Çevremizdeki savaşları görünce sığınak konusunu şimdi anca sorgulamaya başladık.
Bu konuda ne yazık ki, ihmal çok büyük.

Modern bir sığınak, nükleer, biyolojik ve kimyasal (NBC) tehditlere karşı koruma sağlayan, güçlendirilmiş beton veya çelikten üretilen, havalandırma, enerji, su ve atık yönetimi altyapısına sahip güvenli yaşam alanlarıdır. Kendi kendine yetebilen bu sığınaklar, sızdırmaz girişler, HEPA filtreli havalandırma, jeneratör ve uzun süreli yaşam için gerekli donanımları içerir.

Özellikle savaş ve afet durumlarına karşı İsrail, Japonya ve İsviçre örnekleri temel alınarak, dayanıklı ve erişilebilir yeni sığınaklar inşa ediliyor muş.
TOKİ öncülüğünde 81 ilde modern sığınaklar inşa edilmesi için 2025 yılı sonunda kapsamlı bir çalışma başlatıl mış. Dikkatinizi çekerim 3 ay önce! Bu tarihe kadar aklımız neredeydi acaba?

1987’den beri yürürlükte olan bir sığınak Yönetmeliğimiz var. Bu yönetmelik titizlikle uygulanmadığı için, mevcut apartman altlarındaki sığınaklar otopark veya depo olarak kullanılmış ve çoğu işlevsiz kalmış. Yönetmelik hazırlamada üzerimize yok!
O yönetmeliği hayata geçirme, uygulanıp uygulanmadığını takip etme konusunda sıkıntılarımız var.

Şimdi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, TOKİ tarafından 81 ilde nükleer sızıntı, savaş ve doğal afetlere dayanıklı, modern, hızlı erişilebilir sığınaklar inşa ediliyor muş.
Ankara başta olmak üzere bazı şehirlerde inşasına başlanan bu yapıların kısa sürede bitirilmesi hedefleniyor muş.
Bu kapsamlı çalışma ile özellikle Ortadoğu’daki güvenlik krizleri ve olası afetlere karşı ülkenin sığınak altyapısının güçlendirilmesi amaçlanıyor muş.

3194 Sayılı İmar Kanunu ve bununla ilgili yönetmeliklerimiz var. Buna göre, belirli büyüklükteki binalarda sığınak bulunması zorunluluğu güya devam ediyor du!

Yeni yapılacak 10 bağımsız bölümden fazla konutlarda, 50 yataklı yurt/otellerde ve 25 yataklı yaşlı bakım evlerinde sığınak yapılması zorunlu.
Eski binalar için bir çalışma var mı? Böyle bir faaliyet gördünüz mü?

Sığınaklarda havalandırma sistemleri, sızdırmaz kapılar, jeneratör altyapısı ve temel ihtiyaçları karşılayacak (tuvalet, mutfak nişi) düzenlemeler olması gerekiyor. Binalarımızda bu şekilde muntazam sığınaklar var mı? Ben görmedim.

31 Aralık 2028’e kadar mevcut binalardaki sığınakların uygun hale getirilmesi planlanıyor muş!

Dua edelim de o tarihe kadar ülkemize bir saldırı olmasın.

İlyas Erbay

Hava muharebesinde dünyada birinci ve tek

Dünya genelindeki insansız savaş uçağı projelerinin büyük çoğunluğu, yüklü olarak hava-yer vazifeleri için tasarlanıyor. Şimdi dünyada hiçbir insansız platform hava-hava atış kabiliyetine ulaşamamışken, Bayraktar KIZILELMA bu atışla hava-hava muharebesi yeteneğini kanıtlayan dünyadaki birinci ve tek platform olarak havacılık tarihinde yeni bir çağ başlattı.

KIZILELMA ve F-16’lardan kol uçuşu

Tarihi test için Merzifon 5. Ana Jet Üssü’nden havalanan 5 adet F-16 savaş uçağı, Sinop semalarında Bayraktar KIZILELMA ile buluştu. F-16’lar ile gökyüzünde 5’li kol uçuşu gerçekleştiren Bayraktar KIZILELMA, insanlı-insansız müşterek harekât yaparak geleceğin hava muharebe konseptini sergiledi. Bu sırada bir Bayraktar AKINCI TİHA da uçuşa eşlik ederek tarihi anları havadan görüntüledi.

