Dr. Öğr. Üyesi Durmuş Gür’ün “Safranbolulu Gayrimüslimlerin Mimari Eserlerine Ait Yeni Veriler” adlı makalesinde yer verdiği bilgilere göre, Kıranköy’de 1859 yılında meydana gelen büyük yangın, bölgedeki yapılaşma anlayışında önemli değişimlere yol açtı. Yangın sonrası inşa edilen veya onarılan evlerde, yangına karşı dayanıklı özel bölümler oluşturuldu.

Makaledeki bilgilere göre söz konusu yangın odaları genellikle kış aylarında aile bireyleri tarafından kullanılan ve çoğunlukla ara katlarda konumlandırılan mekanlar olarak dikkat çekiyor. Bu odalar tamamen kesme taş, moloz taş ve harç malzemeler kullanılarak inşa edildi. Ahşap mimarinin yaygın olduğu Safranbolu evlerinin aksine, yangın riskini azaltmak amacıyla taş malzeme tercih edildi.

Yangın odalarının kapıları da diğer odalardan farklı olarak tasarlandı. Metal kapılara sahip olan bu bölümler, çoğunlukla kare ya da dikdörtgen planlı olup üzerleri tonoz örtü sistemiyle kapatıldı. Bu özellikler, yangının yayılmasını önlemeye ve aile bireylerine güvenli bir alan sağlamaya yönelik bilinçli bir mimari çözüm olarak değerlendiriliyor.

Dr. Öğr. Üyesi Durmuş Gür, makalesinde 1859’daki büyük yangının, Kıranköy’de yaşayan Gayrimüslim toplumun konut mimarisinde güvenlik odaklı yeni uygulamalara yönelmesine neden olduğunu vurguluyor. Yangın odalarının hem barınma hem de afet anında korunma amacıyla tasarlandığına dikkat çekiliyor.

Yangın odalarının kapıları da diğer odalardan farklı tasarlandı. Metal kapılara sahip olan bu bölümler, çoğunlukla kare ya da dikdörtgen planlı olup üzerleri tonoz örtü sistemiyle kapatıldı. Bu özellikler, yangının yayılmasını önlemeye ve aile bireylerine güvenli bir alan sağlamaya yönelik bilinçli bir mimari çözüm olarak değerlendiriliyor.

Özgün Örnek: Saffronia 1900 Konak

Kıranköy’de bu geleneğin özgün örneklerinden biri de günümüzde butik otel olarak hizmet veren Saffronia 1900 Konak’ta görülüyor. Yapının içerisinde bulunan yangın odası, taş duvar örgüsü, tonoz örtüsü ve kapı detayıyla geleneksel mimari özellikleri yansıtıyor.

Bu tür yapılar, yalnızca estetik veya turistik değer taşımıyor; aynı zamanda geçmişte yaşanan büyük felaketlerin ardından geliştirilen korunma yöntemlerini somut biçimde günümüze aktarıyor. Gür de makalesinde, 1859’daki yangının Kıranköy’de yaşayan Gayrimüslim toplumun konut mimarisinde güvenlik odaklı yeni uygulamalara yönelmesine neden olduğunu vurguluyor. Mübadele öncesinde alınan önlemlerin ardından günümüzde yaşanan yangınların tamamen talihsizlik ve hatalı uygulamalar olduğuna değinen Araştırmacı, modern dönemde yapılan uygulamalarda tarihi yapılardaki düzenlemelere çok daha fazla dikkat edilmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Bugün ayakta kalmayı başaran tarihi evlerin ve içlerindeki özgün unsurların korunması, sadece mimari mirasın değil, toplumsal hafızanın da korunması anlamına geliyor. Yangın odaları, Safranbolu’nun afet tecrübesini ve bilinçli yapılaşma geleneğini temsil eden önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Safranbolu’daki tarihi konakların aslına uygun şekilde restore edilmesi ve özgün detayların yaşatılması, geçmişten çıkarılan derslerin gelecek kuşaklara aktarılması açısından büyük önem taşıyor. Kıranköy’deki yangın odaları ise bu mirasın en çarpıcı örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.

Karabük Valisi Mustafa Yavuz’un talimatıyla, Safranbolu Kaymakamı Şaban Arda Yazıcı ve Safranbolu Belediye Başkanı Elif Köse’nin öncülüğünde gerçekleştirilen toplantıya, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları katıldı.

Yeni turizm sezonu öncesinde, kentin tarihi ve kültürel mirasının korunması ile turizminin geliştirilmesine yönelik düzenlemeler ele alındı.

Kıranköy’den Tarihi Çarşı’ya kadar uzanan turizm hattında otopark, trafik düzenlemeleri, kent aydınlatması, yönlendirme tabelaları, yangın ve doğal afet önlemleri, altyapı ve üstyapı çalışmaları gibi konular masaya yatırıldı.

Kent turizminin sürdürülebilirliği için kurumlar iş birliği içinde çalışacak.

