“Nodüllerin önemi”

Tiroit bezinde bir yumru mevcutsa, buna ’tiroit nodülü’ denildiğini söyleyen Dr. Ecemiş, “Eğer tiroit bezi hem iri hem de nodüllü ise, buna nodüler guatr, hem iri hem de birden çok yumru mevcutsa buna da muti nodüler guatr denilir. Nodüllerin hasta ve doktor açısından üç değerli özelliği vardır. Birinci özellik nodülün kanser olup olmadığıdır. İkinci özellik nodül yahut nodüllerin otonom yani başına buyruk çalışarak çok hormon üretimi ile hipertroidi denilen hastalığa yol açıp açmadığıdır. Üçüncü özellik ise iri nodüllerde rastlanan nefes borusuna baskı yapıp yapmadığıdır. Her üç durum hasta için değerlendirildikten sonra sonuncu tedavi planı yapılmalıdır” tabirlerini kullandı.

“Tanı konma süreci”

Guatr kuşkusu ile polikliniğe gelen hastaların öncelikle palpasyon ile boyun bölgesinin muayene edildiğini lisana getiren Uzm. Dr. Ecemiş, “Muayene sırasındaki cilt bulguları, ağrı hassasiyeti değerlidir. Sonrasında ultrasonografi ile tiroit bölgesi ve komşu yapılarak dikkatlice kıymetlendirilir. Laboratuvar tetkiklerinde sT3, sT4, TSH ve gereğinde tiroit otoantikorları (anti-tiroglobulin, anti-TPO ) istenerek teşhise dair kıymetlendirme tamamlanmış olur. Tedavi süreci ise tiroit işlev testlerindeki bozukluk hipotiroidi ile uyumlu ise, tedavi eksik olan hormonların yerine konması aslına dayanır ve levotroxin replasmanı yapılır. Şayet hastada mevcut bozukluk tirotoksikoz ile uyumlu ise, metimazol ve propiltiurasil üzere anitiroidal ilaçlarla tedavi uygulanır. Burada tirotoksikoz nedeni kıymetlidir. Hastanın ultrasonografi ile değerlendirilmesinde nodül ya da nodüllerin varlığı tedavide belirleyicidir. Bu çeşit işlev bozukluğu olan hastalarda nükleer tıp kısmınca uygulanan tiroit sintigrafisi tetkiki ehemmiyet arz etmektedir. Tirotoksikozu olan hastalarda nodül olup olmaması ve şayet nodül/nodüller mevcut ise tiroit sintigrafisindeki karakterine nazaran en son tedavi seçenekleri; medikal tedavi, birtakım hasta kümesinde operasyon ya da radyoaktif iyot tedavi seçenekleri olarak kıymetlendirilebilir. Hastanın tiroit ultrasonografisinde nodül/nodülleri tespit edildiğinde, bilhassa 1 cm üzerindeki nodüllerden tiroit ince iğne aspirasyon biyopsisi, tiroit işlev testleri ve kimi durumlarda sintigrafi sonucuna nazaran uygulanabilmektedir” açıklamasında bulundu.

“Ameliyat tercih edilebilir”

Guatr hastalığında ameliyat gerektiren durumlardan bahseden Doç. Dr. Ecemiş şunları söyledi: ““Hipotiroidi ile uyumlu gautr hastalıklarında nodül yok ise levotroxin tedavsi ile takip kafidir, bu kümede ameliyata bası semptomu üzere bir durum yoksa gereksinim duyulmaz. Hipertiroidi durumunda; nodül ya da nodüller varlığı, büyüklükleri ve ultrasonografik özellikleri, tiroit sintigrafisindeki nodül karakteristiği ve tiroit ince iğne aspirasyon biyopsi sonucuna nazaran ameliyat önerilmektedir. Burada hastanın yaşı ve mevcut rahatsızlıkları da arz etmektedir. Ameliyat sonrasında hastalar ömür uzunluğu levotroxin replasmanına muhtaçlık duyarlar. İlacı tertipli kullanmaları makul aralıklarla tiroit işlev testleri ile takip edilmeleri gereklidir. Estetik olarak topikal bir kadro tedavilerle yara izi nerdeyse fark edilmeyecek kadar azaltılabilir.”