MURAD ile gördü GÖKDOĞAN ile vurdu

Senaryo gereği fırlatılan yüksek süratli jet motorlu amaç uçağı, Bayraktar KIZILELMA üzerinde bulunan ve ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarı ile tespit edilerek takibe alındı. Maksadın radar tarafından hassas bir formda işaretlenmesinin akabinde KIZILELMA, kanat altında taşıdığı TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirilen GÖKDOĞAN Görüş Ötesi Hava-Hava Füzesi’ni ateşledi. Fırlatılan ulusal füze, jet motorlu maksat uçağı tam isabetle vurdu.

Milli uçak, ulusal füze ulusal radar

Bu testle birlikte ulusal insansız savaş uçağı Bayraktar KIZILELMA’nın havadan havaya taarruz yeteneği de doğrulandı. Türk havacılık tarihinde birinci kere ulusal bir uçaktan, ulusal hava-hava füzesi, ulusal bir radar tarafından güdümlenerek hava gayesine karşı ateşlendi. Böylelikle hava-hava misyon zincirinin tüm halkaları büsbütün ulusal imkânlarla gerçekleştirildi.

Kol uçuşunda nezaret ettiler

Havacılık tarihimizde yeni bir çağ başlatan bu test, gökyüzünde anbean takip edildi. Hava Kuvvetleri Kumandanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Muharip Hava Kuvveti Kumandanı Orgeneral Rafet Dalkıran, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve Baykar Yönetim Kurulu Lideri Selçuk Bayraktar, Merzifon’dan kalkan F-16 savaş uçaklarının kokpitinde yer alarak tarihi atışa havadan nezaret etti. TÜBİTAK SAGE Enstitü Müdürü Kemal Topalömer ve ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci testi takip eden heyette yer aldı.

“Görülmeden gören vurulmadan vuran”

Tarihi atış testi geleceğin hava muharebe konseptlerinin de nasıl şekilleneceğini gösterdi. Bayraktar TB2 SİHA’ların hava-yer misyonlarında sağladığı oyun değiştirici tesir, Bayraktar KIZILELMA ile artık hava-hava vazifelerine taşınacak. Mevcut savaş uçaklarına kıyasla çok daha düşük radar izine (RKA) sahip olan Bayraktar KIZILELMA, üzerindeki gelişmiş sensörlerle düşman uçaklarını onlar kendisini fark etmeden çok uzak uzaklıktan tespit edebiliyor. “Görülmeden gören, vurulmadan vuran” bu yeni konsept sayesinde Bayraktar KIZILELMA, hava muharebelerinde üstünlük sağlayacak bir platform olacak.

Kritik sistemler ve mühimmat entegrasyonları

Bayraktar KIZILELMA sahip olduğu kritik misyon sistemleriyle de öne çıkıyor. Platforma şimdiye kadar ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA Radarı ve Düşük Görünürlüklü Elektro-Optik Hedefleme Sistemi TOYGUN üzere dünyada sayılı ülkenin üretebildiği ileri teknoloji sistemlerin entegrasyonu muvaffakiyetle gerçekleştirildi. Mühimmat çeşitliliği konusunda da geniş bir yelpazeye sahip olan ulusal insansız savaş uçağı, yerli olarak üretilen tüm mühimmatları kullanabilecek. Daha evvel gerçekleştirilen testlerde TOLUN ve TEBER-82 mühimmatlarıyla amaçları tam isabetle vuran Bayraktar KIZILELMA, GÖKDOĞAN atışıyla birlikte hava-yer misyonlarının yanı sıra hava-hava vazifelerindeki yetkinliğini de kanıtladı.

Pramac Yamaha takımıyla garajdan çıkan Razgatlıoğlu, seans öncesi ekip çalışanlarına baklava ikram etti.

Türk bayraklı özel tasarım tulumuyla piste çıkan Toprak, daha önce duyurulduğu gibi #7 numaralı motosikletiyle ilk deneme turlarını attı. Gün boyu sürecek testlerde milli sporcu, yeni MotoGP motosikletine alışma sürecini sürdürecek.

