“Tesadüfen ortaya çıkarılan önemli bir yapı”

Roma Arsenali’nin Niksar’ın en önemli tarihi eserlerinden biri olduğunu belirten Niksar Belediye Başkanı Semih Tepebaşı, yapının yapılan çalışmalar sırasında tesadüfen ortaya çıkarıldığını söyledi. Yaklaşık bin 800 yıllık tarihi yapının geçmişte askeri amaçlarla kullanıldığının değerlendirildiğini ifade eden Tepebaşı, “Tarihi başkent Niksar’ımızın en eski yapılarından birindeyiz. M.Ö. 200’lü yıllara dayandığı değerlendirilen bu yapıda bulunuyoruz. İnşaat çalışmaları sırasında tesadüfen ortaya çıkarılan bu alanın, çeşitli rivayetlere göre askerlerin malzeme ve mühimmatlarını depoladığı bir arsenal olarak kullanıldığı düşünülüyor” dedi.

Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de kullanıldığı değerlendiriliyor

Yapının sonraki dönemlerde farklı amaçlarla hizmet verdiğini belirten Tepebaşı, “Özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde üst bölümlerinin kervansaray olarak kullanıldığı, alt kısımlarının ise ticari malların muhafaza edildiği depo işlevi gördüğü değerlendiriliyor. Dışarıdaki sıcak havaya rağmen içeride serin bir ortam bulunuyor. Bu yönüyle de dikkat çekici bir yapı” diye konuştu.

Çalışmalarla alanın genişletilmesi hedefleniyor

Roma Arsenali’nin tarihi dizilere de ev sahipliği yaptığını kaydeden Tepebaşı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ortak projeler yürüttüklerini belirterek, “Ortaya çıkarılan bölüm yaklaşık 40 metre uzunluğunda, 11 farklı bölümden oluşuyor ve yüksekliği yaklaşık 4 metreyi buluyor. Çalışmalarımız devam ediyor. Gelecek süreçte alanın tamamının gün yüzüne çıkarılması ve turizme daha fazla kazandırılması için projeler yürütüyoruz” ifadelerini kullandı.

Operasyon kapsamında şüpheli A.Y. isimli şahıs hakkında 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na muhalefet suçundan yasal işlem başlatıldı. Ele geçirilen aslan heykelinin Roma dönemine ait olduğu, yapılan ilk incelemelerde tespit edildi.

Karabük İl Emniyet Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada, “Karabük halkının huzuru ve güvenliği için, ayrıca tarihi değerlerimize sahip çıkmak adına çalışmalarımız hız kesmeden, büyük bir dikkat, duyarlılık ve özveri ile devam edecektir” ifadelerine yer verildi.

Mozaik sadece sanat değil, bolluk ve bereket mesajı da taşıyor

Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Semih Yaşar Çizikci, ortaya çıkarılan mozaiğin Roma dönemindeki kültürel zenginliği yansıttığını belirterek, Zile’nin tarih boyunca önemli bir merkez olduğuna dikkat çekti. Çizikci, Zile Ovası’nın Erken Tunç Çağı’ndan Roma dönemine kadar yoğun yerleşim alanı olarak kullanıldığını ifade ederek, “Bu kadar önemli bir bölgede Roma dönemine ait kültürel altyapının da güçlü olması bekleniyordu. Son kazılarda ortaya çıkan mozaik, özellikle yapım tekniğiyle dikkat çekiyor. Kadın figürüyle birlikte bir personifikasyon özelliği taşıyor. Bolluk, bereket ve refahı temsil eden bu mozaiğin yapıldığı mekâna zenginlik getirmesi amaçlanmış gibi görünüyor” dedi.

Zeugma Antik Kenti ile yakın özellikler taşıyor

Mozaiğin teknik özelliklerinin Gaziantep’teki Zeugma mozaikleriyle benzerlik gösterdiğini belirten Çizikci, “Özellikle iki farklı teknikle yapılı mozaik tekniği, Zeugma Antik Kenti’nde ortaya çıkarılan eserlerle çok yakın özellikler taşıyor. Yapım tarzı bakımından karşılaştırma yapılacak en önemli örneklerden biri ‘Çingene Kızı’ mozaiğidir. Bu durum bize Zile’nin arkeolojik açıdan düşündüğümüzden çok daha büyük bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor” diye konuştu.

Kazılar büyük yapıyı işaret ediyor

Roma İmparatoru Jül Sezar’ın “Veni, vidi, vici” sözünü söylediği yer olarak bilinen Zile’deki mozaiğin bölgenin turizm ve kültür potansiyeline önemli katkı sağlayabileceğini ifade eden Çizikci, alanın sütunlu bir avluya ait olabileceğini düşündüklerini söyledi. Çizikci, “Şu an iki farklı odaya ait izler görülebiliyor. Ancak bu yapının daha büyük bir Roma villasının parçası olma ihtimali yüksek. Hatta bölgede birden fazla villa yapısının bulunabileceğini düşünüyoruz. Bu nedenle alanda geniş çaplı arkeolojik çalışmaların yapılması gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Asırlara meydan okuyan tarihi köprüde çalışma başlatılıyor

Tabakhane Köprüsü’nde arkeolojik kazı ve restorasyon çalışmaları başlıyor. Trabzon’un önemli tarihi yapıları arasında yer alan köprüde, ilk etapta arkeolojik kazı çalışmasıyla yapının temeline inilecek, ardından kapsamlı restorasyon süreci başlatılacak. Roma Dönemi’nden günümüze kadar farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan köprünün, yapılacak kazılarla bilinmeyen yönlerinin ortaya çıkarılması hedefleniyor. Özellikle köprünün güney bölümünde yer alan ve 1. yüzyıla tarihlenen ilk inşa evresine ait kalıntıların detaylı şekilde incelenmesi planlanıyor. Uzman ekipler tarafından yürütülecek çalışmalarda, kazı sürecinin ardından köprünün mevcut yapısının korunarak güçlendirilmesi ve tarihi dokusuna uygun şekilde restore edilmesi öngörülüyor. Restorasyon kapsamında, farklı dönemlere ait yapı unsurlarının bütünlüğünün korunmasına öncelik verileceği ifade ediliyor.