“Nodüllerin önemi”

Tiroit bezinde bir yumru mevcutsa, buna ’tiroit nodülü’ denildiğini söyleyen Dr. Ecemiş, “Eğer tiroit bezi hem iri hem de nodüllü ise, buna nodüler guatr, hem iri hem de birden çok yumru mevcutsa buna da muti nodüler guatr denilir. Nodüllerin hasta ve tabip açısından üç kıymetli özelliği vardır. Birinci özellik nodülün kanser olup olmadığıdır. İkinci özellik nodül yahut nodüllerin otonom yani başına buyruk çalışarak çok hormon üretimi ile hipertroidi denilen hastalığa yol açıp açmadığıdır. Üçüncü özellik ise iri nodüllerde rastlanan nefes borusuna baskı yapıp yapmadığıdır. Her üç durum hasta için değerlendirildikten sonra kesin tedavi planı yapılmalıdır” tabirlerini kullandı.

“Tanı konma süreci”

Guatr kuşkusu ile polikliniğe gelen hastaların öncelikle palpasyon ile boyun bölgesinin muayene edildiğini lisana getiren Uzm. Dr. Ecemiş, “Muayene sırasındaki cilt bulguları, ağrı hassasiyeti kıymetlidir. Sonrasında ultrasonografi ile tiroit bölgesi ve komşu yapılarak dikkatlice kıymetlendirilir. Laboratuvar tetkiklerinde sT3, sT4, TSH ve gereğinde tiroit otoantikorları (anti-tiroglobulin, anti-TPO ) istenerek teşhise dair kıymetlendirme tamamlanmış olur. Tedavi süreci ise tiroit işlev testlerindeki bozukluk hipotiroidi ile uyumlu ise, tedavi eksik olan hormonların yerine konması aslına dayanır ve levotroxin replasmanı yapılır. Şayet hastada mevcut bozukluk tirotoksikoz ile uyumlu ise, metimazol ve propiltiurasil üzere anitiroidal ilaçlarla tedavi uygulanır. Burada tirotoksikoz nedeni kıymetlidir. Hastanın ultrasonografi ile değerlendirilmesinde nodül ya da nodüllerin varlığı tedavide belirleyicidir. Bu çeşit işlev bozukluğu olan hastalarda nükleer tıp kısmınca uygulanan tiroit sintigrafisi tetkiki ehemmiyet arz etmektedir. Tirotoksikozu olan hastalarda nodül olup olmaması ve şayet nodül/nodüller mevcut ise tiroit sintigrafisindeki karakterine nazaran son tedavi seçenekleri; medikal tedavi, birtakım hasta kümesinde operasyon ya da radyoaktif iyot tedavi seçenekleri olarak kıymetlendirilebilir. Hastanın tiroit ultrasonografisinde nodül/nodülleri tespit edildiğinde, bilhassa 1 cm üzerindeki nodüllerden tiroit ince iğne aspirasyon biyopsisi, tiroit işlev testleri ve birtakım durumlarda sintigrafi sonucuna nazaran uygulanabilmektedir” açıklamasında bulundu.