“Bu sadece bir test değil, stratejik bir imzadır”

Savunma Sanayii Lideri Prof. Dr. Haluk Görgün, test sonrası yaptığı değerlendirmede muvaffakiyetin Türkiye’nin hava savunma mimarisindeki kararlılığının göstergesi olduğunu vurguladı. Görgün, sistemin kritik alt bileşenlerinin yerli ve ulusal imkanlarla geliştirildiğine dikkat çekerek şunları söyledi:

“Bu muvaffakiyet, gök vatanımızın güvenliğine atılan stratejik bir imzadır. ASELSAN’ın radar, komuta denetim ve sensör yetenekleri; ROKETSAN’ın füze ve harp başlığı mühendisliği ile Hava Kuvvetlerimizin deneyimi kusursuz bir ahenk içinde birleşti. SİPER, sadece bir savunma sisteminin ismi değil; milletimizin iradesini ve bağımsızlığını koruyan çelikten bir kelamdır.”

Görgün, projede emeği geçen tüm çalışanlara teşekkür ederek amacın “daha ileri, daha güçlü ve daha yüksek sistemlere” uzanmak olduğunu tabir etti.

Sistemin önemi

Uzun menzilli hava savunma sistemi SİPER, Türkiye’nin kendi gök kalkanını oluşturma iradesinin en somut örneklerinden biri olarak bedellendiriliyor. Yapılan son test, sistemin otonom kabiliyetlerinin alanda doğrulandığını ortaya koydu.

Saadet Partisi Karabük İl Başkanı Aziz Gündoğdu, ülke genelinde artan hayat pahalılığına dikkat çekmek amacıyla ülkemizin en büyük banknotu olan 200 TL ile pazar alışverişi yaparak, vatandaşın içinde bulunduğu ekonomik sıkıntılara ve iktidarın yanlış ekonomi politikalarına dikkat çekti.

Gündoğdu yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Bir zamanlar dolu bir pazar arabasını dolduran 200 TL, bugün ancak birkaç kalem sebze-meyveye yetiyor. Bu tablo; iktidarın yanlış politikalarının, üretimden kopan ekonominin ve gelir dağılımındaki adaletsizliğin açık bir göstergesidir. Vatandaş artık en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamaz hale gelmiştir.”

İktidar ortaklarına da sert mesaj veren Gündoğdu, “Bugün vatandaşın cebinde para değil, endişe var. Maaşlar eriyor, fiyatlar uçuyor. Buna rağmen hala ‘ekonomi düzeliyor’ diyenler, milletin pazar torbasına bir kez baksın. Gerçek tabloyu görmek isteyen, iktidar il başkanları pazara çıksın bir baksınlar. 200 TL’yi alıp pazara çıksınlar, o zaman vatandaşın halini anlayacaklar” ifadelerini kullandı. Saadet Partisi olarak adaletli bir ekonomik düzenin, üretimi merkeze alan bir kalkınma anlayışının ve insanca yaşam koşullarının tesis edilmesi için mücadele ettiklerini belirten Gündoğdu, “Milletimizin yükünü hafifletmek, alın terinin hakkını korumak, sömürüye dayalı bu düzene son vermek bizim görevimizdir” diye konuştu.

Test sonucuna inanamadı

Yapılan test sonrası yeşil yapraklı bitkilere alerjisi olduğu belirlenen Kuvan, sonuca inanamayınca yeniden test yaptırdı. Aynı şekilde ikinci testin sonucu da pozitif çıkınca Kuvan, 25 yıllık mesleğine alerjisi olduğunu ve sağlığını bozduğunu, iş yerinde sürekli olarak yaşadığı baş ağrısı ve uykusuzluğun bundan kaynaklandığını fark etti.

“Baş ağrısı ve uyku problemi yaşayıp ilaç kullanıyordum, mesleki açıdan yıkıldım”

Çok sevdiği mesleğine karşı alerjisi olduğunu öğrendiğinde mesleki açıdan adeta yıkıldığını ifade eden Kuvan, “Aslında 25 yıldır çok sevdiğim mesleğime karşı alerjim olduğunu, sağlığımı bozduğunu yeni öğrendim. Dükkanda sürekli olarak sorunlar yaşadım ancak ben bunları hep çiçek konusundan zannediyordum, yeşil bitkilerden olacağı aklıma gelmemişti. Bana sürekli baş ağrısı ve uygu yapıyordu. Çiçeklerin içerisinde kısa sürede uykum geliyordu. Ben baş ağrısı ya da farklı bir sorun olduğunda ilaç kullanıyordum. Ancak çiçekten dolayı sıkıntı olduğunu hiç hissetmediğim için, koku ya da yorgunluktan diyordum” dedi.