“Roma kenti gibi bir yapının Pazarkapı’nın içerisinde çıkma ihtimali çok yüksek”

Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Trabzon Doğal ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği Başkanı Doç. Dr. Coşkun Erüz, Pazarkapı’daki yürütülen çalışmalarının çok önemli olduğunu belirterek, “Tabakhane Vadisi aslında tarihsel anlamda Roma’dan veya daha eskiden bugüne kadar Trabzon’un yerleşiminin ilk başından beri yaşam alanı olan bir vadi. Trabzon Kalesi’nin doğu eteklerinde Roma veya daha eskiye dair kaya mezarlarının olduğu nekropol alanı var. Yamaçlardaki kaya odalarının bir kısmında küçük şapeller var. Aşağı kısımda su kemeri var. Devamında kazı çalışmalarında yine Roma dönemine ait rıhtım var. Restorasyonu devam eden aşağı hisar surları var. Kadınlar Pazarı’nın olduğu bölge antik çağda Küçük bir Haliç’ti. Orası antik dönemde bir liman olarak kullanıldı. Yapılan çalışmalarda Roma rıhtımının aslında Pazarkapı’nın içine doğru devam ettiği tespit edildi. Pazarkapı’daki çalışmalara daha fazla destek verilmesi gerekiyor. Roma kenti gibi bir yapının Pazarkapı’nın içerisinde çıkma ihtimali çok yüksek” dedi.

“Muhtemelen orada arkeolojik buluntular ortaya çıkacak”

“Bir zamanlar açılıp kapanır bir köprü olan Tabakhane köprüsünün alt kısmına ne yazık ki bir tünel kurarak dokusu bozuldu” diyen Erüz, “Aslına uygun şekilde restore edilmesi gerekiyor. O vadiye hem rıhtım hem tarihi alanlar hem de Tabakhane köprüsü ile orası gerçekten muhteşem bir arkeopark olabilir. Antik dönemdeki Roma’ya açılan kapı olabilir. Bu tarihi destinasyon ile hem kültürel geçmişi ortaya çıkarmak hem de turistik açıdan cazibeyi arttırmak gerekiyor. Tabakhane köprüsünde galiba ilk önce arkeolojik çalışmayla mevcut durumun temeline kadar çalışılıp ortaya çıkartılacak. Muhtemelen orada arkeolojik buluntular ortaya çıkacak. Arkeologlar tarafından güzel tespitlerin yapılacağını düşünüyoruz. Onların ortaya çıkartılmasından sonra Tabakhane köprüsünün aslına uygun olarak restore edilmesi için bir proje olduğunu biliyoruz. İnşallah aslına uygun, Trabzon’a yakışır güzel bir siluetle Tabakhane köprüsünü geri kazanacağız” ifadelerini kullandı.

“Su kanalı Erken Roma dönemine, Traianus ve Hadrianus dönemlerine işaret ediyor”

Roma dönemine ait su kanalı ile ilgili bilgiler veren Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Edebiyat Fakültesi Dekanı, Sanat Tarihi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mehmet Yavuz, “Müze Müdürlüğü’ne Çömlekçi’de bir yapı kalıntısı bulunduğuna dair bilgi ulaştı. Yer altı kanalı olması nedeniyle içeride zehirli gaz bulunabileceği değerlendirildi. AFAD’ın desteğiyle ölçüm yapıldıktan ve gerekli izinler alındıktan sonra heyetle birlikte içerisine girildi” dedi.

Su kanalının yaklaşık 300-400 metre uzunluğunda olduğunu belirten Yavuz, “Yer altı su kanalı, Çömlekçi Kentsel Dönüşüm sahasında ortaya çıktı. Arafil Boyu sapağından başlıyor ve sahil yoluna kadar uzanıyor. Yaklaşık 300-400 metre uzunluğunda. Tespitlerimize göre işçiliği, kullanılan malzemesi ve yapısal özellikleri erken Roma dönemine, Traianus ve Hadrianus dönemlerine işaret ediyor. Tünel, toprağın yaklaşık 1,5-2 metre altında bulunuyor. Bölgede kazı yapıldığı için kot değişmiş durumda. Genel olarak bir buçuk metre yer altında yaklaşık 2 metreye 2 metre ölçülerinde. Ortasında 1,20 metre çapında bir su kanalı, yanında ise 50-60 santimetrelik yürüme alanları mevcut” diye konuştu.

“Roma dönemine ait olduğu değerlendirilen su kanalı günümüzde kanalizasyon olarak kullanılıyor”

Su kanalının Roma dönemine özgü tonoz bir yapıya sahip olduğunu kaydeden Yavuz, “Yan duvarlarda kısmen düzgün kesme taş, kısmen kırma taş kullanılmış izolasyon için kalın bir sıvayla kapatılmış. Üst örtüsü tamamen düzgün kesme taş malzemeden oluşuyor ve Roma ölçülerinde nitelikli bir tonoz yapıya sahip. Kanal 300-400 metre boyunca aynı doğrultuda ilerlemiyor, kırık ve bükümlü hatlar içeriyor. Bu durum suyun hızını azaltma amacıyla yapılmış olabilir ya da sonraki kazı çalışmalarında yön değiştirmiş olabilir. Tabanında da suyun hızını azaltmak için basamaklar bulunuyor. Şu anda tamamen atık su amacıyla kullanılıyor. İçerisinde çok fazla su yok ancak kirli su mevcut. İlk yapıldığında içme suyu amacıyla inşa edildiğini düşünüyoruz. Önemli olan, bu kanalın neden yapıldığı ve suyu nereye taşıdığıdır. Hat, Trabzon Limanı olarak bilinen sahaya kadar iniyor. Kanalın ağız kısmını inceleme fırsatı olmadı çünkü inşaat devam ediyor. Bazı bölümlerinde tahribat söz konusu. İçerisinde kirli su var ancak ileride açılması halinde çevresi muhtemelen temizlenecektir. Belediyenin ve ilgili kurulun bilgisi var. Koruma altına alındı. Ancak inşaat sahası olduğu için iş makinelerinin geçişi bazı noktalarda zarar vermiş. Bu nitelikli yapının daha ciddi koruma altına alınması ve birinci derece korunması gereken arkeolojik eser olarak tescil edilmesi gerektiğini düşünüyoruz” şeklinde konuştu.

“Türkiye’de başka bir örneği bulunmuyor”

Kanalın çevresinde temizlik ve kazı yapılması, bağlantı yapılarının ortaya çıkarılması gerektiğini söyleyen Yavuz, “Yaptığımız incelemelerde bu kanalın Türkiye’de benzer iki örneği olduğu görüldü. Biri geç Helenistik-erken Roma dönemine tarihlenen Smyrna Antik Kenti sınırlarında, diğeri ise 4. yüzyıla tarihlenen İstanbul’dadır. Tespit ettiğimiz kanalın ise Türkiye’de başka bir örneği bulunmuyor. Oldukça nitelikli yapısal özelliklere sahip. Şu ana kadar bilindiği halde ne olduğu anlaşılamamış bir yapı. Geç Osmanlı ya da erken Cumhuriyet döneminden yakın zamana kadar kanalizasyon amacıyla kullanılmış. Yan duvarlardan ilave delikler açılarak kanalizasyon bağlantısı verilmiş. Özgün yapısında, kanalın sağında ve solunda tarihi su hatları bulunuyor. Su azalması ihtimaline karşı yüzey ve yağmur sularının toplanarak bir sarnıçta biriktirilmiş olması mümkün. Ayrıca buranın, Gümüşhane’deki Roma’nın doğudaki önemli garnizonlarından Satala ile bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Bölgede küçük bir garnizon bulunmuş olabilir. Askerlerin su ihtiyacını karşılamak ya da limana gelen gemilere su sağlamak amacıyla yapılmış olabilir. Kanalın etrafında yapılacak kurtarma kazılarıyla durum daha netleşecektir. İnşaat tamamlandıktan sonra Büyükşehir Belediyesi’nin bir çalışma yapması bekleniyor. Su kanalı bizim için sürpriz oldu. Roma ya da Helenistik dönemde o bölgeyi yoğun bir yaşam alanı olarak bilmiyorduk. Kanalın çevresinde temizlik ve kazı yapılması, bağlantı yapılarının ortaya çıkarılması gerekiyor. Turizme kazandırılması gereken, Trabzon için önemli bir keşif. İnşallah doğru şekilde değerlendirilir” ifadelerini kullandı.

