopik (kapalı) yöntemle gerçekleştirildiğini söyleyen Doç. Dr. Kerim Güzel, “Kapalı yöntem sayesinde hastalarımız daha hızlı iyileşiyor. Ameliyat sonrası süreçte diyetisyen desteği ve doktor kontrolündeki egzersiz programı, başarının kalıcı olması için kritik öneme sahip” şeklinde konuştu.

İl Sağlık Müdürü İsmail Kara’nın katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda, laboratuvarın teknik yeterliliği, hizmet kalitesi, analiz kapasitesi ve standartlara uyum süreçleri ayrıntılı şekilde değerlendirildi. Toplantıda ayrıca gelecek döneme ilişkin hedefler ve planlamalar da masaya yatırıldı.

Hizmet kapasitesi bakımından L2 tipi laboratuvar sınıfında yer alan Karabük Halk Sağlığı Laboratuvarı’nın, Sağlık Bakanlığı’nın planlamaları ve ilgili mevzuatlar doğrultusunda hem klinik hem de klinik dışı alanlarda kritik analizler gerçekleştirdiği belirtildi.

Laboratuvar bünyesinde faaliyet gösteren klinik dışı birimlerde içme-kullanma suları ile havuz sularının analizleri yapılıyor. Su Mikrobiyoloji Laboratuvarı’nda total koliform, E.coli, enterekok, P.aeruginosa, toplam jerm sayısı ve C.perfingens analizleriyle suyun biyolojik güvenliği kontrol edilirken; Su Kimya Laboratuvarı’nda amonyum, nitrit, nitrat, pH ve iletkenlik gibi temel parametrelerin yanı sıra alüminyum, bakır, siyanürik asit ve bağlı klor ölçümleri gerçekleştiriliyor. Suyun renk, koku ve bulanıklık gibi fiziksel özellikleri de düzenli olarak inceleniyor.

Karabük Halk Sağlığı Laboratuvarı’nın yalnızca Karabük’e değil, çevre illere de hizmet sunduğu ifade edildi. Tüberküloz Laboratuvarı’nın Bartın ve Kastamonu’nun yanı sıra Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Verem Savaş Dispanserinden gelen hastalara yönelik Mycobakterium tuberculosis analizlerini yürüttüğü bildirildi.

Kan Parazitleri (Sıtma) Laboratuvarı’nda ise sıtma ile mücadele kapsamında Plazmodium taramalarının hassasiyetle sürdürüldüğü kaydedildi. Merkez Laboratuvarı’nda ise Karabük genelindeki Aile Sağlığı Merkezlerinden gelen numunelerin analiz edilerek sonuçlandırıldığı belirtildi.

Toplantıda konuşan İl Sağlık Müdürü Op. Dr. İsmail Kara, laboratuvarın teknolojik altyapısı ve personel yetkinliğinin halk sağlığı açısından büyük önem taşıdığını vurgulayarak, toplum sağlığını tehdit edebilecek unsurların erken tespiti için çalışmaların titizlikle sürdürüleceğini ifade etti.

Toplantıya ayrıca Sağlık Hizmetleri Başkanı Bekir Poçan, Sağlık Hizmetleri Başkan Yardımcısı Nermin Seçilmiş, Laboratuvar Sorumlusu Onur Taşçı, Biyokimya Laboratuvarı Sorumlusu Sümeyye Yılmaz, Kalite Yönetim Birim Sorumlusu Hasan Topaloğlu ile ilgili birim sorumluları katıldı.

Türk Sağlık-Sen Karabük Şube Başkan Yardımcısı Meral Ozan Saygılı, 12-18 Mayıs Hemşireler Haftası dolayısıyla yaptığı açıklamada hemşirelerin ağır çalışma koşullarına, personel eksikliğine ve ekonomik sorunlarına dikkat çekerek, “Sağlık sisteminin yükünü taşıyan hemşirelerimizin sorunları artık çözüme kavuşturulmalıdır” dedi.

HEMŞİRELERİN SORUNLAR ARTIK GÖRMEZDEN GELİNMEMELİ

Türk Sağlık-Sen Karabük Şube Başkan yardımcısı Meral Ozan Saygılı, Hemşireler Haftası kapsamında yaptığı açıklamada hemşirelerin sağlık sistemindeki kritik rolüne dikkat çekti.

Saygılı, hemşirelerin insan hayatına dokunan, gece gündüz demeden fedakârca görev yapan sağlık ordusunun en önemli neferleri olduğunu belirterek, özellikle pandemi ve deprem süreçlerinde gösterilen özverinin unutulmadığını ifade etti.

PERSONEL YETERSİZLİĞİ VE ARTAN İŞ YÜKÜ ALARM VERİYOR

Meral Ozan Saygılı , Türkiye’de hemşire sayısının yetersiz olduğunu vurgulayarak, bu durumun çalışanlar üzerinde ciddi bir iş yükü oluşturduğunu söyledi.

OECD verilerine göre Türkiye’nin 100 bin kişiye düşen hemşire sayısında son sıralarda yer aldığını hatırlatan Saygılı, bu tablonun sağlık çalışanlarının ne kadar ağır şartlar altında görev yaptığını ortaya koyduğunu ifade etti.