“Ameliyat tercih edilebilir”

Guatr hastalığında ameliyat gerektiren durumlardan bahseden Doç. Dr. Ecemiş şunları söyledi: ““Hipotiroidi ile uyumlu gautr hastalıklarında nodül yok ise levotroxin tedavsi ile takip kafidir, bu kümede ameliyata bası semptomu üzere bir durum yoksa gereksinim duyulmaz. Hipertiroidi durumunda; nodül ya da nodüller varlığı, büyüklükleri ve ultrasonografik özellikleri, tiroit sintigrafisindeki nodül karakteristiği ve tiroit ince iğne aspirasyon biyopsi sonucuna nazaran ameliyat önerilmektedir. Burada hastanın yaşı ve mevcut rahatsızlıkları da arz etmektedir. Ameliyat sonrasında hastalar ömür uzunluğu levotroxin replasmanına gereksinim duyarlar. İlacı nizamlı kullanmaları muhakkak aralıklarla tiroit işlev testleri ile takip edilmeleri gereklidir. Estetik olarak topikal bir grup tedavilerle yara izi nerdeyse fark edilmeyecek kadar azaltılabilir.”

“Ameliyattan korkan hastalara rahat bir tedavi seçeneği sunar”

Tedavi yönteminin faydalarından bahseden Doç. Dr. Feyzi Gökosmanoğlu, “Paratiroit lezyonlarda mikrodalga ve radyofrekans ablasyonun ile tedavide hastaların memnuniyeti çok yüksektir. Ablasyon yönteminin açık ara avantajları vardır. Ameliyatsız bir tedavi yöntemidir. Ameliyattan korkan hastalara rahat bir tedavi seçeneği sunar. Ağrısız ve ciltte iz bırakmayan, ortalama 5-15 dakika süren, tedavi sonrası hemen günlük yaşamınıza geri dönülebilen konforlu bir tedavidir. İşlem lokal anestezi (cilt uyuşturularak) ile yapılır. Ablasyon sonrası ömür boyu ilaç kullanımı gerekli değildir. Ablasyonun başlayıp bitmesi oldukça hızlıdır. Hastalar evlerine ve günlük yaşamlarına 1-2 saat sonra dönerler. Tiroit nodülü, paratiroid lezyon ve düşük riskli tiroit kanserin ablasyon sonrası iyileşme oranı oldukça yüksektir. Dikiş izi, yara izi yoktur. Kozmetik açıdan (boyunda şişlik ve yumruların gerilemesi) hastalar oldukça memnun edicidir. Ameliyata göre risk ve komplikasyonlar çok daha azdır. Ameliyata kıyasla kolay ve çok konforludur. Tekrarlama halinde tekrar yapılabilir. Bu tedavi yöntemi daha sonraki ameliyat dahil diğer tedavi yöntemlerine bir engel teşkil etmez. Bu tedaviden fayda gören ve başkalarına öneren hastaların oranı yüzde 95’lerin üzerindedir. Hastaların çok memnun kaldığı bir tedavidir. Ablasyon işlemin yapılması sırasında ve sonrasında olanlar ablasyon işlem esnasında ağrı olmasın diye cilt altına ve tiroit zarı çevresine lokal anestezik (uyuşturucular) maddeler verilir. Sonra ultrason rehberliğinde ince bir iğne ile guatr, tiroit nodülü, paratiroit lezyonu (kısaca hastalıklı bölge) içerisine girilir ve yakma işlemi başlar. Yakma işlemi sırasında guatrınızda pıtır pıtır hava kabarcıkları oluşacaktır ve bunu hastalar hisseder. Hava balonlu naylonlardaki balonların patlama sesine benzer sesler duyacaksınız. Bu işlemin başarılı olduğunu gösterir. İşlem esnasında doktorunuzla konuşabilirsiniz. İşlem ortalama 5-15 dk. sürer. İşlem sonrası 2-5 gün boyunca boynunuzda karıncalanma hissi, uyuşma, şişlik, ufak mor kahverengi kanama alanları olabilir. Yutarken zorlanma, yemek yerken gerginlik ve ağrı hissi, öksürük, boyunda rahatsızlık hissi bu dönemde görülebilir. Bunlar birkaç günde azalarak kaybolacaktır. İşlemden 4 saat sonra taburcu edilip evinize gönderileceksiniz. İşlemden sonra (yaklaşık 3 saat) taburcu edilip evinize gider gitmez yemek yiyebilir ve banyo yapabilirsiniz. İşlemi takip eden ertesi gün isterseniz çalışmaya başlayabilirsiniz” diye konuştu.