Safranbolu Müze Müdürlüğü ekipleri, bölgede resmi kazı çalışmalarına başladı. Kazı alanı, güvenlik önlemi olarak tellerle çevrilerek uyarı levhaları yerleştirildi. Ayrıca bölge, güvenlik kamerası ve fotokapan ile 7/24 izleniyor.

TARİHİ ESERLER MÜZEDE

Kazı çalışmaları sırasında gün yüzüne çıkarılan lahit, altın ve paha biçilmez değerdeki diğer tarihi eserler, koruma altına alınarak Safranbolu Müze Müdürlüğü’ne teslim edildi. Söz konusu keşfin, bölgenin tarihi ve arkeolojik dokusuna önemli katkılar sağlaması bekleniyor. Çalışmaların, bölgedeki antik yaşama dair yeni bilgileri ortaya çıkarabileceği ifade ediliyor.

2 bin yıllık geçmişe sahip

Sulusaray Belediye Başkanı Davut Kılıç, termal suyun ilçenin sembolü haline geldiğini belirterek, “Buradaki termal su, ilçemize de ismini veren bir sudur. İlçemiz büyük bir ova içerisinde kurulu olduğu için içerisinden üç ırmak ve dere geçiyor. Termal suyun 2 bin yılın üzerinde geçmişi olduğu söylenmektedir. Bunun gerçek olabileceğini, çabucak yan tarafımızda bulunan Roma hamamı kalıntıları gösteriyor. Büyük ihtimalle o devirde de bu kaplıca suyu kullanılmıştır” dedi.

Antik Roma devrine uzanan tarihiyle dikkat çeken Sulusaray termal suyu, hem bilimsel olarak tescillenmiş içeriğiyle hem de doğal şifa özelliğiyle Tokat’ın sıhhat turizmi potansiyelini yükseltiyor.

Yenice Belediye Başkanı Sertaş Karakaş konuyla ilgili olarak  Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı’yı bakanlıkta ziyaret ederek Yenice  adına büyük önem taşıyan iki  proje üzerinde verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini söyledi.

Başkan Karakaş yaptığı açıklamada, “Seçim beyannamemizde Karşıyaka mahallemize söz verdiğimiz; Karadeniz Bölgesi’nin en eski yerleşimlerinden biri olan, yaklaşık 6500 yıl önce Kalkolitik Çağ’da insanlar tarafından kullanıldığı tespit edilen Kelemen Mağarası’nda yapılacak arkeolojik çalışmalar hakkında detaylı değerlendirmelerde bulunduk.

Kasım ayı içerisinde kazı çalışmalarına başlıyoruz ve mağara turizmini İlçemizde gerçekleştiriyoruz.

Ayrıca Çeltik Köyü Kadılar Mevkii’nde bulunan Roma dönemine ait arkeolojik kalıntıların gün yüzüne çıkarılarak turizme kazandırılması için de aynı dönemde çalışmalarımıza başlayacağız.

Orman ve doğa turizmiyle tanınan güzel ilçemiz Yenice, artık tarih ve kültür turizmiyle de adından söz ettirecek. Bu iki proje; ilçemizin yerel ve uluslararası turizm potansiyelini artırarak, ekonomik ve kültürel gelişimimize büyük katkı sağlayacak. Biz durmadan, yorulmadan çalışmaya devam ediyoruz. Yenice’mizin tarihini, doğasını ve kültürünü bir bütün olarak geleceğe taşıyacağız” dedi.

Tokat’ın tarihine ışık tutan yeni bir arkeolojik bulgu, kentin kadim geçmişine dair kıymetli ipuçları sunuyor. Zile ilçesinde yapılan kaçak hafriyatlar sonucu gün yüzüne çıkan bir mozaik, uzmanlar tarafından Roma devrine ilişkin kamu binası kalıntısı olarak bedellendiriliyor. Hititler ve Frigler’den başlayarak birçok medeniyete mesken sahipliği yapan Tokat, 900 bin yıllık yerleşim geçmişiyle Anadolu’nun en esaslı kentlerinden biri olarak dikkat çekiyor. Kentteki kimi alanlarda yapılan hafriyatlarda binlerce yıllık yapıtlara rastlanmıştı. Son olarak Zile’de ortaya çıkan mozaik de Roma periyoduna dair kıymetli bir bulgu olarak öne çıktı. Uzman değerlendirmelerine nazaran mozaikte kullanılan yeşil, sarı, mavi ve beyaz renkli işlemeler ile üzerindeki yazıda geçen “bolluk, rahmet, refah ve huzur” sözleri, bu alanın kamusal bir yapı olduğunu düşündürüyor. Yapılan kurtarma hafriyatı çalışmalarında bulunan mozaiğin tente ve muşamba ile kapatılması dikkatlerden kaçmadı.