TÜKENMİŞLİK SENDROMU VE ZORLAŞAN ÇALIŞMA KOŞULLARI

Açıklamada, yoğun iş yükü nedeniyle hemşirelerin tükenmişlik sendromuyla karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi.

Saygılı, mevcut çalışma koşullarının hem çalışan sağlığını hem de hizmet kalitesini olumsuz etkilediğini belirterek, acil düzenlemelerin zorunlu hale geldiğini dile getirdi.

İSTİHDAM ARTIŞI VE ADİL ÇALIŞMA ŞARTLARI TALEBİ

Türk Sağlık-Sen Karabük Şubesi Başkan yardımcısı Meral Ozan Saygılı , hemşire istihdamının artırılması gerektiğini vurguladı.

Fazla mesai, icap nöbeti ve diğer görevlerin karşılığının eksiksiz ödenmesi gerektiğini ifade eden Saygılı , çalışma şartlarının insan onuruna yakışır hale getirilmesi çağrısında bulundu.

MOBBİNG İDDİALARINA KARŞI NET TAVIR

Sağlık kurumlarında yaşanan mobbing sorununa da dikkat çeken Saygılı , çalışanlara yönelik baskıların sona erdirilmesi gerektiğini söyledi.

Saygılı, mobbing uygulayan kişiler hakkında gerekli idari işlemlerin yapılmasının hem çalışan huzuru hem de hizmet kalitesi açısından zorunlu olduğunu belirtti.

KREŞ VE SOSYAL DESTEK TALEPLERİ

Açıklamada, hemşirelerin aile ve sosyal yaşamlarını desteklemek amacıyla hastanelerde 7/24 hizmet verecek kreşlerin kurulması gerektiği ifade edildi.

Bu adımın hem çalışan motivasyonunu artıracağı hem de iş-yaşam dengesine katkı sağlayacağı vurgulandı.

ÜCRET ADALETSİZLİĞİ VE EK GÖSTERGE DÜZENLEMESİ

sağlık çalışanları arasında ücret adaletsizliğinin giderilmesi gerektiğini belirterek 3600 ek gösterge düzenlemesinin hakkaniyetli şekilde uygulanması çağrısında bulundu.

Ayrıca tek maaş sistemi, refah payı ve ekonomik kayıpları telafi edecek düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.

“MÜCADELEMİZ DEVAM EDECEK”

Türk Sağlık-Sen olarak yıllardır sağlık çalışanlarının hak mücadelesini sürdürdüklerini belirten Saygılı, haksızlıkların karşısında olmaya devam edeceklerini söyledi.

Sağlık hizmetlerinin kalitesinin çalışan memnuniyetiyle doğrudan ilişkili olduğunu vurgulayan  Saygılı, taleplerinin makul ve haklı olduğunu ifade etti.

HEMŞİRELER HAFTASI KUTLAMASI

Açıklamasının sonunda tüm hemşirelerin Hemşireler Haftası’nı kutlayan Meral Ozan Saygılı, emeklerinin karşılığını aldıkları, sorunlarının çözüldüğü bir çalışma hayatı temennisinde bulundu.

“Yaşlılarımızın basınç ülserleriyle karşı karşıya kaldıklarını gördük”

Projenin mentörlüğünü yürüten ve King’s College London’da misafir araştırmacı olarak İngiltere’de görev yapan Kastamonu Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Çiğdem Sevim, “Hocalarımızla oturduğumuzda ’şehrimiz için ne yapabiliriz’ diye düşündüğümüzde Kastamonu bölgesinde yaşlı popülasyonunun çok fazla olduğunu keşfettik. Kastamonu, Türkiye’nin en yaşlı ikinci şehirlerinden bir tanesi. Genel itibarıyla da palyatif servislerde özellikle yaşlılarımızın çok ciddi olan basınç ülserleriyle (yatak yarası) karşı karşıya kaldıklarını gördük. Hem konforları hem mali tablolar, yaralar sebebiyle iyiye gitmiyor ve sağlıklı bir süreç geçiremiyorlar. Acaba onlar için ne yapabiliriz gibi bir yerden hipotezimizin temeli kurulmuş oldu. Kastamonu’da mantar türlerinin çok fazla olduğu için böyle bir fikirle yola çıktık” dedi.

“İlk prototipimiz üç ay sonra çıkacak”

Projenin iki yıl süreyle fonlandığını söyleyen Doç. Dr. Sevim, “Projenin üzerinde bir yılı aşkın süredir çalışıyoruz. Bu süreçte üç tane yerel olan farklı mantar türünü aldık. Bunların optimizasyonları yapıldı. Bu mantar türlerinden taşıyıcı bir sistem yaparak kişilerin bütün yaralarını geçirmeyi değil de kişilerin bağışıklık sistemlerini güçlendirmeyi ya da sağlıklı olan dokularını ve hücrelerini daha prolifere olmasına, sağlıklı olan kesimin çoğalmasını aktifleştirmek üzere bu mantarları bir araya getirdik. Bu taşıyıcı sistemin içerisine farklı dozajlarda, farklı oranlarda entegre ettik. İlk prototipimiz de üç ay sonra çıkacak ve patent süreciyle bu süreç devam etmiş olacak” diye konuştu.