“Ablasyon işleminin riskleri ve komplikasyonları oldukça nadir ve ameliyata göre çok daha az”

İşlem ile ameliyattaki riskleri karşılaştıran Doç. Dr. Gökosmanoğlu, “Nodülde ya da tiroit etrafında kanama, ses kısıklığı, işlem esnasında ve sonrasında 2 saat süren ses kısıklığı bazı hastalarda izlenebilmektedir. Bunun nedeni yakmaya bağlı nodüllerde ödem dediğimiz su toplama olayının olması ve zaten ses tellerine yakın nodüllerdeki ödeme bağlı bası ve anestezik maddenin etkisi olabilir. Çok nadiren bu durum 3 ay kadar sürebilir daha da nadir olarak (yüzde birin altında) kalıcı olabilir. Bulantı, tansiyon yüksekliği, nodülde parçalanma ve ağrı oluşabilir. Ablasyon işlemine bağlı komplikasyon oranı yüzde 1’in altındadır” şeklinde konuştu.

“Ablasyon işlemi çok başaralı bir yöntem”

Ablasyon işleminin çok başarılı ve etkin bir yöntem olduğuna dikkat çeken Gökosmanoğlu, şunları söyledi:

“Ablasyon işleminden sonra ilk 3 ay içinde tiroit nodülü hacmen yaklaşık yüzde 35-60 oranında, 6-12 ay içinde ise yaklaşık yüzde 60-90 oranında küçülür. Tamamen kaybolması yıllar alabilir. Ama küçülmeye başladığı andan itibaren şikayetler ortadan kalkar. Yakılan, ablate edilen yerden kanser gelişmez. Çünkü burası gittikçe küçülür, fibrotik doku dediğimiz sert doku gelişir ve kanser gelişmesi için gerekli olan yeni damar gelişiminin olabilmesi mümkün değildir. Tiroit nodüllerinin tedavisinde ablasyon yöntemleri, ultrason görüntüleme yöntemleri eşliğinde iğne ile yapılan ameliyatsız tedaviler gittikçe popülarite kazanmaktadır. Mikrodalga ablasyon ile ameliyat teknikleri karşılaştırıldığında tiroit nodülleri, guatr ve paratiroit lezyon tedavisinde mikrodalga ablasyon işlemi başarılı ve umut verici bir etkinlik gösterdiği saygın bilim adamları tarafından ortaya kondu. Ameliyat ile karşılaştırıldığında yine mikrodalga ablasyonun daha az travma ve çok daha az komplikasyon görüldüğü bildirildi. Ablasyon demek, ilaçsız ve ameliyatsız bir hayat demektir. Ömür boyu pişmanlık yaşamamak için tiroidini koru.”

Saç dökülmesi, eklem ağrıları, ödem ve düzensiz tansiyon görülebilir

“İyot eksikliği, guatr ve hipotiroidi gibi önemli sağlık sorunlarına neden olabilir” diyen Doç. Dr. Gökosmanoğlu, şu bilgileri verdi: “Vücuttaki büyüme ve gelişmeden beyin ve sinir gelişimine kadar sorumlu olan iyot, tiroid hormonunun yapımında da rol oynar. Bazı gıdalarla alınan iyot, hızlı bir şekilde bağırsaklardan emilerek tiroit hormonu yapımında kullanılır; boynun ön tarafında yer alan kelebek şeklindeki tiroit bezi tarafından tiroit hormonlarına dönüştürülür. İyot eksikliğine bağlı hipotiroidinin belirtileri arasında, halsizlik, uyku hali, dikkat dağınıklığı, depresyon, kilo alımı, ciltte kuruluk, saç dökülmesi, tırnakların kolaylıkla kırılması, üşüme, terlemede düzensizlik, eklem ağrıları, ellerde uyuşma, kaslarda kramp, guatr, tansiyonda düzensizlik (yüksek veya düşük), çocuklarda boy kısalığı ve zeka geriliği, kolesterol seviyesinde artış, hamile kalamama, düşük yapma, adet düzensizliği, vücutta şişlik, ödem ve gözaltlarında şişlik sayılabilir. Bu tip belirtiler görüldüğünde mutlaka uzman bir hekime başvurulmalıdır.”