“Roma periyodunda bu çeşit mozaikleri kamusal alanlarda görüyoruz”

Mozaik hakkında bilgiler veren Yağıbasan Medresesi Türk İslam Bilim Tarihi Müzesi vazifelisi arkeolog Halis Alıcı; “Tokat’ın geçmişine baktığımızda Hititler, Frigler burada yerleşimlerde bulunmuşlar. Yerleşim açısından baktığımızda sonrasında Roma da buraya geliyor. Birçok kavmin yerleşim yaptığı kadim bir coğrafya olduğu için 900 bin yıllık bir yerleşim yerinden bahsediyoruz. Münasebetiyle birçok kavme ilişkin buluntu ve kalıntıları biliyoruz. Erbaa Horoztepe olsun, Maşat höyük olsun. Buralarda yapılan çalışmalarda binlerce yıllık kalıntıları bulmuştuk. Bunun ardından değerlendirdiğimizde Zile’de de kaçak hafriyat sonucunda ortaya çıkan mozaiği ele aldığımız vakit tekrar Roma periyoduna hoş bir atıfta bulunuyor. Burayı da baz aldığımızda yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen imgelerden gördüğüm kadarıyla kendi uzmanlığıma nazaran şöyle değerlendirebilirim. Kamu binasına ilişkin bir alan olduğunu düşünebiliriz. Genelde bu tıp mozaik fotoğrafları kamu binalarında kullanılır. Yeniden bu mozaik fotoğrafın üzerinde bulunan yazıda bolluk, rahmet, refah ve huzur manalarında kullanılıyor. Mozaiği renkler açısından değerlendirdiğimizde de yeşil, sarı, mavi ve beyaz renklerinde seramik üzere işlemeler yapılmış. Bunlar da bize orta ve geç Roma yani milattan evvel 400’ler ve sonrasına götürüyor. Roma’da asker alım merkezleri, sıhhat tesisleri, siyasetçilerin toplandığı birtakım tesisler, lokaller ve bunun yanı sıra halkın sık sık kullandığı Pazar yerleri, meydanlar, çarşılar üzere günümüz tabiriyle kamusal alan olarak nitelendirebileceğimiz alanların tamamında bu çeşit mozaikleri görüyoruz. Bunun yanı sıra kimi değerli şahısların, devlet saraylarının ya da komut kademesindeki kıymetli senatörlerin, kıymetli kumandanların saraylarının kabul salonlarında da bu tıp mozaikleri görüyoruz” dedi.

Uzmanlar, keşfin hem askeri tarih hem de kültürel yaşam açısından büyük önem taşıdığını belirtiyor.

Karabük Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ersin Çelikbaş’ın başkanlığında, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras” projesi kapsamında yürütülen kazı çalışmalarında önemli bir arkeolojik bulguya ulaşıldı.

Karabük’ün Eskipazar ilçesinde yer alan Hadrianopolis Antik Kenti’nde, İç Kale’deki Kare Planlı Yapı içerisinde Roma dönemine ait iki adet kemik oyun taşı ortaya çıkarıldı.

Disk şeklinde, mercimek formunda yuvarlak tasarıma sahip olan oyun taşlarının, Roma döneminin popüler askeri-stratejik oyunları olan Ludus Latrunculi ve Doudecim Scripta’ya ait olduğu düşünülüyor. Üzerlerinde dört ve sekiz kollu semboller bulunan oyun taşları, kazıma tekniğiyle işlenmiş noktalama detaylarıyla dikkat çekiyor. Uzmanlara göre bu taşlar, milattan sonra 5. yüzyıla tarihleniyor.

Kazı Başkanı Doç. Dr. Ersin Çelikbaş, keşfin arkeolojik açıdan taşıdığı öneme dikkat çekerek şunları söyledi:

“Bu oyun taşlarının en önemli özelliği, kemikten yapılmış olmalarıdır. Organik materyaller doğada çok kolay yok olduğundan dolayı bu tür buluntular oldukça nadir ele geçer. Antik Roma dünyasında askeri yaşamla entegre şekilde oynanan bu strateji oyunlarının parçalarını bulmak, Hadrianopolis’in askeri ve kültürel yapısını anlamamız açısından çok önemli.”

Hadrianopolis’te daha önce yapılan kazılarda çok sayıda askeri malzeme (ok ucu, mızrak ucu, savaş baltası ve zırh parçaları) gün yüzüne çıkarılmıştı. Bu yeni buluntular, bölgenin askeri-stratejik önemini daha da netleştiriyor.

Doç. Dr. Çelikbaş, bölgenin potansiyeline de vurgu yaptı: “Batı Karadeniz’de arkeolojik kazılar henüz istenen seviyeye ulaşmış değil. Ancak Hadrianopolis’te ortaya çıkan bu tür özel buluntular, sadece yerel değil uluslararası alanda da dikkat çekiyor. Bu keşif, 2025 yılının en önemli arkeolojik buluntuları arasında gösteriliyor. Ayrıca Hadrianopolis’in artık bilinen, tanınan ve ziyaret edilen bir kent haline gelmesinde bu tür keşiflerin büyük etkisi oldu.”

Yapılan çalışmaların ardından Hadrianopolis’e gelen yerli ve yabancı ziyaretçi sayısında ciddi artış yaşandığı da ifade edildi. Öte yandan, keşfin dünya çapındaki medya kuruluşlarında haber olması, bölgenin turizm potansiyelinin de artmasına katkı sağladı.

Kazı çalışmaları, restorasyon ve konservasyon süreçleriyle birlikte büyük bir titizlikle sürdürülüyor. Elde edilen her bir arkeolojik buluntu, gelecek kuşaklara aktarılmak üzere detaylı biçimde belgeleniyor.

Karabük İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Şube Müdürlüğü ile İstihbarat Şube Müdürlüğü ekiplerince tarihi eser kaçakçılığına yönelik yürütülen ortak çalışmalar dahilinde, il merkezinde operasyon düzenlendi.

Operasyonda, Roma, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait olduğu değerlendirilen 64 adet sikke, 7 adet çeşitli ebatlarda fosil taş, lahit mezarından çıkarıldığı düşünülen küpe, bilezik, tarak, yüzük ve kolye gibi 49 adet tarihi obje ile 1 adet dedektör ele geçirildi.

Olayla ilgili R.U., C.B. ve M.K. isimli 3 şüpheli hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde adli işlem başlatıldı.

“Kazıda bulunan yapıların Roma yapıları olduğu tescillendi”