“Üç ayrı mantar türünden üç ayrı taşıyıcı sistem yapacağız”

Kaliteli ve güvenilir bir ürünün ortaya çıkmasını amaçladıklarını belirten Doç. Dr. Sevim, “Projeyle hedefimiz hücreden dokuya komple her yönlü analizlerini yapabilmek. Yani kaliteli ve güvenilir bir ürünün ortaya çıkması amacımız. Çünkü toksikoloji (zehir bilimi) kısmını yapmadan ya da hücresel deneylerini yapmadan ya da doku bütünlüğü üzerinde neler ortaya çıkartıyor, bunları bilmeden tahmin edersiniz ki bu ürünlerin güvenilir olduğunu söyleyemeyiz. İki yıllık süreç içerisinde biz 4 farklı üniversiteden aslında 19 akademisyenin,, benim mentörlüğümde bir araya geldiği bir projeden bahsediyoruz. Bunun içerisind e Orman Fakültemiz çok aktif rol oynuyor. Mantarların temini, mantarların kurutulması, etken maddelerin izolasyonu ve bunların optimizasyon noktasında bizlere büyük katkı sağlıyor. İkinci aşama olarak İstanbul Üniversitesi’nde biyoteknoloji ve farmasötik toksikoloji kapsamında hem toksikolojik analizlerinin yapılması hem de taşıyıcı sistemlerin içerisine bu optimize edilmiş mantar örneklerimizin yüklenmesi aşaması yapılıyor. Biz, projemizde şu anda bu aşamadayız. Çalışmalarımız devam etmektedir. Çünkü üç ayrı mantar türünden üç ayrı taşıyıcı sistem yapacağımız için biz, ilk mantarın hem deneyleri hem analizlerini bitirip taşıyıcı sisteminin oluşturulması noktasında aslında ilkini tamamladık. 2-3 ay sonra çıkacak prototipimiz buna örnek olacak. Akabinde ikinci aşamaya geçeceğiz. Diğer iki mantarı da aynı şekilde yapıp inşallah zamanında projeyi bitirmeyi hedefliyoruz” şeklinde konuştu.

Projenin 2 milyon liradan fazla bütçeye sahip olduğunu söyleyen Doç. Dr. Sevim, “Projemiz Kastamonu Üniversitesi’nin Bilimsel Araştırma Projeler Kurumu tarafından ihtisas projesi adı altında desteklendi. Çünkü Kastamonu, ormancılık bakımından Türkiye’nin önde olan şehirlerinden bir tanesi. Bu projeler de Cumhurbaşkanlığının desteğiyle birlikte bizlere ulaşmış oldu. Projemiz 2 milyon liradan daha fazla bir bütçeye sahip ve 2 yıllık bir süreç içerisinde inşallah biz de ülkemize bu ürünleri patentli bir şekilde kazandırmış olacağız” ifadelerini kullandı.

“İki farklı klinik tabloya yol açabiliyor”

Hantavirüs enfeksiyonlarının iki ana klinik formunun bulunduğunu ifade eden Prof. Dr. Leblebicioğlu, “Akciğer tutulumu ile seyreden tipi daha çok Amerika kıtasında görülürken, böbrek yetmezliği bulgularıyla seyreden formu ülkemizde özellikle Karadeniz Bölgesi’nde karşımıza çıkmaktadır” şeklinde konuştu.

“İnsandan insana bulaş genellikle görülmüyor”

Hastalığın ateş, halsizlik, yorgunluk ve bazı vakalarda kanama gibi belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirten Prof. Dr. Leblebicioğlu, “Türkiye’de ilk vakalar 2000’li yıllarda Zonguldak ve Giresun’da bildirilmiştir. Aynı dönemde Samsun’da da takip ettiğimiz vakalar bulunmaktaydı. Son dönemde gündeme gelen salgında rol oynayan Andes alt tipinin nadir de olsa insandan insana bulaşabileceği bilinmektedir. Tedavi süreci genellikle destekleyici yaklaşımlarla yürütülmektedir” ifadelerini kullandı.

“Korunma önlemleri önem taşıyor”

Hantavirüsten korunmak için kemirgenlerle temastan kaçınılması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Leblebicioğlu, “Özellikle açık ve sulak alanlarda dikkatli olunmalı, hijyen kurallarına uyulmalı ve riskli ortamlarda gerekli korunma önlemleri alınmalıdır” açıklamasında bulundu.

“COVID-19 benzeri pandemi beklenmiyor”

Hastalığın bulaşma yolları nedeniyle COVID-19 benzeri küresel bir salgın riskinin beklenmediğini dile getiren Prof. Dr. Leblebicioğlu şunları söyledi: “Mevcut bilgiler ışığında hantavirüsün dünya çapında bir pandemiye yol açması beklenmemektedir.”

Programda öğrencilere; günlük yaşamda karşılaşılabilecek acil durumlarda doğru müdahalenin önemi anlatılırken, temel ilk yardım uygulamaları hakkında hem teorik hem de uygulamalı bilgiler verildi. Eğitim süresince öğrenciler; bilinç kaybı, boğulma, düşme ve yaralanma gibi durumlarda yapılması gereken ilk müdahaleleri uzman eşliğinde öğrenme fırsatı buldu.