Safranbolu’yu daha nitelikli bir turizm destinasyonu haline getirmek için gerekli adımların atılacağı belirtildi.

Bu bölgedeki yürüyüş yolları, ziyaretçilerine sadece bir yürüyüş deneyimi sunmakla kalmıyor; aynı zamanda tarihi ve kültürel bir yolculuğa da çıkartıyor. Kıranköy’ün kendine has gayrimüslim (Rum) mimari dokusu, geleneksel Safranbolu evlerinin zarif yapıları ve doğal güzellikleri ile birleşerek, ziyaretçilere unutulmaz anlar yaşatıyor.

Yürüyüş Yaparken Tarihi Yaşayın!

Yürüyüş yapanların sayısındaki artış, bölgenin sunduğu özgün evler bütünlüğünün yanı sıra tabiat zenginliklerinin de hissedildiği huzurdan kaynaklanıyor. Ziyaretçiler, turizme açılmayan bu dar sokaklarda dolaşırken, zamanın adeta durduğunu hissediyor; geçmişin izlerini canlı tanıklarıyla yaşama imkanını sahip oluyor. Her köşesi farklı bir hikayedeki kahraman gibi görünen tarihi evler, geçmişin yaşam tarzını gözler önüne sererken, yerli halkın sıcak karşılaması da bu deneyimi daha da özel kılıyor.

Ayrıca, bölgedeki yerel lezzetler ve zanaat ürünleri, turistlerin ilgisini çeken diğer unsurlar arasında yer alıyor. Kıranköy’deki doğallık, ziyaretçilerin ilgisini çekiyor hem de bölgenin kültürel mirasını yansıtıyor. Yerel mutfak lezzetleri ise, bu tarihi yolculuğun yanı sıra damaklarda unutulmaz tatlar bırakıyor.

Safranbolu Kıranköy ve Tarihi Çarşı birleşimindeki dar ve rampalı yollar, sadece bir turistik gezi noktası olmanın ötesine geçerek, ziyaretçilerine tarihi bir deneyim sunuyor. Bu bölge, doğal güzellikleri, tarihi dokusu ve yerel kültürü ile her geçen gün daha fazla turistin ilgisini çekmeye devam ediyor. Kıranköy’ün sunduğu bu eşsiz yollarda yürüyüş yapmak, ziyaretçilere hem huzur hem de keşif dolu anlar yaşatıyor.

UNESCO Dünya Miras Listesinde yer alan Safranbolu ilçesinde Belediye Başkanlığı tarafından yapılan garip konsept uygulamalara bir yenisi daha eklendi. Merkezdeki umumi tuvaletlerin bulunduğu alanda yer alan Halk Masasının ofisi de yenilenmiş oldu. Bu alanda başlatılan yeniden düzenleme çalışmalarının tamamlanması ile birlikte daha önceleri ücretsiz olarak kullanılan Belediyeye ait umumi tuvaletlerden artık ücret alınacağı öğrenildi.

DÜZENLEMENİN PARASI VATANDAŞDAN MI ÇIKARILACAK

Düzenleme çalışmalarının tamamlanması ile birlikte yeniden kullanıma açılan alanda tuvaletler, daha önce hiç bir ücret alınmadan kullanılıyordu. Belediye ait tuvaletler bu yıl halka ücretli oldu. Bundan böyle bu tuvaletleri kullanan vatandaşlar 5 TL tuvalet ücreti ödemek zorunda kalacak. Safranbolu Belediyesinin daha önce ücretsiz olan kullanılan tuvaletleri ücretli yapmasına bir anlam veremeyen vatandaşlar, “Burası umuma açık bir alan, daha önce ücretsiz olarak kullandığımız tuvaletlere şimdi 5 TL para veriyoruz.  Belediyeler halka hizmet için vardır, halkın yaşamını kolaylaştırmak için vardır ama görünen o ki Safranbolu Belediyesi halkı yolunacak bir kaz gibi görüyor ki tuvaletleri ücretli yapmış.Belediye madem tuvaletleri ücretli olarak yapacak 5 TL niye yapıyor. Belediye tuvaletleri ücretli yaparak burada yapılan düzenlemenin bedelini halktan mı tahsil etmeye çalışıyor. Ekonomik krizi iliklerimize kadar hissettiğimiz bir dönemde Belediyenin tuvaletinin ücretli olması kanımıza dokunuyor.Cebinde parası olan var, olmayan var. Belediyenin bu yanlıştan bir an önce dönmesini bekliyoruz.” dedi.

ESKİ ÇEŞME DAHA İYİYDİ

Yine alanda bulunan çeşmenin yıkılarak yerine yenisi yapılırken, bu çeşmenin de Safranbolu’nun konseptine uygun olarak yapılmadığı gözlendi. Eski çeşme dursaydı daha yerinde bir karar olurdu şeklinde yorumların yapılmasına neden oldu. (Ramazan Öztürk)