Marketler ve gıda işletmelerinde yapılan kontrollerde ürünlerin son kullanma tarihleri, hijyen koşulları, raf düzeni ve fiyat etiketleri tek tek incelendi. Denetimlerde, vatandaşların güvenli gıdaya erişimini sağlamak ve olası olumsuzlukların önüne geçmek hedeflendi.

Yenice Belediyesi yetkilileri, halk sağlığını önceleyen çalışmaların aralıksız sürdüğünü belirterek, bayram süresince de denetimlerin devam edeceğini ifade etti. Yetkililer ayrıca işletmelerin mevzuata uygun hareket etmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.

Vatandaşların huzurlu ve güvenli bir bayram geçirmesi amacıyla yapılan denetimlerin ilçe genelinde titizlikle sürdürüleceği bildirildi.

Samsun’da ilk mobil şikâyet alındı

Samsun İl Tarım ve Orman Müdürü Kemal Yılmaz, “Güvenilir Gıda” uygulamasının denetimlerin etkinliğini arttıracağını, şeffaflığı güçlendirdiğini ve tüketici bilincini yükselteceğini belirterek, uygulamanın yaygın kullanımının daha sağlıklı bir gıda zinciri oluşturulmasına önemli katkı sağlayacağını vurguladı. Kemal Yılmaz, gıda güvenliğinin kendileri için vazgeçilmez bir öncelik olduğunu vurgulayarak, “Gıda güvenliği bizim kırmızı çizgimizdir. Denetimlerimizi 7 gün 24 saat esasına göre kesintisiz sürdürüyoruz. İlimizde de bu mobil uygulama üzerinden ilk bildirim ulaşmış durumda ve bu mobil uygulama üzerinden gelen ilk bildirim doğrultusunda denetçi arkadaşlarımız ilgili işletmeye gitmek suretiyle bu işletmede gerekli denetim faaliyetlerini gerçekleştirdiler, numunelerini aldılar ve bu çalışmayı tamamlamış durumdalar. Ekiplerimiz sürekli olarak sahada risk esaslı ve yoğunlaştırılmış kontrollerle aktif görev yapıyor. Denetim süreçlerinin daha da etkin ve şeffaf hale getirilmesi amacıyla dijital çözümler geliştiren Bakanlığımız, bu doğrultuda ’Güvenilir Gıda’ uygulamasını hayata geçirdi. ’Denetim Elinde’ yaklaşımıyla geliştirilen uygulama sayesinde vatandaşlar, gıda ile ilgili şikâyet ve bilgi taleplerini hızlı bir şekilde iletebilecek. Uygulamada ayrıca işletmelere ait karekodların okutularak bilgiye ulaşılması, başvurulara fotoğraf eklenebilmesi, konum paylaşımı yapılabilmesi ve yapılan başvuruların durumunun takip edilebilmesi gibi birçok yenilikçi özellik bulunuyor. Halk sağlığını tehdit edebilecek hiçbir unsura asla göz yummayacağız. Tüketicilerimizin karşılaştıkları olumsuzluklarda Alo Gıda 174 Hattı’nı ve ’Güvenilir Gıda’ uygulamasını kullanarak ihbarda bulunmaları, güvenilir gıdaya ulaşım sürecine katkı sağlamaları büyük önem taşıyor” dedi.

Uygulama ile ilgili detaylar

“Güvenilir Gıda” uygulaması dört temel başlıktan oluşuyor: Çek gönder, işletme denetim sorgulama, gıda kamuoyu duyurusu, gıdada doğru bilgi.

“Çek gönder” ile anında bildirim

Uygulamanın “çek gönder” bölümünde vatandaşlar, yeni başvuru oluşturabiliyor ya da önceki başvurularını takip edebiliyor. Uygunsuzluk durumunda işletmeye ait bilgiler girilerek bildirim yapılabiliyor, fotoğraf eklenebiliyor ve başvuru anında sisteme iletiliyor. Bu bildirimler ilgili illere hızlıca aktarılıyor ve denetim ekipleri tarafından anında değerlendirilerek gerekli işlemler başlatılıyor.

Karekod ile denetim bilgisine erişim

Uygulama sayesinde işletmelerde bulunması zorunlu olan karekod okutularak, o işletmenin en son ne zaman denetlendiği bilgisine kolayca ulaşılabiliyor. Bu özellik, şeffaflığı artıran önemli bir adım olarak dikkat çekiyor.

Taklit ve tağşiş ürünler görülebiliyor

“Gıda kamuoyu duyurusu” bölümünde, taklit ve tağşiş yapılan ürünlere dair bilgiler yer alıyor. Vatandaşlar bu sayede riskli ürünleri doğrudan inceleyebiliyor.

Doğru bilgiye kolay erişim

“Gıdada doğru bilgi” başlığı altında ise gıdaya dair merak edilen tüm konularda doğru ve güvenilir bilgilere ulaşmak mümkün oluyor. Bu bölüm, tüketici bilincinin artırılmasına katkı sağlıyor.