Tuz tüketimini artırmak yerine iyotlu besinlere yönelin

Doğru iyot tüketimi hakkında bilgi veren Doç. Dr. Feyzi Gökosmanoğlu, “İyot en fazla balıklar, istiridye, karides, ıstakoz ve deniz yosunları gibi diğer deniz canlılarında bulunur. Mezgit, ton balığı gibi derin tuzlu su balıkları ise daha fazla iyot içerir. Sebzelerden ıspanak, şalgam, pazı, kabak, sarımsak ve kuru fasulye bol miktarda iyot içerir. Meyve olarak çilekte bulunan iyot, süt ve süt ürünlerinden de temin edilebilir. Günlük iyot ihtiyacının yaklaşık yarısı bir kase yoğurt, yüzde 40’ı bir bardak süt, yüzde 20’si ise bir yumurtadan alınabilir. İyot eksikliğini tamamlamak için tuz alımını artırmak yerine bu ihtiyacın diğer besinlerden karşılanması daha doğrudur. Pişirme ile besinlerdeki iyot oranı azaldığı için besinlerin taze tüketilmesi, aşırı kaynatma ve kızartmaya maruz bırakılmaması gerekir. Yemeğe tuz atılmak isteniyorsa, pişirip soğuttuktan sonra serpmek önerilir. Gebelerde de iyot takviyesi şarttır” ifadelerini kullandı.

“Zekâ düzeyinin akranlarından az olmasına yol açabilir”

İyot yetersizliğinin en olumsuz ve yıkıcı etkilerinin gözlendiği risk gruplarının doğurganlık çağındaki kadınlar, gebeler, bebekler ve çocuklar olduğunu belirten Uzm. Dr. Esra Tutal, “Bebek ve çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği, zekâ düzeyinin akranlarına göre en az 13.5 puan daha düşük olması, öğrenme yeteneği ve okul başarısında azalma, gebelerde düşük ve ölü doğum riskinde artma ve her yaşta guatr iyot yetersizliğin oluşturduğu önemli sağlık problemlerinden sadece birkaçıdır. İyot eksikliği vücutta erken dönemde hiçbir belirti göstermezken ilerleyen dönemde, tiroit bezinin büyümesine yani guatr hastalığına ve tiroit hormonu üretiminin azalmasına (hipotiroidizme) sebep olabilmektedir” diye konuştu.

“Aşırı iyot alımına dikkat”

Guatrın en sık nedeninin iyot eksikliği olduğunu ifade eden Uzm. Dr. Esra Tutal, bu nedenle iyotlu sofra tuzu kullanımının çok önemli olduğunu fakat iyodun fazlasının da zararlı olduğunun altını çizdi.

“Gıda takviyeleri kontrolsüz kullanılıyor”

Son zamanlarda yüksek doz iyot içeren çeşitli gıda takviyelerinin kontrolsüz bir şekilde kullanıldığına dikkat çeken Uzm. Dr. Tutal, “Bu konuda endokrin doktorunuzun önerisi olmadan bu tür ürünleri kullanmayınız. Özellikle deniz mahsullerinde, deniz yosunlarında, iyot bakımından zengin topraklarda yetişen bitkilerde ve iyotlu tuzda bulunan eser mineral iyot, tiroit hormonlarının üretimi için esastır. Bu nedenle diyetle yetersiz iyot alımı hipotiroidizme yol açabilir. Aşırı iyot alımı ise halihazırda hipotiroidi hastalığı olan insanlarda belirtileri kötüleştirebilir” ifadelerini kullandı.