Yavuz Sultan Selim’in bu yoldan geçtiği söylenir

Çocukluğundan bu yana türbenin ziyaret edildiğini belirten 75 yaşındaki Kemal Aslan, “Ben 75 yıldır bilirim ki burada bir evliya yatıyor. Yalnız Çam Evliyası diye bilinir. Yavuz Sultan Selim’in Selemen Yaylası’na giderken bu tarihi yoldan geçtiği söylenir. Etraftan beşerler her hafta gelir dua eder” dedi.

Türbe 15. yüzyıldan günümüze kadar ayakta

Bölge sakinlerinden Ayhan Şahin ise türbenin tarihi ehemmiyete sahip olduğunu tez ederek “Yavuz Sultan Selim Han 1514 yılında Çaldıran Seferi’ne giderken bu yoldan geçmiş ve 10 gün Selemen Yaylası’nda konaklamış. Seyahat sırasında padişahın çok sevdiği pirlerinden biri burada vefat etmiş. O günden bugüne türbe etrafından ve Ordu ile Tokat’tan yüzlerce insan burayı ziyaret eder” diye konuştu.

Safranbolu’nun eşsiz manzarasının yanı sıra, tepe üzerinde bulunan tarihi türbeler ve anıt mezarlar, Türk tarihine ışık tutan önemli yapılar arasında yer alıyor. Ancak, tepeyi ziyaret eden yabancı turistler için ciddi bir bilgilendirme eksikliği dikkat çekiyor.

Tepe üzerinde Orhan Gazi döneminden kalma Şehzade Gazi Süleyman Paşa’nın kumandanlarından Hıdır Bey’in türbesi, Kurtuluş Savaşı kahramanlarından Dr. Ali Yaver Ataman’ın anıt mezarı ve diğer önemli yapılar bulunsa da, bu yapıların yanında yer alan açıklamaların sadece Türkçe olması, yabancı turistlerin bilgi edinmesini zorlaştırıyor. Tur rehberi bulunmayan ziyaretçiler, yapıların tarihi ve kültürel önemi hakkında detaylı bilgiye ulaşmakta güçlük çekiyor.

Safranbolu’ya gelen yabancı turistler, tarihi dokuyu anlamaya çalışırken rehberlik hizmeti almak zorunda kalıyor. Ancak, daha geniş bir ziyaretçi kitlesine hitap edebilmek adına türbeler, anıt mezarlar ve diğer yapılarla ilgili İngilizce açıklamalar eklenmesi büyük bir ihtiyaç olarak öne çıkıyor.

Türbenin yer aldığı mezarlık alanına ise yüzlerce yıldır sadece 12 yaşından küçük çocuklar defnediliyor

Karamanoğlu Beylerinden Konya ve Karaman dışında defnedilen tek bey olan Pir Ahmed Bey’in türbesi çok sayıda ziyaretçi ağırlarken, türbenin cenaze kısmının yer aldığı sanduka Türkiye’deki tüm örneklerinin aksine girişten 4 basamak inilerek ulaşılan alt katta bulunuyor, üzeri mescit yapılan türbenin üzerinde namaz kılınırken, türbe bu özelliğiyle nadir görülen bir özelliğe ev sahipliği yapıyor. Türbenin yer aldığı mezarlık alanına ise yüzlerce yıldır sadece 12 yaşından küçük çocuklar defnediliyor.

Tarihçilere göre 1464-1469 yılları arasında idare ettiği beylik döneminde çalkantılı dönemler geçiren, ve bu dönemde intihar girişiminde bile bulunduğu iddia edilen Karamanoğlu Sultanzade Pir Ahmed Bey, Osmanlı ile yaşadığı inişli çıkışlı mücadele sonunda 1487 yılında fiilen ortadan kalkan Karamanoğlu Beyliği’nin genel bağımsızlık karakteri göz önüne alındığında son Karamanoğlu beyi olarak kabul ediliyor.