Özel Medikar Hastanesi Checkup Doktoru Dr. Serkan KAHVECİ, ilk yardım bilgisinin toplumun her kesimi için büyük önem taşıdığını belirterek özellikle çocuk yaşlarda kazanılan farkındalığın hayat kurtarıcı olabileceğini ifade etti. Öğrencilerin eğitime gösterdiği yoğun ilgi ve aktif katılım programın verimliliğini artırdı.

Eğitim sonunda öğrenciler, hem öğretici hem de keyifli geçen organizasyon için Medikar Hastanesi’ne teşekkür etti. Özel Medikar Hastanesi, toplum sağlığına katkı sunan sosyal sorumluluk çalışmalarını sürdürmeye devam edeceğini belirtti.

“Her bel ağrısı, ankilozan spondilit anlamına gelmez”

Belirtilerin büyük önem taşıdığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Zahiroğlu, “Her bel ağrısı, ankilozan spondilit anlamına gelmez. Ancak bazı özellikler bizim için uyarıcıdır. Özellikle 40 yaşından önce başlayan, 3 aydan uzun süren, sabah tutukluğu ile birlikte olan, hareket ettikçe açılan ama istirahatle geçmeyen bel ağrısı önemlidir. Gece özellikle sabaha karşı uyandıran bel veya kalça ağrısı da iltihaplı bel ağrısını düşündürür. ASAS kriterlerinde de egzersizle düzelme, gece ağrısı, sinsi başlangıç, 40 yaş altı başlangıç ve istirahatle düzelmeme önemli özellikler olarak tanımlanmıştır. En sık bel ve kalça ağrısı, sabah tutukluğu, hareket kısıtlılığı ve yorgunluk görülür. Bazı hastalarda topuk ağrısı, diz veya ayak bileği şişliği, göğüs kafesinde ağrı olabilir. Ankilozan spondilit sadece omurgayı tutmaz, gözde üveit, bağırsak iltihabı ve sedef hastalığı gibi durumlarla da birlikte olabilir. Bu nedenle ‘sadece bel ağrısı’ olarak görülmemelidir” diye konuştu.

“3 aydan uzun süren, sabah tutukluğu yapan bel ağrılarına dikkat”

Özellikle 3 aydan fazla süren bel ağrılarına dikkat çeken Zahiroğlu, ayrıca şunları söyledi:

“Tanıda en önemli adım, hastanın öyküsünü dikkatle dinlemek ve iltihaplı bel ağrısını fark etmektir. Muayene, kan testleri, CRP-sedimantasyon gibi iltihap göstergeleri, HLA-B27 testi ve görüntüleme yöntemleri kullanılır. Özellikle erken dönemde röntgen normal olabilir, bu durumda sakroiliak eklem MR’ı tanıda çok değerlidir. Günümüzde oldukça etkili tedavi seçeneklerimiz var. Tedavide düzenli egzersiz, duruş eğitimi, sigaranın bırakılması ve gerektiğinde ilaç tedavileri birlikte planlanır. Ağrı kesici-antiinflamatuvar ilaçlar, uygun hastalarda biyolojik tedaviler ve hedefe yönelik tedaviler kullanılabilir. NHS gibi hasta bilgilendirme kaynaklarında da egzersiz, fizyoterapi, antiinflamatuvar ilaçlar ve gerekli hastalarda biyolojik tedaviler temel yaklaşımlar arasında sayılır. Erken tanı ile hem ağrıyı kontrol etmek hem hareket kabiliyetini korumak hem de omurgada kalıcı hasarı azaltmak mümkündür. Genç yaşta başlayan bel ağrısının ‘nasıl olsa geçer’ diye ihmal edilmemesi gerekir. 3 aydan uzun süren, sabah tutukluğu yapan ve hareketle rahatlayan bel ağrısı varsa mutlaka bir romatoloji uzmanına başvurulmalıdır.”

“Veteriner hekimlerin çalışma alanları çok geniş”

Toplantıda konuşan Türk Veteriner Hekimleri Birliği Merkez Konseyi Başkanı Ali Eroğlu, Dünya Veteriner Hekimler Günü’nün önemine değinerek, “Gıda ve sağlığın koruyucuları veteriner hekimlerin çalışma alanları çok geniş. Hayvan sağlığı, hayvan refahı, hayvan hakları, hayvansal üretim, çevre sağlığı, veteriner halk sağlığı, biyoteknoloji, biyogüvenlik ve tabii ki insan sağlığı sonuçta hizmet eden bir meslek grubu. Hayvan ve insan sağlığına aynı anda hizmet eden meslek grubu dünyada sadece veteriner hekimlerdir. Bugün sadece bir kutlama günü değil, aynı zamanda veteriner hekimliğin farkındalığını ortaya koyma, yaşama ve hayata dair olan hizmetlerini ortaya koymak ve daha ileri noktalarda standartları geliştirilmiş bir veteriner hekimlik uygulamaları günüdür” dedi.