Konusunun uzmanları tarafından yapılan değerlendirmelerde hafriyat sırasında bulunan yapının, antik Yunan ya da Roma Devrine ait, akarsu vadisi içinde bulunan rıhtım olduğunun katılaştığını kaydeden Erüz, “Trabzon kalesinin aşağı-liman hisarı doğu suru etrafı ve suru müdafaa maksadı ile sur ve öncesine ilişkin su hendeği doldurularak 1950-70 periyodunda üzerine Bayanlar hali ve eski zerzevat hali yapılmıştı. Bayanlar Pazarı yenileme çalışması ile tarihi suru saran ve yer yer suru tahrip ederek yapılmış binalar yıkıldı. Sur etrafı yapılar yıkılınca tarihi Aşağı hisar surları yada antik liman kalesi olan ve en az 2000 yıllık eski limanın güneyinde bulunan surların Pazarkapı Camii-Maraş caddesi ortasında kalan doğu kısmı ortaya çıktı. Olağanda liman hisarın doğu suru, Orta Hisar Surlarının doğu ucundan başlayıp Antik Liman-Hadrian Limanı gümrük kulesine kadar devam eden kulelerle desteklenmiş bir savunma yapısı idi. Müdafaa şuuru eksikliği ve öbür nedenlerle 1940-60 periyodunda surun liman ile Pazarkapı Camii ortası kısmı, tıpkı formda Rus İşgal devrinde (1916) açılmış olan Kahramanmaraş caddesi üzerinde kalan kısmı yıkıldı. Dünyada 2000 yıldan daha uzun müddet kesintisiz hizmet vermiş az antik limanlardan birisi olan Trabzon Hadirian Limanı 1970-2015 periyodunda yok ve kent çöplüğü için büsbütün dolduruldu. Birebir biçimde Ortahisar surunun kuzeydoğu ucu ile antik liman arasında-Kuzgundere Vadisi boyunca yer alan tarihi savunma hendeği de doldurularak yol ve yapılaşmaya açılmış. Trabzon’un geçmişine dair izler, yapılar yok edilmiş. Bayanlar Pazarı inşaatı için yapılmış olan yıkım ve hafriyatlarda Pazarkapı Doğu Surları ve tarihi haritalarda net olarak gösterilen tarihi savunma hendeği, hendek içinde yer alan Roma rıhtım alanını ve rıhtımdan kente girişi sağlayan Roma anıtsal kapı yerini açığa çıkartarak korumak için bir fırsat ortaya çıktı. Sur tabanında ve Maraş caddesi güneyinde yapılan kazılarla antik vadi içi Roma rıhtımı ve hendek duvarının yıkılmayan kısımları açığa çıktı ve kalan duvarların hendek duvarı ve sur önündeki büyük taş bloklarla inşa edilmiş basamaklı yapının rıhtım yapısı olduğu, bizlerinde mevzuyu gündeme taşıyıp kamu oyunu bilgilendirmemiz, bahse hakim ilgili uzmanların görüş bildirmesi ile rıhtım ve hendek duvarı olduğu tescillenip belgelendi” dedi.

“Pazarkapı bölgesi bir açık hava müzesi arkeopark haline dönüştürülmeli”

Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından liman doğu suru ve ön kısmındaki Roma rıhtımının hafriyat, röleve, restitüsyon ve onarım kapsamına alındığını hatırlatan Prof. Dr. Coşkun Erüz “İnşaat hafriyatı nedeni ile yok olmaktan son anda kurtulan kısımlarda uzmanlarca Roma ve veya antik Yunan devrine ilişkin olduğu söylenen farklı taş blok yapılar ve öteki dönemsel yapı kalıntıları kazılarla ortaya çıkarılmaya devam ediliyor. Bu alan ve gerisindeki şimdi yıkım ve hafriyat yapılmamış. Pazarkapı; Trabzon’dan Roma çağına, 2000-2500 yıl geçmişe açılan kıymetli bir kapı durumunda. Daha ötesi Çin’den gelip Trabzon’da denize ulaşan İpek Yolunun Roma ile birlikte denize açılan anıtsal kapısı bu rıhtım ve anıtsal kapıydı diyebiliriz” diye konuştu.

Çalışma yapılan bölgenin ’Arkeopark’ haline getirilmesini talep ettiklerini belirten Erüz, “Rıhtımın açığa çıkması ve sergilenmesi, bir önceki Belediye Başkanı Murat Zorluoğlu’ndan talebimizdi. Gemilerin yanaştığı rıhtımın ve önündeki gemilerin girip çıktığı hendeğin açığa çıkarılması ve o alana yelkenli bir Roma periyodu kayığı yerleştirilmesi, kayık ve rıhtım alanının üzeri cam ile kapatılarak, anıtsal kapının şeffaf gereç üzerinde daha olsa kapı betimlemesi ile açık hava müzesi-arkeopark haline getirilmesini talep etmiştik. Sayın Zorluoğlu talebi uygun görerek rıhtımın ön kısmına gelen alanda otopark ve yol duvarını 3.5 metre geri çektirterek az ve yetersiz olsa da, rıhtım önünde kayık konulabilecek bir boşluk olmasını sağladı. Lakin olması gereken alttaki otoparkın biraz daha daraltılarak rıhtımın ve mevcut bin 300 devrine ilişkin kale surlarının altındaki antik surların görünecek, sergilenebilecek bir biçimde ortaya çıkarılması. Orta vadede bayanlar pazarı alanı ile Pazarkapı dönüşüm alanı ve Tabakhane Köprüsüne kadar olan vadinin jeoradarlarla ve sondaj hafriyatları ile toprak altı yapılarının belirlenip, hafriyat yapılarak, kalıntı barındıran alanlar bir açık hava müzesi Arkeopark haline dönüştürülmeli ve Trabzon ’İpek Yolu’nun denize açılan kapısı’ imajı ve marka pahası ile tanıtılıp, dünya kültür turizminde hak ettiği kıymete kavuşturulmalıdır” sözlerini kullandı.

Tykhe’ye ilişkin mermer heykel başı

Müzede sergilenen bir öbür dikkat çeken eser ise Amisos (Samsun) sikkelerinde betimlenen Yunan tanrıçası Tykhe’ye ilişkin mermer heykel başı. Tykhe, başındaki kule biçimli taç ve elindeki rahmet boynuzuyla simgeleniyor. Roma’daki karşılığı Fortuna olan Tykhe, bilhassa Roma’nın doğu eyaletlerinde güçlü bir kült figür olarak biliniyor.

Bu eserler bilhassa yabancı ziyaretçilerin dikkatini çekiyor. Ziyaretçiler, müzede Germanicus ve Tykhe dışında devrin öteki figürlerine ilişkin çok sayıda heykel başı ve arkeolojik yapıtı de inceleyebiliyor.

İl Jandarma Komutanlığı ekipleri Eskipazar ilçesinde içerisinde 4 şahsın bulunduğu bir aracı durdurdu.
Şahısların üzerinde, eşyalarında ve bulundukları araçta yapılan aramada, antik Yunan ve Roma dönemine ait olduğu ve tarihi özellik taşıdığı değerlendirilen 45 adet sikke ele geçirildi.

Şüpheliler, yapılan işlemlerin ardından adliyeye sevk edildi.

NELSSON ROMA’YA TRANSFER OLUYOR

Trendyol Süper Lig ekiplerinden Galatasaray’da forma giyen Danimarkalı stoper Victor Nelsson, Roma’ya transfer olmak için İtalya’ya gitti.

İtalyan basınında yer alan haberlere göre, Roma ile Galatasaray transferde anlaşmaya vardı. LaRoma24’ün paylaştığı bilgilere göre, 26 yaşındaki savunma oyuncusu, sezon sonuna kadar kiralık olarak Roma formasını giyecek. İtalyan ekibinin Galatasaray’a 1 milyon euro kiralama bedeli ödeyeceği ve Nelsson’un 12 milyon euro satın alma opsiyonuyla transfer edileceği belirtildi.