Denetim elinizde

“Güvenilir Gıda” uygulaması, denetim faaliyetlerine önemli katkı sunarak süreci daha hızlı ve etkin hale getiriyor. Uygulamanın yaygınlaşmasıyla birlikte denetimlerin etkinliğinin artması ve uygunsuzlukların daha kısa sürede giderilmesi hedefleniyor.

Yetkililer, “Denetim elinizde” sloganıyla tüm vatandaşları uygulamayı indirerek aktif şekilde kullanmaya davet ediyor.

Karabük İl Tarım ve Orman Müdürü Yasin Önder koordinesinde yürütülen denetimlere, İl Müdür Yardımcısı Fatoş Şahin, Gıda ve Yem Şube Müdürlüğü ekipleri ile teknik personel katıldı. Ekipler, bayram öncesi yoğunluk yaşanan işletmelerde kapsamlı incelemelerde bulundu.

Denetimler kapsamında hijyen koşulları, kullanılan hammaddelerin kalitesi ve üretim süreçleri titizlikle incelendi. Ayrıca ürünlerin muhafaza şartları, dolap ısıları, üretim ve etiket bilgileri ile barkod ve son tüketim tarihleri detaylı şekilde kontrol edildi.

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkilileri, yapılan denetimlerin amacının halk sağlığını korumak ve güvenilir gıda tüketimini sağlamak olduğunu belirterek, bayram süresince de kontrollerin aralıksız devam edeceğini ifade etti.

Yetkililer ayrıca vatandaşlara, alışveriş yaparken ürünlerin etiket bilgilerine dikkat etmeleri ve şüpheli durumları ilgili kurumlara bildirmeleri çağrısında bulundu.

Müdürlükten yapılan açıklamada, tüketicilerin güvenilir gıdaya ulaşmasını sağlamak için denetimlerin aralıksız devam ettiği belirtildi. Ekiplerin; hijyen koşulları, ürünlerin son tüketim tarihleri, muhafaza şartları ve işletmelerin mevzuata uygunluğu gibi başlıklarda kontroller gerçekleştirdiği ifade edildi.

Yetkililer, denetimlerde tespit edilen eksiklikler hakkında işletmelere gerekli uyarıların yapıldığını, mevzuata aykırı durumlarda ise yasal işlem uygulandığını bildirdi. Açıklamada ayrıca, vatandaşların karşılaştıkları olumsuzlukları Alo 174 Gıda Hattı üzerinden bildirebilecekleri hatırlatıldı.

Karabük İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, denetimlerin halk sağlığını korumaya yönelik olarak yıl boyunca devam edeceğini vurguladı.

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü  gıda kontrol görevlileri tarafından verilen eğitimlerde gıda güvenliği, ALO174 Gıda Hattı’nın doğru kullanımı ve gıda israfının önlenmesi konuları ele alınıyor.

Bu haftaki program çerçevesinde eğitimler, Ticaret Meslek Lisesi ile Fatih Sultan Mehmet Fen Lisesi öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirildi. Eğitimlerde, güvenilir gıdaya erişim, tüketici hakları ve bilinçli tüketim alışkanlıkları hakkında öğrencilere kapsamlı bilgiler aktarıldı.

Yetkililer, gençlerde gıda güvenliği farkındalığını artırmayı amaçlayan eğitimlerin önümüzdeki dönemde de farklı okullarda devam edeceğini belirtti.

Enflasyon ve faiz, bu ikisinde dünyanın zirvesindeyiz.
Hem faizde, hem yüksek enflasyonda ilk 5 ülke arasındayız. Faiz oranında Venezuela’nın ardından % 37 ile ikinci sıradayız. Enflasyonda ise % 30.65 ile beşinci sıradayız. Aslında, enflasyonda sıramız beşincilik değil! Faizde sıkıntı yok, onu bankalar net olarak belirliyor. Enflasyon ise emekli ve çalışanların maaşlarının belirlenmesinde de baz alınan TÜİK verileriyle hesaplanıyor.

Enflasyonda bizden önce Venezuela, Güney Sudan, İran ve Arjantin var. Venezuela’nın yıllık enflasyonda
yüzde 172 ile, Faiz oranında yüzde 58.9 ile ilk sırada olmasını bir anlamda normal karşılayabiliriz. Yakın zamanda ABD tarafından lideri kaçırılan bir ülke. Ülkede kaos ve kargaşa hakim. Bu açıdan bakınca Venezuela’nın ilk sırada olması yadırganamaz.

GIDA ENFLASYONUNDA DÜNYADA DÖRDÜNCÜ, AVRUPA’DA BİRİNCİ SIRADAYIZ

En yüksek yıllık gıda enflasyonunda, Güney Sudan, İran ve Arjantin in ardından dördüncü sıradayız. 175 ülkeye ait verilere bakıldığında, bu ülkelerin ortalama gıda enflasyon oranı yıllık % 4.64 bizde ise aylık %6.59
İşin tuhafı bu kadar yüksek gıda enflasyonunu dünyada gıda fiyatlarının düştüğü bir dönemde yaşıyoruz.