Veteriner hekimlere yönelik yapılan yasal düzenlemelere değinen Eroğlu, “Türkiye’de 72 veteriner hekim odamız var. Bütün odalarımız mesleğimizin sorunlarını ve daha ileri noktalara nasıl taşınması gerektiğini gösteren etkinlikler yapıyorlar. 41. Madde gibi çok önemli bir konumuz vardı. Biliyorsunuz üç yıldan beri bir türlü bir sonuca gidilememişti. Geçen ay Tarım Komisyonu’ndan 41. Madde geçti. İnşallah önümüzdeki günlerde de genel kurula gelecek. Tabii bakanlığın konuyu sahiplenmesi, bakanlık eliyle meclise gitmesi önemliydi” dedi.

Devlet nezdindeki temsil taleplerini yineleyen Eroğlu, “Ulusal Tek Sağlık Koordinasyon Kurulu kararı alındı Kasım ayında. Biz bu kurulda, ülkemizdeki 47 bine yaklaşan veteriner hekimi temsil eden yasal bir kurum olarak yer almamız gerektiğini devletimizin çeşitli makamlarına ilettik. Ayrıca veteriner fakültelerinde bir kontenjan azaltıldı. Çok sevindirici bir durumdu, bunun devam etmesini istiyoruz. Yüzdelik dilim, taban puan uygulaması, son sınıf öğrencilerine ücret verilmesi gibi konuları büyük bir dikkatle takip ediyoruz. Sağlıklı hayvan, gıda, çevre ve toplum hedefi için veteriner hekimlerin haklarının teslim edilmesi gerekiyor” şekinde konuştu.

Toplantının açılış konuşmasını yapan Kastamonu Veteriner Hekimler Odası Başkanı Hacı İbrahim Maşalacı ise toplantının hayırlara vesile olması temennisinde bulundu.

“Enfeksiyon sonrası da alerjik tetikleniyor”

Kıştan kalan viral solunum yolu enfeksiyonlarının etkisinin sürdüğü, bazı şikayetlerin hem enfeksiyon hem de alerji kaynaklı olabildiği kaydeden Özlü, “Henüz kıştan kalma enfeksiyon ve bunlara bağlı şikayetler tam geçmiş değil. Biz viral enfeksiyonları görmeye devam ediyoruz. İnfluenza dediğimiz grip artık yok azaldı. Diğer solunum yolu virüsleri hala yoğun olarak görülüyor. Şu anda ortaya çıkan semptomların bir kısmı alerjenlere bağlı ama bir kısmı da enfeksiyonlara bağlı. Enfeksiyon sonrası da alerjik tetikleniyor yani bu ikisi aslında bir arada da görülebiliyor. Mevsimsel alerjilerde günümüzde süre uzadı ve yoğunluk arttı. Burada küresel ısınmanın da etkisi var. Maalesef küresel ısınma hem havadaki alerjen yükünün daha yoğunlaşmasına neden oluyor hem de alerjenlere maruz kalma süresinin daha çok uzamasına neden oluyor. Bu da mevsimsel alerjileri maalesef arttırıyor” ifadelerini kullandı.

“Sadece fiziksel değil, zihinsel etkiler de görülüyor”

Değişken hava şartlarının yalnızca hastalıklarla sınırlı kalmadığını ifade eden Aracı, bu durumun çocukların günlük hayatını da etkilediğini belirtti. “Ani hava değişimleri çocuklarda halsizlik, iştahsızlık ve odaklanma sorunlarına yol açabiliyor. Aynı zamanda kapalı alanlarda daha fazla vakit geçirilmesi, hem hareketsizliği artırıyor hem de bulaşıcı hastalık riskini yükseltiyor. Bu durum çocukların fiziksel olduğu kadar zihinsel gelişimini de olumsuz etkileyebiliyor” diye konuştu.

Ailelere önemli öneriler

Ebeveynlerin bu süreçte dikkatli olması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Aracı, şu önerilerde bulundu:

“Çocuklar hava koşullarına uygun şekilde giydirilmeli ve kat kat giyim tercih edilmelidir. Dengeli beslenme, yeterli uyku ve bol su tüketimi bağışıklık sistemini destekler. Ayrıca çocukların düzenli olarak açık havada zaman geçirmesi ve hijyen kurallarına dikkat edilmesi de hastalıklardan korunmada önemli rol oynar. Ani hava değişimlerinde belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır.”

“Kat kat giyinme yöntemi öne çıkıyor”

Değişken hava şartlarında en etkili yöntemlerden birinin kat kat giyinme olduğunu belirten Uzm. Dr. Aracı, “Tek kalın kıyafet yerine ince ama birden fazla katman tercih edilmelidir. Bu sayede gün içinde değişen hava koşullarına göre kıyafetler kolayca çıkarılıp giyilebilir ve vücut ısısı dengede tutulur. Pamuklu ve nefes alabilen kumaşlar tercih edilmeli, sentetik ürünlerden kaçınılmalıdır. İç katmanda pamuklu tişörtler, dış katmanda ise rüzgârı kesen ama hava alan giysiler daha sağlıklıdır” ifadelerini kullandı.

Yetkililer, açık renkli, uzun kollu ve uzun paçalı giysilerin tercih edilmesinin korunmada önemli bir adım olduğunu belirtti. Ayrıca otluk ve çalılık alanlar gibi kene riski yüksek bölgelerden mümkün olduğunca kaçınılması gerektiği ifade edildi.