İtalya’da basın mensupları tarafından görüntülenen Nelsson, “Forza Roma” diyerek yeni takımı için poz verdi. Galatasaray Kulübü’nden transferle ilgili henüz resmi bir açıklama gelmezken, tecrübeli stoperin sağlık kontrollerinin ardından resmi sözleşmeye imza atması bekleniyor.

SON ANTRENMANA KATILMADI

Galatasaray’da son antrenmana çıkmayan Victor Nelsson, transfer görüşmeleri nedeniyle kendi isteğiyle Gaziantep FK maçı kadrosuna alınmadı.

2021-2022 sezonunda Danimarka’nın Kopenhag takımından 7 milyon euro bonservis bedeliyle transfer edilen Nelsson, Galatasaray formasıyla 144 resmi maça çıkarken, 2 Süper Lig ve 1 Türkiye Kupası şampiyonluğu yaşadı.

Kazılarda son olarak 5. yüzyıla ait Arbalet tipinde “Fibula” ve 2. yüzyıla ait nehir tanrısı betimi yer alan sikke gün yüzüne çıkarıldı.

Kazı Başkanı Doç. Dr. Ersin Çelikbaş, Hadrianopolis Antik Kenti’nde kazıların Güney Nekropol ve SDJ-3 olarak adlandırılan iki noktada yoğunlaştığını belirterek bu yıl önemli buluntulara ulaşıldığını bildirdi.

Güney Nekropol’deki mezarlarda Roma dönemine ait ölü gömme geleneklerine dair veriler elde edildiğini ifade eden Çelikbaş, “Bunlardan en dikkat çekici olanı, Roma döneminde Hadrianopolis’te basılmış bir sikke. Bu sikkede, Hadrianopolis’e ait olduğunu gösteren bir etnikonun yanı sıra, nehir tanrısı betimi yer alıyor ve altında ’Kezios’ yazısı bulunuyor. Bu kitabe, antik dönemde Eskipazar Çayı’nın adının Kezios olduğunu göstermesi açısından çok değerli bir bilgi sunuyor. Bu bilgi gerçekten literatürde olmayan bir bilgi. Mezarın içerisinde bu sikkenin ortaya çıkması da bunun bir charon sikkesi olarak mezar içerisinde bırakıldığını da gösteriyor. Demek ki Hadrianopolis’te ikinci yüzyılda da yine Roma İmparatorluğu’nda charongeleneğinin devam ettiğini de bu şekilde görmüş olduk” diye konuştu.

Ayrıca, mezarlarda 5. yüzyıla ait Arbalet tipi bir fibula gibi diğer buluntuların da gün yüzüne çıkarıldığını kaydeden Çelikbaş, “Bu iğnelerden bir tanesi neredeyse günümüze sapasağlam ulaşmıştı. Arbalet tipinde bir iğne ve bu iğne milattan sonra 5. yüzyıla ait bir iğne. Güney Nekropolü’ndeki bulmuş olduğumuz sikke milattan sonra 2. yüzyıla ait. Diğer buluntular 5. yüzyıla ait. Yani yaklaşık olarak burada Güney Nekropolü’ndeki ölü gömme geleneği yaklaşık 300 yıl kesintisiz bir şekilde devam etmiş” dedi.

“Kaya mezarlarından oluşan bir alanda bu tip mezarların içerisinde ölü kültüne ait buluntuların ortaya çıkması çok önemli” diyen Çelikbaş, “Çünkü Güney Paflagonya bölgesinde nekropol kazısı yapan tek antik kent Hadrianopolis. Hadrianopolis’te de bu mezarların içerisinde bu şekilde o dönemin hem kültürünü hem sanatını hem de dini inanışı yansıtan buluntuların da ortaya çıkması gerçekten bizi hem şaşırttı hem sevindirdi. Arbalet tipindeki bu fibulanın gerçekten bu kadar güzel bir süslemeye sahip olması önemli bir madeni ve aslında baktığımız zaman bunun bir takı olarak da kullanıldığını söyleyebiliriz. Çünkü fibulalar antik dönemde sadece kumaşlarının uçları birbirine tutulmak için değil ayrıca estetik anlamda da kullanılan objelerdir. Dolayısıyla bunun bir takı obje aksesuar olarak da kullanıldığını söyleyebiliriz” ifadelerine yer verdi.

“Roma İmparatorluğunun karargahı olduğunu kesinleştirdik”

Çelikbaş, Hadrianopolis’in Roma İmparatorluğu’nun Güney Paflagonya’daki bir karargâhı olduğunu artık kesinleştirdiklerini belirterek, “Bu sikkenin veyahut da Arbalet tipindeki bu fibulanın burada çıkmış olmasından dolayı Hadrianopolis’in Roma İmparatorluğu’nun Güney Paflagonya’daki bir karargahı olduğuna eminiz. Yani Hadrianopolis Roma İmparatorluğu’nun bir karargahı, bir askeri üssü niteliğindeydi. Buradaki bu mezarlarda bu eserlerin ortaya çıkması burada yine bu askeri cenazelerin de buraya defnedildiğini bize işaret etmektedir” dedi.

Binlerce yıllık tarihin üzerinde oturdular

Vatandaşlar, önemini ve anlamını bilmeden 1970’li yıllardan bu yana oturak olarak kullandıkları taşın üzerinde oturup dinlendi, cemaat ve misafirler burada yıllarca sohbet etti. Ancak mahalle sakinlerinden olan, Fatsa Cahit Zarifoğlu Anadolu Lisesi’nde görevli Edebiyat öğretmeni Aydın Bal, taşın üzerindeki yazıları yıllar sonra yeniden fark edince, Fatsa Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürü Cevat Erbil’e haber verdi. Bunun üzerine Ordu Üniversitesi’nden akademisyenlerin de katılımıyla yapılan ilk incelemelerin ardından, eski Helen ve Latin epigrafyası uzmanı, Marmara Üniversitesi Tarih Bölümü’nden Prof. Dr. Hüseyin Sami Öztürk tarafından da Latince metnin çevirisi yapıldı. Böylece eserin niteliği anlaşıldı.

Geçmişi yaklaşık 1800 yıl öncesine dayanıyor

Roma İmparatorluğu Dönemi’ne ait olan ve milattan sonra 239 yılında yapıldığı tahmin edilen Latince mil taşının üzerinde, İmparator III. Gordianus’un ismi ve unvanları yer alıyor. Taşın üzerinde ayrıca, III. Gordianus’un yolu yenilettiği ve yazıtın sonunda da ikinci mil ibaresi yer alıyor. Bu ibare taşın Roma Dönemi’ndeki yolun başlangıcından yaklaşık 3 kilometre uzaklıktaki bir mesafeye yerleştirildiğini gösteriyor.