“Günümüz yarısı iş yerinin dışında geçiyor, psikolojim bozuldu, mesleğimi değiştirmek istiyorum”

1998 yılında başladığı ve çok sevdiği çiçekçilik mesleğini böyle bir nedenden dolayı bırakmayı hiç düşünmediği ifade eden Kuvan, “Sağlık daha önemli olduğu için, şu anda da genç yaştayız, o yüzden mesleğimi değiştirmek istiyorum. İster istemez psikolojim bozuldu, eve gittiğimde bile çiçekleri görmek istemiyorum. İş yerinde gündüzleri 7-8 saat dışarıda kalıyorum, içeriye giriş-çıkış yapıyorum. Böyle bir şey asla aklıma gelmezdi, bundan sonra yeni bir hayat beni bekliyor” ifadelerine yer verdi.

Kuvan ayrıca, eşinin ve çocuklarının da bu duruma çok şaşırdığını sözlerine ekledi.

İl Sağlık Müdürü Op. Dr. İsmail Kara, Sağlık Hizmetleri Başkanı Uzm. Dr. Bekir Poçan, Destek Hizmetleri Başkanı Yüksel Korkut, Sağlık Hizmetleri Başkan Yardımcısı Dr. Turhan Sarıcı ve Destek Hizmetleri Başkan Yardımcısı Hakkı Yıldız etkinliği yerinde ziyaret ederek, tarama faaliyetleri hakkında detaylı bilgi aldı. Etkinlikte ayrıca Sağlıklı Hayat Merkezi Sorumlu Hekimi Uzm. Dr. Şeyda Özden Çalış ve ekibi de sunulan hizmetlerle ilgili vatandaşları bilgilendirdi.

Etkinlik, halkın sağlık bilincini artırmak ve kanserle mücadelede erken teşhisin önemine dikkat çekmek amacıyla düzenlendi. Katılımcılar, bu tarz organizasyonların toplum sağlığına katkı sağladığını ve kanserle mücadelede farkındalık oluşturduğunu vurguladı.

“İlk topuk kanı hastanede alınmalıdır”

Topuk kanı alınmasının bebekler için hayati bir test olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Çebi, “Yenidoğan dönemde yapılan testlerden en bilineni topuk kanı taramasıdır. Sağlık Bakanlığımız tarafından erken tanı ile tedaviye erken başlanarak bebeklerimizin tamamen sağlıklı bir hayat sürmesi için yürütülmektedir. Topuk kanı taraması için ilk kan örneği, doğumdan sonraki ilk iki gün içinde hastanede alınmalıdır” diye konuştu.

“Negatif sonuç hastalık yoktur anlamına gelir”

Topuk kanı alınmasının amacından bahseden Uzm. Dr. Çebi, “Topuk kanı taraması için ikinci kan da doğumdan sonraki ilk hafta içerisinde aile hekimliğinde alınarak gerekli merkeze gönderilmelidir. Topuk kanı taramasının amacı, taranan hastalıkların erken tedavisi ile toplum sağlığını korumaktır. Negatif sonuç, hastalık yoktur anlamına gelir ve normal kabul edilir. Pozitif çıkan hastalardan testin yeni tekim yöntemleri ile doğrulanması gerekmektedir. Testlerin doğumdan sonra ilk 4 haftada yapılması uygundur” şeklinde konuştu.

“Kan örneğinde hastalık şüphesi olursa tekrarlanır”

Bebekten alınan kan örneği sonucu bir sıkıntı çıkmazsa aileye ek bir bilgi gitmeyeceğine değinen Uzm. Dr. Çebi, “Yani sonuç için aranmıyorsanız işler yolunda demektir. Kan örneğinde bir hastalık şüphesi olduğunda testin tekrarlanması veya daha ileri tetkiklerin yapılması için aile hastaneye çağrılır. Bu da sizleri tedirgin etmemeli, bu sadece teyit ve muhtemel bir yanlışlığı önlemek için yapılır. Burada yapılan ek tetkikler sonucu çocuğun tanısı kesinleştirilir ve gerekli tedaviye başlanır. Ülkemizde metabolik ve genetik hastalıkların da 5’i bu yöntemle tespit edilebilir. Bir damla kan ile bir yaşamın kurtarıcısı olabilirsiniz” ifadelerini kullandı.