Dışarıdan dönüşlerde ise vatandaşların hem kendi vücutlarını hem de giysilerini kene açısından dikkatlice kontrol etmeleri gerektiği hatırlatıldı. Olası bir kene tutunması durumunda ise vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği bildirildi.

Karabük İl Sağlık Müdürlüğü yetkilileri, “Kene küçük olabilir ama taşıdığı risk büyüktür. Tedbir al, sağlıklı kal” mesajıyla vatandaşları bilinçli olmaya davet etti.

“Beynin yeterli oksijen alamamasıyla ilgili”

Uyku apnesinin, kişinin uyku sırasında nefesinin geçici olarak durması anlamına geldiğini belirten Özkaya, bu durumun beyin ve vücutta tekrarlayan oksijen yetersizliğine neden olduğunu söyledi. Horlamanın toplumda çoğu zaman hafife alındığını ifade eden Özkaya, “Yüksek sesli horlama aslında kişinin nefes almakta zorlandığının bir göstergesidir. Bu durum, beynin yeterli oksijen alamamasıyla ilgilidir” diye konuştu.

Obstrüktif uyku apnesinin ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken Özkaya, kandaki oksijen seviyesinin düşmesinin (hipoksemi) kalp ritminde hızlanma ve tansiyon yükselmesine neden olabileceğini belirtti. Bu değişimlerin kalp krizi riskini artıran önemli faktörler arasında yer aldığını kaydeden Özkaya, “Uyku apnesi damar yapısını bozarak plak oluşumuna ve ani kalp ölümü riskine zemin hazırlayabilir” ifadelerini kullandı.

Belirtilere karşı dikkatli olunması gerektiğini vurgulayan Özkaya, şu uyarılarda bulundu: “Eğer eşiniz uykuda horluyor, nefesi zaman zaman duruyor ve ardından gürültüyle nefes alıyorsa; gündüzleri sık sık uyukluyor, kendini yorgun ve halsiz hissediyorsa mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır.”

Uzmanlar, erken teşhis ve tedavinin hem yaşam kalitesini artırdığını hem de kalp-damar hastalıkları riskini önemli ölçüde azalttığını belirtiyor.

Ani kardiyak ölümleri

Ani kardiyak ölümlerin yaşa göre farklı nedenlere dayandığını söyleyen Çiçek, “35 yaş altı ile 35-40 yaş üzerindeki vakaları ayırmak gerekiyor. Sebepler birbirinden tamamen farklı. Gençlerdeki her ölümün kalp krizi olarak sunulması doğru değil” ifadelerini kullandı.

Bu ayrımın özellikle teşhis ve önleyici yaklaşımlar açısından önemli olduğuna dikkat çeken Çiçek, yanlış genellemelerin hem toplumda yanlış algı oluşturduğunu hem de risklerin doğru değerlendirilmesini zorlaştırdığını söyledi.

35 yaş altındaki bireylerde ani ölümlerin en sık nedeninin hipertrofik kardiyomiyopati olduğunu belirten Çiçek, kalp kası sorununun genetik bir hastalığı olduğunu ve özellikle egzersiz sırasında ani ölümlere yol açabildiğini ifade etti.

Bunun yanı sıra doğumsal kalp damar çıkış anomalileri ve genetik ritim bozukluklarının da önemli risk faktörleri arasında yer aldığını söyleyen Çiçek, uzun QT, kısa QT ve Brugada sendromu gibi hastalıkların bu grupta öne çıktığını dile getirdi. Çiçek, bu tür ritim bozukluklarının bazı kişilerde uykuda, bazılarında efor sırasında, bazılarında ise ani korku ve stres sonrası ortaya çıkabildiğini belirtti.

“Ani ölümün yüzde 90’ı ritim bozukluğu kaynaklı”

Çiçek, hangi yaş grubunda olursa olsun ani ölümlerin büyük bölümünün ritim bozukluklarından kaynaklandığını vurgulayarak, “Sonuçta hangi hastalık olursa olsun ani ölümün kaynağı yüzde 90 ventriküler fibrilasyondur” dedi. Kalbin bu durumda normal kasılma düzenini kaybettiğini ve kan pompalayamaz hale geldiğini ifade eden Çiçek, bu nedenle ritim bozukluklarının ani ölümlerde belirleyici rol oynadığını söyledi.

35 yaş üstünde damar tıkanıklığı öne çıkıyor

İleri yaş grubunda ise tablonun değiştiğini belirten Çiçek, “35 yaş üzerindeki ani ölümlerin en sık sebebi kalp damar tıkanıklıklarının tetiklediği ritim bozukluklarıdır” ifadelerini kullandı.

Bu nedenle özellikle bu yaş grubunda düzenli kardiyolojik kontrollerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayan Çiçek, göğüs ağrısı gibi belirtilerin mutlaka ciddiye alınması gerektiğini söyledi.