“Roma İmparatorluğu’nun bütün topraklarına dikilmiş, yolları, mesafeleri ve güzergahları gösteren ve aynı zamanda imparatoru onurlandıran dikili taşlar”

Ordu Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Erken Hıristiyan ve Bizans Sanatları Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olan Doç. Dr. Seçkin Evcim, bulunan taşın önemli bir eser olduğunu ve Karadeniz Bölgesi’nde orneklerini bulmanın zor olduğunu dile getirdi. İncelemelerinin ardından taşın, Roma İmparatoru 3’üncü Gordianus Dönemine ait bir mil taşı olduğunu anladıklarını aktaran Evcim, “Taş, milattan sonra 239 yıllarına ait. Mil taşı, özellikle Roma Dönemi’nde 2 ve 3’üncü yüzyıllarda çok yaygın olarak Roma İmparatorluğu’nun bütün topraklarına dikilmiş, yolları ve güzergahları gösteren ve aynı zamanda yolu yaptıran veya onartan imparatoru da onurlandıran dikili taşlardır. Anadolu’da bunlarla ilgili geniş çaplı çalışmalar yapılmıştır. Biz de hemen önceki yapılan çalışmalara baktık ve bu taşın daha önce yayınlanmadığını belirledik” dedi.

“Taşın bulunması için çok zor bir coğrafya”

Doç. Dr. Seçkin Evcim, “Burada imparatorun, buradan geçen Roma yolunu yenilettiği ile ilgili bir bilgiye yer verilmiş ve ikinci mile ait olduğu belirtilmiş ki bu da Bolaman ve Yalıköy sahillerine denk gelen bir mesafe. Yani Laleli Mahallesi’nden geçen yol Bolaman sahilinden İç Anadolu’ya doğru deva eden Roma yollarının hemen başlangıcında yer alıyordu. Bu açıdan bölgenin Roma Dönemi’ndeki güzergahlarının belirlenmesi ve bu dönemin tarihi hakkında bilgi vermesi açısından önemli bir yazıt, bir de bölge gerçekten bu tip eserlerin bulunması çok zor bir coğrafyaya sahip. O açıdan bunu tespit edebilmek bizim için çok önemli oldu. Bu şekilde Fatsa’nın kültür tarihine de önemli bir eser kazandırılmış oldu” diye konuştu.

Bölgede yine bu tür taşların bulunabileceğini ancak coğrafi zorluklardan dolayı tespitinin zor olabileceğini kaydeden Evcim, insanların bu tür konuda duyarlı olmaları gerektiğini aktardı. Bu tip eserlerin bulunmasını sağlayan yüzey araştırmalarına verilen desteğin önemine değinen Evcim, Fatsa Belediye Başkanı İbrahim Etem Kibar’a desteklerinden dolayı teşekkür etti.

“Taşın bu kadar eski bir geçmişi olduğunu bilmiyorduk ama şüpheliydik”

Mahalle sakinlerinden İsmail Yıldız, cami bahçesindeki alanı çay içtikleri ve sohbet ettikleri bir yer olarak, mil taşını ise oturmak için kullandıklarını belirterek, “Bunun tarihi anlamı bilmiyorduk ama şüphelendiğimiz için birkaç kere görüşmeler yaptık. Bize tarihinden kimse bahsetmedi. 1968 yılından bu yana taş burada” ifadelerine yer verdi.

“Yazıyı okuyup kimse bizi aydınlatmadı, biz de oturak olarak kullandık”

Caminin yapımından da çalışan ve o günden bu yana cemaatinden olan Mahmut Türkmen, “Bu taş cami temeli yapıldığı esnada çıktı, bu yazıyı fark ettik, görüşmeler yaptık ama netice alamadık. Bu taşın geçmişinden kimse bahsetmedi. Biz de bunu oturak taşı olarak kullandık. Burada sohbet etmek ve gelen misafirleri ağırlamak için kullandık. Oturduk ama biz bunun bu şekilde tarihi bir taş olduğunu bilmiyorduk. Yazıyı okuyup da kimse bizi aydınlatmadı” şeklinde konuştu.

“Kıymetini bilememişiz”

Mahalle sakinlerinden İsmail Tepe ise, “Yıllarca oturak olarak kullandık ama şimdi götürülecek, üzülüyorum. Böyle bir eser elimizden gidiyor ama biz kıymetini bilememişiz” dedi.

Gerekli incelemeler ve görüşmelerin ardından taş, belediye ekipleri ve görevlilerin yardımıyla cami bahçesindeki yerinden alınarak, sergilenmek üzere Ordu Müze Müdürlüğü’ne götürüldü.

2023 Avrupa Salonda altın madalya kazanan Tuğba Danışmaz 2024 Avrupa Açık’ta da gümüş madalya kazanan ilk isim oldu. Roma Stadyumu’nda düzenlenen Avrupa Şampiyonası’nda, elemelerde 14.27 metre atlayıp finale yükselen Tuğba Danışmaz, finaldeki ikinci atlayışında 14.57 metre atlayarak Avrupa ikincisi oldu.

Paris Olimpiyatları kotası alan milli atlet, bu atlayışıyla kendisine ait olan 14.52 metre olan Türkiye rekorunu da kırmayı başardı. Tuğba Danışmaz 14.57 metre atlayarak gümüş madalya kazanarak kürsüye çıkarken, Üç Adım Atlamada altın madalyayı İspanyol Ana Peleteiro-Compaore 14.85m, bronz madalyayı ise Fransız Ilionis Guillaume 14.43m kazandı.

Milli atlet Tuğba Danışmaz, İstanbul’da yapılan 2023 Avrupa Salon Atletizm Şampiyonası finalinde 14.31’lik derecesiyle Türkiye rekoru kırarak altın madalya kazanmıştı.

Tuğba Danışmaz’ın çok başarılı bir sporcu olduğundan bahseden Türkiye Atletizm Federasyonu Başkanı Fatih Çintimar, “Tuğba Danışmaz çok değerli ve başarılı bir sporcumuz. Çok başarılı bir yarışma çıkardı, rekor, madalya ve kota alarak hepimizi gururlandırdı. Sporcumuzu ve antrenörlerini kutluyor, ülkemiz adına teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.

Serie A ekiplerinden Roma’da teknik direktör Jose Mourinho dönemi sona erdi. Başkent ekibinden yapılan açıklamada Portekizli teknik adamla karşılıklı anlaşarak yolların ayrıldığı duyuruldu. Açıklamada, yeni teknik direktörün ise kısa süre içerisinde belli olacağı aktarıldı.

Roma’da Jose Mourinho dönemi sona erdi

İtalyan ekibinin başında 138 karşılaşmaya çıkan Mourinho, 1.70 puan ortalaması yakaladı. Portekizli çalıştırıcı, Roma ile 2021-2022 sezonunda UEFA Avrupa Konferans Ligi şampiyonluğu yaşadı. Roma, Serie A’da 29 puanla 9. sırada yer alıyor.