“Fatih Sultan Mehmet’in hem halasının oğlu hem de kayınbiraderi”

Pir Ahmed Bey’in Osmanlı ile ilgili akrabalık ilişkilerini anlatan Gümüşhane Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü Öğretim Görevlisi tarihçi-yazar Serhat Doğan, “Pir Ahmed Bey Konya merkezli Karamanoğulları Beyliği’nin son hükümdarı. Doğumuyla alakalı kesin bir kayıt elimizde yok ama ölümünü kesin olarak biliyoruz 1474. Beylik süresini biliyoruz 1464’te Karamanoğulları Beyliği’nin başına geçiyor. İnişli çıkışlı bir siyasi hayatı var ve 1474’te de Uzun Hasan’ın kendisine dirlik olarak verdiği şu anki Pirahmet Köyü’nde hayatını kaybediyor. Tabi popüler kültürün diziler aracılığıyla bizim hatırlamamıza yeniden vesile olduğu isimlerden birisi Pir Ahmed Bey. Akrabalık ilişkileri çok çetrefilli Osmanlı hükümdarı Çelebi Mehmed’in kızı İlaldı Hatun Pirahmed Bey’in annesi. İlaldı Hatun aynı zamanda Fatih Sultan Mehmed’in halası. Çelebi Mehmed Karamanoğulları ile olan ilişkilerini düzeltmek için kızı İlaldı Hatun’u Karamanoğlu İbrahim Bey ile evlendiriyor. Bu evlilikten 6 erkek 1 de kız çocuk dünyaya geliyor. Bu 6 erkekten birisi Pir Ahmed Bey. Annesinin Osmanlı hanedanına mensup olması nedeniyle Pir Ahmed Bey daha sonra tahta çıkacak olan Fatih Sultan Mehmed ile hala çocukları. İlginçtir Fatih Sultan Mehmed tahta çıktıktan sonra Karamanoğulları Beyliği ile olan ilişkilerini düzeltmek için oradan bir evlilik yapıyor ve Pir Ahmed Bey’in kız kardeşi Gülşah Hatun’u sarayına eşi olarak getiriyor. Bu vesile ile de Fatih Sultan Mehmet ve Pir Ahmed Bey bir kayınbiraderlik ilişkisi de kuruyorlar” dedi.

“Türkiye’de çok az görülen bir türbe özelliğine sahip”

Türbenin barındırdığı özellikleriyle çok nadir bir yapıda olduğunu aktaran tarihçi-yazar Serhat Doğan, “Daha sonraki süreçte 1534’te Irakeyn Seferi sırasında Kanuni Sultan Süleyman tarafından buradaki türbenin yaptırıldığını biliyoruz. Dikdörtgen bir yapı üzerine inşa edilmiş bir klasik Osmanlı dönemi türbelerinden birisi. Buranın ilginç bir özelliği var sanduka kısmı türbenin alt tarafında üst tarafına daha sonra bir mescit inşa edilmiş ve bugün insanlar hemen sandukanın üstünde girip namazlarını kılabiliyorlar. Bu da Türkiye’de çok az görülen bir özellik olarak karşımıza çıkıyor” diye konuştu.

“Eskici Baba olarak bilinen zat Taşhan’ın esnaflarından”

Her yıl binlerce yerli ve yabancı ziyaretçiye Bolu’yu tanıtan turist rehberi Levent Kahveci, “Eskici Baba olarak zat burada ayakkabı tamirciliği yapmış. Önceden ayakkabıcılara ’eskici’ adı verilirmiş. İnsanlar yeni ayakkabı almaktan ziyade eski ayakkabıları tamir ettirmeyi tercih ettikleri için ayakkabı tamircilerine eskici denirmiş. Eskici Baba olarak bilinen zat da Taşhan’ın esnaflarından” dedi.

“Sırrımız ifşa oldu”