“Bu ölümleri tamamen önlemek mümkün değil”

Tüm önlemlere rağmen ani kardiyak ölümlerin tamamen engellenemeyeceğini ifade eden Çiçek, “Yüzde 100 önlemek mümkün değil ancak bazı hastalarda ICD dediğimiz şoklama cihazları ile bu risk azaltılabiliyor” diye konuştu. Bu cihazların ritim bozukluğu geliştiğinde otomatik olarak elektrik şoku vererek kalbi yeniden normal ritmine döndürdüğünü belirtti.

“Her kalp hastasına uygulanmaz”

Şoklama özelliği bulunan kalp pillerinin her hasta için uygun olmadığını vurgulayan Çiçek, bu cihazların belirli kriterlere göre değerlendirildiğini ifade etti. Hastanın risk durumuna göre karar verildiğini belirten Çiçek, bu nedenle kişiye özel değerlendirme yapılmasının önemine dikkat çekti.

Kontroller ve taramalar hayati önem taşıyor

Prof. Dr. Yüksel Çiçek, özellikle 35 yaş üzerindeki bireylerde damar tıkanıklığına yönelik düzenli kontrollerin büyük önem taşıdığını söyledi.

Genç bireylerde ise genetik nedenlerin ön planda olduğunu belirten Çiçek, bir kez yapılacak detaylı kardiyolojik değerlendirmenin çoğu zaman yeterli olabileceğini ifade etti.

Riskli durumların erken tespit edilmesi halinde gerekli tedavi ve takiplerin yapılabileceğini vurguladı.

“Herkes potansiyel aday”

Çiçek, ani kardiyak ölümlerin herhangi bir belirti olmadan da ortaya çıkabileceğini belirterek “Ne yaparsak yapalım bu durumu tamamen ortadan kaldıramayız. Hepimiz potansiyel adayız” dedi.

Bu nedenle toplumda farkındalığın artırılması gerektiğini vurgulayan Çiçek, erken müdahalenin hayati rol oynadığını ifade etti. Ani kalp durması durumunda ilk müdahalenin kritik olduğunu söyleyen Çiçek, “İlk 30 saniye ile 1 dakika içerisinde müdahale edilirse yüzde 99 geri dönüş sağlanır” dedi.

Dakikalar ilerledikçe riskin hızla arttığını belirten Çiçek, özellikle 5. dakikadan sonra beyin hasarının başladığını ifade etti.

“Defibrilatör her yerde olmalı”

Toplumda defibrilatör kullanımının yaygınlaştırılması gerektiğini belirten Çiçek, bu cihazların yalnızca hastanelerde değil, AVM’lerde, statlarda ve iş yerlerinde de bulunması gerektiğini söyledi.

Cihazların kullanımının oldukça basit olduğunu ifade eden Çiçek, “Cihaz ritmi tanıyor ve elektrik şoku vererek kalbi yeniden çalıştırıyor” dedi.

İlk müdahalenin ardından profesyonel sağlık desteğinin şart olduğunu belirten Çiçek, “Mutlaka 112 aranmalı ve hasta hastaneye ulaştırılmalıdır” ifadelerini kullandı.

“Gelişimi olumsuz etkileyebilir”

Beynin “yönetim merkezi” olarak bilinen prefrontal korteksin gelişimine dikkat çeken Babaroğlu, bu bölgenin dikkat, planlama, sabır, dürtü kontrolü ve doğru karar verme gibi hayati becerilerden sorumlu olduğunu belirtti. Hızlı dijital uyaranların çocuk gelişimine doğrudan etki ettiğini kaydeden Babaroğlu, “Prefrontal korteks çocukluk ve ergenlik boyunca gelişir. Yani bir çocuğun kendini kontrol etme, sabretme ya da doğru karar verme becerisi zamanla olgunlaşır. Ancak hızlı, sürekli değişen dijital uyaranlar bu gelişimi olumsuz etkileyebilir” şeklinde konuştu.

“Öğrendiklerini kalıcı hale getirememesine yol açıyor”

Aşırı ekran kullanımının çocuklarda dikkat süresini kısalttığını, odaklanmayı zorlaştırdığını ve ani tepki verme eğilimini artırdığını belirten Babaroğlu, sürekli hızlı içerik tüketen çocukların gerçek hayattaki daha yavaş süreçlere uyum sağlamakta zorlanabildiğine vurgu yaptı. Babaroğlu, tablet, telefon ve sosyal medya kullanımında beğeniler ve oyun içi ödüller çocukların beyninde dopamin salgısını arttırdığını ve bunun da sabırsızlık, dikkat dağınıklığı ve kontrol kaybına sebep olabileceğini söyledi. Ekranlardan yayılan mavi ışığın çocukların uyku düzenini bozduğuna dikkat çeken Babaroğlu, “Yatmadan önce kullanılan telefon ve tabletler uyku hormonunu baskılıyor. Bu da çocukların hem daha az uyumasına hem de öğrendiklerini kalıcı hale getirememesine yol açıyor” ifadelerini kullandı.