“Yakın zamanda kurtarma kazı çalışmaları başlayacak”

Bulunan insan yerleşkesi hakkında bilgi veren İl Kültür ve Turizm Müdürü Adnan İpekdal, “Tepecik Mahallesi’ndeki kazılarda Roma ve Helenistik Döneme ait su kanalı ve bazı yapılar ortaya çıktı. Kazıyı durdurduk. Kazıyı devam ettirmek için bakanlıktan haber bekliyoruz. Oradaki müstakil inşaat da kazı da şu anda durmuş vaziyette. Burası şahıs mülkü. Vatandaş belediyeden ruhsatlı, onaylı arsasında konut yapmak için temel kazarken bu kalıntılara rastladı. Kalıntılar ortaya çıkınca da inşaatı durdurduk. Söz konusu alanda kurtarma kazısı çalışmaları başlatılacak” dedi.

Yapılacak kurtarma kazı çalışmasının ardından yerleşkenin ne kadar büyük olduğu ve başka yerlere doğru devam edip etmediği de araştırılacak.

“Tarih burada tekrar yazılacak”

Satala için “İyi ki geldim, düzgün ki gördüm” sözlerini kullanan Vali Tanrısever, “Her ne kadar onunla ilgili fotoğraflara baksam da haberler okusam da yerine şahsen gelip görmeden olmuyor. Burası bir Zeugma olacak tahminen. Ufkumuzun çok daha ötesinde çok daha geniş kapsamlı bir şey de olabilir burada. Onun için ayrıyeten bir teşebbüslerde bulunacağımı şimdiden söylemek isterim. Burası Gümüşhane’nin, Kelkit’in, Türkiye’nin kıymetli bir kıymeti olacak. Tahminen de tarih burada yine yazılacak” dedi.

Roma İmparatorluğunun çok kıymetli bir lejyonunun bulunduğu alanda Urartulara ilişkin bulguların da tespit edildiğini hatırlatan Vali Tanrısever, “Bu çalışmalara dayanak vereceğiz. Valiliğimiz, Kaymakamlığımız ve Kelkit Belediyesi olarak bu çalışmalara her türlü dayanağı vereceğiz. İnşallah Gümüşhanemize, ülkemize çok değerli bir turistik destinasyon kazandırmış olacağız. Hocalarımızın bu keşifleriyle Anadolu’daki tarih yine yazılacak” diye konuştu.

“Satala, Roma İmparatorluğunun Doğu’daki en büyük yerleşimlerinden birisi”

Satala’da birinci günden beri hafriyat çalışmalarını gerçekleştiren ve tarihi birçok kıymetli bulguyu ortaya çıkaran Doç.Dr. Şahin Yıldırım da “Satala Antik Kenti Roma İmparatorluğunun Doğu’daki en büyük yerleşimlerinden birisi ve 15. Lejyonun ana üssü durumunda. Bugün Valimiz Alper Tanrıkulu ziyaret ederek dayanaklarını bize belirtti. Bu bizim için çok değerliydi. Hem Roma lejyon kalesinde yürüttüğümüz çalışmalar hem de Gölbaşı mevkiinde mezarların olduğu kısımda yapmış olduğunuz çalışmalar bu yılki çalışmamızın ana ögesini oluşturmakta. Bununla bir arada bilhassa bu lejyonların bulunduğu kale binalarının mimarisiyle ilgili de çalışmalar yürüttük. Yaptığımız çalışmalar sırasında milattan sonra 2.yüzyılın başlarına tarihlendirilen datalara ulaşmış durumdayız. Urartu periyoduna tarihlendirilen, daha erken periyotlara tarihlendirilen yapı kalıntılarıyla ve mezarlarla da karşılaştık” dedi.

“Çevre düzenleme ve müze projeleri Satala’nın bu bölgedeki varlığını daha da artırır”

Satala’nın Kuzey Doğu Anadolu’daki en değerli antik kent olduğunu vurgulayan Doç.Dr. Yıldırım, “Uzun yıllar burada yürütülecek çalışmalarla buranın kıymetinin artacağını düşünüyoruz. Tıpkı vakitte da büyük bir turizm potansiyeline sahip. Biz ve benden sonra vazifesi devralacak hocamızla buradaki çalışmaları ilerletmeyi ve projeleri hayata geçirmeyi planlıyoruz. Bilhassa etraf düzenleme ve müze projelerini hayata geçirdiğimiz takdirde Satala’nın bu bölgedeki varlığını daha da arttırmış olacağız” sözlerini kullandı.

“Anadolu’da Roma İmparatorluğunun 5 imparatorunun birden geldiği Satala’dan öteki kent yok”

Anadolu’da Roma İmparatorluğunun 5 imparatorunun birden geldiği tek kentin Satala olduğunu ve bu nedenle de Satala’nın çok kıymetli kent olduğunun altını çizen Yıldırım, “İmparatorların buraya geldiklerini biz tarihi kaynaklardan biliyoruz. Bilhassa Hadrian’ın buradaki taş olan kaleyi inşa ettirdiğini söyleyebiliriz. Satala antik kenti Roma İmparatorları için kıymetli bir yere sahip. Anadolu’da 5 Roma İmparatorunun ziyaret ettiği bir antik kent neredeyse yok. Bu bakımdan da çok değerli bir yerleşim” dedi.

Roma İmparatorluğu’nun Anadolu’da 4 büyük lejyonundan yalnızca Satala’nın ayakta olduğunu hatırlatan Yıldırım, “Roma’dan günümüze kadar bu lejyonlardan hiçbirisinde çalışma yapılamamış. Zeugma’da ufak bir çalışma yapılmış o kadar. Çalışma yapılamamasının nedenlerinden birisi de barajlar. Birecik barajı, Keban barajı üzere barajların imali ile Fırat kenarında bulunan yerleşimlerin bir kısmı maalesef sular altında kaldı. Şuan günümüzde Roma İmparatorluğu’nun doğu sonu hakkında hafriyat yapılabilen tek yerleşim yeri burası. Yaptığımız çalışmalar sırasında Roma lejyonerlerine ilişkin hem askeri malzemelerle hem de yapı kalıntılarıyla karşılaştık” diye konuştu.

Satala’nın kitabı çıkıyor

Yıldırım bu yılki çalışmaların 15 Ağustos’ta başladığını bir aylık çalışma yapmayı planladıklarını belirterek, yayın basamağına geçtikleri için buradaki buluntuların değerlendirmesi gayesiyle bir müddet eserler üzerine çalışma yapacaklarını, arazi çalışmasını kısa tutacaklarını ve bugüne kadar yaptıkları çalışmalarla ilgili kitabın birkaç ay içinde yayınlanacağını kelamlarına ekledi.

Roma Belediye Başkanı Roberto Gualtieri’nin meclis oturumunda telefonundan iskambil oyunu oynadı.