“Samsun yazılı bir kitabe bulduk”

Samsun Büyükşehir Belediyesi Sağlık ve Sosyal Hizmetler Daire Başkanı Eyüp Çakır, kazı çalışmalarının önemine değinerek, “Selçuklu’nun son dönemi ve Osmanlı’nın ilk döneminde önemli şahsiyetler burada yatmaktadır. Şeyh Seyyid Kutbiddin Hazretleri ve çok değerli şahsiyetlere bu mezarlık ev sahipliği yapıyor. Biz de geçmişimize sahip çıkarak şehrimizin tarihine katkı sunmak istiyoruz. Şu ana kadar üzerinde Samsun yazılı bir kitabe bulduk. Bu mezar taşı bizim için çok kıymetli. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Müzeler Müdürlüğü’ne desteklerinden dolayı teşekkür ederiz” dedi.

Seyyid Kutbiddin Cami ve Türbesi, Kökçüoğlu Mahallesi’ndeki mezarlık alanı içerisinde yer alıyor. Abdulkadir Geylani Hazretleri’nin torunu olduğu rivayet edilen Seyyid Kutbiddin’in, 1853 yılında Rus donanmasının Sinop baskını sırasında Samsun’u savunan manevi şahsiyetlerden biri olduğu söyleniyor. Tek katlı, tuğladan yığma olarak inşa edilen cami, kırma çatılı ve Marsilya kiremitli çatısıyla dikkat çekiyor. Kuzey ve doğu cephesinde ‘L’ biçimli ahşap kemerli son cemaat yeri bulunuyor. Caminin güneyinde yer alan türbede, M. 1404 tarihli bir Arapça kitabe yer alıyor. Yapının tavan ve taban döşemeleri ahşap olup gömme tavan göbeği mevcut. Son onarımlarda türbe ve cami tuğla duvarları travertenle kaplanmış, son cemaat yeri camekanla çevrilmiş ve ahşap tavan yenilenmiş. Samsun’un en eski mezarlıklarından biri olan bu alan, Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait mezar taşları ve yapılarıyla tarihi dokuyu günümüze taşıyor.

Yakın vakitte tanıtımı yapılacak

Tokat Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada ise “Uygulamayla ilgili proje Samsun Kültür Varlıkları Müdafaa Heyetinden onaylandı. Yakın vakitte tanıtımı için gerekli çalışmalar yapılacak. Böylelikle kaya kitabenin gelecek kuşaklara aktarılması sağlanacak” sözlerine yer verildi.

“Hastaneye sahip çıkılması Samsun tarihi açısından önemli”

Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin yürüttüğü projenin Samsun tarihine sahip çıkılması açısından önemli olduğunu dile getiren Günaydın, “Hastanenin bahçesine Sultan 2. Abdülhamit Han’ın tahta çıkışının 25. yıl hatırası olarak altın kalemle hâk ettirilen bir mermer sütunun münasip bir yere dikilmesi istenmiş ve uygun görülmüştür. Adı geçen mermer sütunlu kitabenin hastanenin bahçesine dikilip dikilmemesi ile ilgili kesin bir kayıt bulunmamaktadır. Canik Gureba Hastanesinin giriş cephesi alınlığı kitabe yerleştirmeye uygun olmasına rağmen kitabe yapıdan bağımsız olarak düşünülmüştür. Canik Gureba Hastanesi bu anlamda istisna oluşturmaktadır. Bu sütun kitabesi Samsun halkının padişaha bir teşekkür, minnet, iltifat ve hediye kitabesi olduğu aşikardır. Eski adıyla Hamidiye en son adıyla Samsun Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi 2007 yılında geçirdiği bir yangın sonrası yok olmayı beklerken 2023’te Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından Aile Yaşam Merkezi haline dönüştürülmesi kararlaştırılmış ve restorasyon çalışmalarına başlanmıştır. Yapılan bu hizmet Samsun tarihine sahip çıkılması noktasında oldukça önemlidir. Bir dönem hastanenin bahçesine dikilmesi düşünülen fakat akıbeti belli olmayan bu güzel mermer sütunlu kitabenin yeni yapılacak aile yaşam merkezinin girişine dikilmesi Samsun adına, tarih adına önemli bir adım olacaktır. Ayrıca hastanenin bahçesinde asırlık 2 adet zeytin ağacı da bulunmaktadır. Bir dönem zeytin memleketi olarak değerlendirilen ve Samsun’un bir mahallesine ismini veren bu zeytin ağaçlarının da koruma altına alınarak anıt ağaç olarak yaşamlarının devam ettirilmesi sağlanmalıdır” diye konuştu.

Kitabesi bulunan çeşme, yol yapımı sırasında dolgu malzemesiyle kapatılmış

İl Müdürü Yunus Emre Aytekin, tarihi çeşmenin son durumu hakkında da bilgi vererek literatürde hem çizimleri hem de bilgileri bulunan fakat şuan yerinde olmadığı görülen çeşmenin tekrardan ortaya çıkarılması için çalışma yürüttüklerini söyledi. Aytekin “Baktığımız zaman bir yol yapımı gerçekleşmiş bu bölgede ve bunun neticesinde çeşme dolgu malzemesiyle kapatılmış durumda. Uzmanlarımız şimdi çeşme hakkında çalışmalar yapacak. Çeşmeyi ortaya çıkardıktan sonra kitabenin orijinalini değil ama bir imitasyonu yaptırarak yine çeşmenin üzerine konulacak” diye konuştu.

“Eski Türkçe yazıyor” diye evimizin en güzel köşesinde sakladık”

Yıllardır evlerinin en güzel yerinde muhafaza ettikleri kitabeyi Müze Müdürlüğü açıldığını öğrenince bağışlama kararı alan Nazım ve Nilgün Özdemir çifti, tarihe ışık tutacak bir eser olduğunu öğrenince mutlu olduklarını söyledi.

Nilgün Özdemir “Eşimin babasından kalma evimizde eski bir mermer taşı vardı. Üstünde eski yazılar olduğu için biz bunu evimizin güzel bir köşesinde muhafaza ettik. Artvin’de müze müdürlüğünün açıldığını duyunca bu mermer taşını Müze Müdürlüğüne götürdük. Müze Müdürlüğü bize Çelebi Efendinin 1783 yılında yaptırdığı çeşme kitabesi olduğunu söyledi. Uzun süredir arandığını söylediler. Bizde gönlümüz rahat şekilde müze müdürlüğüne hediye ettik. Onlar da teşekkür ettiler hediyemizi kabul etiler. Eşim Nazım Özdemir ve ailesi olarak kendimizle gurur duyuyoruz ki böyle bir taşı muhafaza edebildik” şeklinde konuştu.