Eskici Baba ile ilgili rivayetler olduğuna dikkat çeken Kahveci, “Vakti zamanında buradaki esnaf hemen yan tarafta bulunan Yıldırım Beyazıt Cami’de ezan okunduğunda dükkanlarını kapatır ve namaza giderlermiş. Fakat Eskici Baba namaza gitmez, dükkanında kalırmış. Çevredeki esnaf ’Bu eskici namaza gelmiyor’ diye kadıya şikayette bulunmuş. Kadı, Eskici Baba’nın yanına gitmeleri için iki zaptiye görevlendirmiş. İki zaptiye Eskici Baba’nın yanına gelerek ’Kadı seni görmek istiyor’ demiş. Eskici Baba onların gözlerini kapatmalarını istemiş. Zaptiyeler gözlerini kapatmışlar ve açtıklarında Kabe’deler. Etraflarına şaşkın bir şekilde bakarlarken Eskici Baba ’İşte ben namazımı burada kılıyorum. O yüzden camiye gelmiyorum’ demiş. Tekrar gözlerini kapattırmış ve açtıklarında dükkandalar. Sıkı sıkıya tembih etmiş Eskici Baba. ’Sakın bu sırrı kimseye söylemeyin’ demiş. Zaptiyeler geri dönmüşler de kadıya ne anlatacaklar? Ne yapacaklar? Kadı sormuş. Bakmışlar birbirlerine. Kadı biraz daha sıkıştırınca anlatmak durumunda kalmışlar. Kadı sevinmiş tabii. ’Yahu bu kadar mübarek bir burada da neden tanışmadık’ demiş. Dükkana tekrar geri geldiklerinde Eskici Baba ’Sırrımız ifşa oldu. Vaktimiz doldu! diyerek ruhunu teslim etmiş. Aynı şekilde iki zaptiye de orada vefat etmiş” diye konuştu.

“Vatandaşlar buraya geldiklerinde mutlaka dua eder”

Eskici Baba türbesinin çok bilinmediğini ifade eden Kahveci, “Burayı çok fazla kişi bilmez ama buraya ne zaman tur getirsek, Yıldırım Beyazıt Cami’nin hemen kapısında anlatım yaparım. Taşhan’dan da bahsederken burada Eskici Baba türbesinden de bahsetmeden geçmiyoruz. Vatandaşlar buraya geldiklerinde mutlaka dua eder” şeklinde konuştu.

Türkiye’de tek

Türbenin hemen yanı başında aşevi ve mescit de bulunuyor. Türkiye’de ilk olduğu bilinen aşevinde, türbeyi ziyarete gelen vatandaşlara yemek ikram ediliyor. Hayırsever vatandaşların yardımlarıyla ayakta kalan bölgeye aynı zamanda cami de inşa ediliyor. Caminin tamamlanmasının ardından vatandaşların namaz kıldığı mescit ise kütüphaneye dönüştürülecek.

“Sivas’tan geldim”

Ailesiyle birlikte Sivas’tan Bolu’ya gelen Halil İbrahim Taştan, “İlk defa geliyorum. Gelip geçerken bu yoldan görüyordum levhasını. Çok da merak ediyordum. Namaz kılıp, ziyaretini yapacağız. Çok güzel bir yer, çok hoşumuza gitti. Kızım ve eşimle birlikte geldik. Onlar da çok beğendiler” dedi.

“Buradan ayrılırken çok büyük hafiflik hissedeceksiniz”

İngiltere’den Türkiye’ye geldiğini, İstanbul’dan Ankara’ya gidişinde türbeye uğradığını ifade eden Muammer Bozkurt, “Hayreddin Tokadi Hazretleri’nin yüzü suyu hürmetine dua edilirse, Cenabı Allah tarafından dualar kabul olur. Şimdiye kadar hangi kardeşimiz, hangi mümin buraya geldiyse bu mübareğin yüzü suyu hürmetine işi rast gelmiştir. İngiltere’den geldim. İstanbul’dan Ankara’ya giderken de uğradım. Buraya geldiğinizde ne kadar sıkıntı içerisinde olursanız olun buradan ayrılırken çok büyük hafiflik hissedeceksiniz” diye konuştu.

“Ne kadar derin bir insan olduğunu anlıyoruz”

Türbe ile ilgili bilgiler veren Tokadi Hayreddin Türbesi imam hatibi Recep Balay ise “Kendisi Tokatlıdır. Tokat’a mensup olduğu için kendisine Tokadi denmiştir. Doğum tarihiyle alakalı kaynaklarımızda net bir bilgi yok ama vefat tarihinin Bolu’da 1535 veya 1533 olduğuna dair rivayetler var. Kendisinin hakkında kaynaklarımızda pek bilgi bulamıyoruz ama hocası olan Cemalettin Halveti Hazretlerinden yola çıkarak kendisinin ne kadar derin bir insan olduğunu anlıyoruz. Hocası Cemalettin Halveti Hazretleri kendisi hem Amasya’da hem Erzincan’da hem Tokat’ta eğitim almış, daha sonrasında da 2. Beyazıt’a olan yakınlığından dolayı padişah olduğu İstanbul’a gelmiştir. Dostlukları o zamanda da devam etmiştir” şeklinde konuştu.