“Dünyada hastaların 3’te 2’si yeterli bakım ve tedavi almıyor”

Önemli bir halk sağlığı sorunu olan viral hepatitin karaciğer hastalığı, karaciğer sirozu ve karaciğer kanserine yol açabildiğini belirten Prof. Dr. Leblebicioğlu, “Bununla birlikte, dünyada Hepatit B hastalarının üçte ikisi hala yeterli bakım ve tedavi almamaktadır. Bu durum, hastaları ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya bırakmaktadır. Dünya Hepatit Günü’nün, 28 Temmuz’da her yıl kutlanan küresel bir girişim olduğunu söyleyen Prof. Dr. Leblebicioğlu, “Bu etkinliğin temel amacı, viral hepatitle mücadele etmek, önleme yollarını yaygınlaştırmak ve test edilmesinin yanı sıra tedavinin önemini vurgulamaktır” ifadelerini kullandı.

“Yeni slogan: harekete geç, test et, tedavi et, aşıla”

Bu yılki Dünya Hepatit Günü’nün temasının “Harekete geç. Test et, tedavi et, aşıla” olarak belirlendiğini söyledi. Prof. Dr. Leblebicioğlu, bu tema doğrultusunda, öne çıkan çağrıları ve eylemleri şöyle sıraladı:

“Bilgi edinme ve farkındalık oluşturma: Hepatitin türleri, bulaşma yolları, önlenmesi ve tedavisi hakkında bilgi edinin. Bu bilgileri arkadaşlarınız, aileniz ve toplumunuzla paylaşarak farkındalık oluşturun.

Test yaptırma ve aşılanma: Özellikle risk altındaki kişileri hepatit testi yapmaya teşvik edin. Hepatit A ve B için aşı olmak, önleme açısından hayati önem taşımaktadır. Hepatit C’nin erken teşhisi ve tedavisi ise iyileşmeye yol açabilir.

Harekete geçme: Her 30 saniyede bir kişinin Hepatitle ilişkili bir hastalıktan ölmesi nedeniyle, viral hepatitle mücadelede harekete geçmek için bekleyemeyiz. Bireysel ve toplumsal olarak, hepatit konusunda daha aktif rol almalıyız.”

Dünya Hepatit Günü’nün, viral hepatitin küresel etkisini azaltmak ve 2030 yılına kadar hepatitin ortadan kaldırılması hedefine ulaşmak için önemli bir fırsat olduğunu dile getiren Prof. Dr. Leblebicioğlu, “Farkındalık oluşturma, test ve tedavi hizmetlerine erişimi artırma, aşılama ve toplumsal seferberlik, bu mücadeledeki kilit unsurlardır. Hep birlikte hareket ederek, viral hepatitin yıkıcı etkilerini azaltabiliriz” dedi.

“Aileler gelecekte büyük sağlık sorunlarına neden olabilecek SMA hastalığından çocuklarını koruyabilecekler”

Müdür Mustafa Uras şunları söyledi:

“Yeni evlenecek, anne baba olmayı düşünen ya da hamilelik sürecinde olan çiftlerimize aile hekimliklerimizde ücretsiz olarak sunulan bu tarama hizmetiyle, sadece birkaç damla kan vererek test yaptıran ailelerimiz, gelecekte büyük sağlık sorunlarına neden olabilecek SMA hastalığından çocuklarını koruyabilecekler. Hastalık riskinin ortaya çıkmadan önlenebilmesi açısından önem taşıyan bu taramalar sonucunda, genetik risk taşıdığı belirlenen çiftler, isterlerse bedeli tamamen devlet tarafından karşılanan tüp bebek yöntemini tercih edip ve böylelikle sağlıklı bir çocuk sahibi de olabilecekler. Program çerçevesinde ayrıca tedavinin etkili olduğu erken dönemde yenidoğan bebeklerimize tarama yapma imkânımız da bulunuyor. Yapılan tarama sonucunda tanı alan bebeklerimiz de Türkiye genelinde sayıları 63’e ulaşan SMA tedavi merkezlerinde, hastalık bulgu vermeden, henüz sinir hasarı ortaya çıkmadan erken dönemde tedavi imkanını yakalamış oluyorlar. Buradan bu vesileyle, tüm yeni evlenecek ya da çocuk sahibi olmayı düşünen ailelerimize seslenmek istiyorum: Lütfen ücretsiz olarak SMA testlerinizi yaptırmak üzere aile hekimliklerimize başvurun. Testinizi yaptırın. Birkaç damla kan verip tamamlayabileceğiniz bir testi ihmal etmeyin. Ne kendinizi ne de çocuklarınızın geleceğini riske atmayın.”