Yoğun ekran kullanımının çocukların empati kurma, duygu kontrolü ve sosyal iletişim becerilerini zayıflatabileceğini belirten Babaroğlu, yüz yüze iletişimin yerinin doldurulamayacağını söyledi. Babaroğlu, çocukların sağlıklı gelişimi için ailelere şu önerilerde bulundu:

“0-2 yaşta ekran kullanımından kaçınılmalı, 2-5 yaşta günde en fazla 1 saatle sınırlandırılmalı, yatmadan en az 1 saat önce ekran kapatılmalı. Çocuklar ekranı tek başına değil, ebeveynle birlikte kullanmalı. Hızlı ve aşırı uyarıcı içerikler sınırlandırılmalı. Açık hava oyunları ve sosyal aktiviteler artırılmalı. Ekran ’susturma aracı’ olarak kullanılmamalı, ev içinde ortak dijital kurallar oluşturulmalı ve aileler çocuklara örnek olmalı.”

İl Sağlık Müdürlüğü’nde yapılan toplantıya; İl Sağlık Müdürü Op. Dr. İsmail Kara, Sağlık Hizmetleri Başkanı Uzm. Dr. Bekir Poçan, Destek Hizmetleri Başkanı Yüksel Korkut, Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Erkan doğan, Karabük Ağız ve Diş Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Ahmet Taylan Çebi ve Safranbolu Devlet Hastanesi Başhekimi Op. Dr. R. Erkan Andaç katıldı.

Toplantı kapsamında Karabük’teki sağlık tesislerinin yöneticileri, kendi kurumlarındaki hizmet kapasitesi, tıbbi teknolojik altyapı, personel durumu ve vatandaş memnuniyetini artırmaya yönelik yürütülen projeler hakkında detaylı sunumlar gerçekleştirdi. Özellikle branş bazlı hizmet çeşitliliğinin artırılması ve hasta sevk oranlarının minimize edilmesi konuları üzerinde duruldu.

VALİ YARDIMCISI ERSÖZ: “VATANDAŞ ODAKLI HİZMET ÖNCELİĞİMİZDİR”

Sunumların ardından değerlendirmelerde bulunan Vali Yardımcısı Murtaza Ersöz, Karabük halkının en modern sağlık hizmetine en hızlı şekilde ulaşabilmesi için tüm birimlerin koordineli çalışmasının önemine değindi. Sağlık yönetiminin gösterdiği kararlılığın ilimiz sağlık göstergelerine olumlu yansıdığını belirten Ersöz, planlanan iyileştirmelerin takipçisi olacaklarını ifade etti.

İL SAĞLIK MÜDÜRÜ KARA: “GELİŞİMİ SÜRDÜRÜLEBİLİR KILACAĞIZ”

İl Sağlık Müdürü Op. Dr. İsmail Kara ise hastanelerin verimlilik analizlerinin düzenli olarak yapıldığını kaydederek, “Yapılan bu toplantılar, aksayan yönlerin tespiti ve çözümü noktasında büyük önem arz ediyor. ‘Karabük’ü sağlıkta bölgenin parlayan yıldızı yapma hedefimize emin adımlarla ilerliyoruz. Değerli yöneticilerimize ve sağlık çalışanlarımıza verdikleri çaba ve özveri için teşekkür ediyorum” dedi.

Eğitimler, 13-14 Nisan’da gerçekleştirilen “UMKE Temel Eğitimi” ile başladı. Teorik bilgilerin ardından 15-17 Nisan’da 24 saat kesintisiz çalışma esasına dayalı “UMKE Kampı ve Medikal Kurtarma Uygulamaları Eğitimi” yapıldı. Doğada zorlu koşullar altında düzenlenen kampta personelin dayanıklılığı ve kriz anındaki müdahale becerisi üst seviyeye çıkarıldı.

GERÇEKÇİ SENARYOLARLA SAHA TATBİKATI

Eğitim, kapsamlı bir saha tatbikatıyla tamamlandı. Senaryo gereği deprem sonrası enkaz altından kurtarma, sel baskınına müdahale, orman kazaları ile kayıp şahıs arama-kurtarma operasyonları gerçekleştirildi. Tıbbi müdahale ve tahliye süreçlerinin titizlikle uygulandığı tatbikatta ekiplerin koordinasyonu dikkat çekti.

Eğitimleri başarıyla tamamlayan 16 yeni gönüllünün katılımıyla Karabük’teki toplam UMKE personeli sayısı 171’e yükseldi. Bu artışla birlikte kent, hem il sınırları içinde hem de ulusal düzeyde olası afet ve acil durumlara müdahale konusunda daha güçlü bir yapıya kavuştu.

Eğitim sürecini başarıyla tamamlayan personele katılım belgeleri, İl Sağlık Müdürü Op. Dr. İsmail Kara, Sağlık Hizmetleri Başkanı Uzm. Dr. Bekir Poçan, Sağlık Hizmetleri Başkan Yardımcısı Dr. Nermin Seçilmiş, Destek Hizmetleri Başkan Yardımcısı Mustafa Mızrak ve Acil Sağlık Hizmetleri Birim Sorumlusu Dr. Züleyha Alaçamlı Arslan tarafından takdim edildi.

Törende konuşan İl Sağlık Müdürü Op. Dr. İsmail Kara, “Afetlerin ne zaman kapımızı çalacağı bilinmez ancak hazırlıklı olmak bizim elimizdedir. UMKE ailemize yeni katılan arkadaşlarımızla gücümüzü artırmanın gururunu yaşıyoruz. Fedakarca bu göreve talip olan tüm gönüllülerimize teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.