“Bu mekana uzlete çekilmeye geldi”

Recep Balay, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Hayreddin Tokadi Hazretlerinin hocası Cemalettin Halveti Hazretleri Tokat’tan İstanbul’a geldiği zaman öğrencisi olan Hayreddin Tokadi Hazretlerini de kendi yanına alıyor ve dolayısıyla kendi yanında yetiştirmeye devam ediyor. Yetiştirdikten sonra da onu tek görev alması ve talebe yetiştirmesi için Bursa’ya yönlendiriyor. Bursa’da hem ilim tahsili yapıyor hem öğrenci yetiştiriyor. Daha sonrasında kendisine hocaların göstermiş olduğu yer Bolu merkez. Merkezde bulunan İmaret Camisi’nin olduğu yerdir. Hayreddin Tokadi, bir müddet sonra buraya gelip İmaret Camisi’nin yanı başında eğitim öğretimine devam ediyor. Devam ettikten sonra da belli bir süreliğine şu içerisinde bulunmuş olduğumuz bu mekana uzlete çekilmeye geliyor. Burada yaklaşık 16-17 sene kaldığı rivayetleri var.”

“Burası kervansaray hükmünde bir yer”

Tokadi Hayreddin Sürmeli Muhiddin ve Ahmed Bolevi Tasavvuf Yolu Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Hüseyin Durmaz da, türbenin yanında bulunan mekanda vatandaşlara 12 yıldır ücretsiz yemek ikramı yapıldığını kaydetti. Durmaz, türbede bulunan aşevinin Türkiye’de tek olduğunu söyleyerek, “Burası, Osmanlı’dan sonra kervansaray hükmünde bir yer. Gelen herkese yemek ikram ediliyor. Kim onun misafiri olarak geliyorsa herkese yemek ikram edilir. Burası vatandaşların yardımıyla ayakta kalıyor. Bir belediye ya da iş adamı yok” dedi.

Yaklaşık 13. yüzyıla dayanan tarihi ile bilinen Hasan Dede Türbesine gelen ziyaretçilerin bıraktığı tahmin edilen çöpler kötü bir manzara oluştururken, bu alanın bir an önce temizlenmesi gerektiği belirtildi.

Safranbolu’nun eşsiz manzarası için Hasan Dede Türbesinin bulunduğu  tepeye çıkanların yanlarında getirdikleri içecek ve yiyeceklerin çöpünü oturdukları alana attıkları görülürken, bu kadar mukaddes bir alanın çöplüğe dönüştürülmesinin Safranbolu gibi tarihi bir şehre  hiç yakışmadığı ifade edildi. (Ramazan Öztürk)

“Burada yeni bir rivayet ortaya atılmış”
Şehre en hakim noktada türbenin bulunduğunu belirten Ahmet Dursun,” Gıj Gıj Baba olarak bilinen kişinin türbesinde bulunuyoruz. Gıj Gıj baba Malazgirt savaşından önce bu topraklara gelmiş. Ayakkabısından çıkan seslerden dolayı ona Gıj Gıj lakabını takmışlar. Çok gizemli bir zat olarak biliniyormuş. Anadolu’nun İslamlaşması ve Türkleşmesi için buraya gelmiş. Şu an şehre hakim bir noktada türbesi bulunuyor. Bir kaç yıl önce de burada restorasyon çalışmaları olmuş türbesini yenilemişler. Türbenin kaç yılında yapıldığını kimse bilmiyor. Mezarın restorasyon çalışmalarının bitmesinin ardından burada yeni bir rivayet ortaya atılmış. Mezarın üzerine yâda türbenin etrafına taş koyulduğu zaman 40 gün sonra gelindiğinde taş durmuyorsa kişinin zengin olacağı söyleniyor” şeklinde konuştu. (İHA)