Gıda enflasyonunda Avrupa’da %31.69 la ilk sıradayız. İkinci sıradaki Ukrayna’nın yıllık gıda enflasyonu %10.2 savaşta olan Ukrayna’nın 3 katı enflasyona sahibiz. İşte bu yadırganır.

Müstakil Sanayici ve İş Adamları Derneği (MÜSİAD) Başkanı Burhan Özdemir, Türkiye’de fiyatlamaların kontrol edilmediğini, maliyet bazlı çalışma yapılmadığını söylüyor.
Özdemir, “Memlekette kimse 1 kilo dondurmanın maliyeti nedir diye sormuyor. Aynı çayı bir yerde 500 liraya başka bir yerde 5 liraya içmek normal değil. Dünyanın hiçbir yerinde böyle bir fiyat makası yok. Bu makasa dönük tek bir denetleme ve çalışma yapılmıyor. Biz neden bir tabak pirinç pilavının maliyetini çalışmıyoruz” diyor.

Bunun adı serbest piyasa falan değil, bu düpedüz soygun.

SANAYİ KAN KAYBEDİYOR

İmalat sanayi kapasite kullanımı tarihinde en düşük seviyelerde. İstihdam düşmeye devam ediyor. TÜİK verilerine göre, sanayide ücretli çalışan sayısı 179 bin kişi azaldı. Sektörün alt kollarına bakıldığında, en büyük kayıp 180 bin 663 kişiyle imalat sanayiinde olurken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımında çalışan sayısı 4 bin 689 kişi arttı.
İnşaat ve hizmet sektörlerinde az da olsa bir artış var. Fakat sektörün geneline bakıldığında, durum vahim.
Öte yandan ülkede kayıt dışı ekonominin büyüklüğü yüzde 30’a dayanmış.

Rakamlara bakıldığında, tablo hiç iç açıcı değil.
Bu ülke bunu haketmiyor.

İlyas Erbay

Safranbolu Belediyesi tarafından hazırlanan ve temel gıda ürünlerinden oluşan yüzlerce koli, ekipler tarafından ihtiyaç sahibi ailelerin evlerine tek tek ulaştırılıyor. Hayır Çarşısı’ndan başvuru yapan aileler, yapılan incelemelerin ardından destekten yararlandırılıyor.

Safranbolu Belediyesi Çağıl Güleç Özbey Hayır Çarşısı Sorumlusu Sosyolog Oğuz Demirci, yaptığı açıklamada, Belediye Başkanı Mimar Elif Köse’nin koordinasyonunda Ramazan ayında da ihtiyaç sahibi ailelerin yanında olduklarını söyledi.

Gıda kolilerinin ekipler tarafından özenle paketlendiğini belirten Demirci, dağıtım ekiplerinin planlı şekilde sahada çalışmalarını sürdürdüğünü ifade etti. Demirci ayrıca, hayırsever vatandaşların 0534 648 30 71 numaralı telefondan iletişime geçerek ya da bizzat Safranbolu Belediyesi Çağıl Güleç Özbey Hayır Çarşısı’na başvurarak Ramazan kolisi bağışında bulunabileceklerini, bağışlanan kolilerin de ekipler tarafından ihtiyaç sahibi hanelere teslim edileceğini kaydetti.

“İradeniz değil beyin otomatik olarak karar verip yemek istiyor”

Açlık türleri arasındaki keskin farklara dikkat çeken Kasapoğlu, süreci şu sözlerle aktardı:

“Fizyolojik olarak vücudun bir enerji gereksinimi ihtiyacı yoktur ama vücut yine de ödül sistemini haz odaklı, zevk odaklı ödül sistemini devreye sokarak yeme ihtiyacı duyar. Yani beynine ye sinyali gönderir. Tamamen haz odaklı bir yeme biçimidir. Fizyolojik açlık ve hedonik açlığı ayır edebilmenin temel yolları fizyolojik açlık yavaş gelişir. 4-5 saat içerisinde aç olduğunu da hissedersiniz. Hedonik açlık ani gelişen bir yeme isteğidir. Fizyolojik açlıkta ne yediğiniz önemli değildir. Amaç karın doyurmaktır. Hedonik açlıkta daha çok yüksek yağlı işlenmiş, enerji içeriği yüksek gıdalar yani beynin ödül sistemini devreye sokacak gıdaları tercih edersiniz. Fizyolojik açlıkta yediğinizde doyarsınız ama hedonik açlıkta yeme isteğiniz devam edebilir. Tabii ki hedonik açlığı iradesizlik olarak tanımlamak çok doğru bir yaklaşımı değil. Çünkü burada beynin ödül sistemi devreye gidiyor. Siz o yiyeceği gördüğünüzde ödül sistemi devreye girdiği için burada aslında sizin iradeniz değil beyin otomatik olarak karar veriyor, yemek istiyor. Artı irade sabit bir karakter değil. İnsanlar gün içerisinde çevresel faktörlerden etkileniyorlar, uyku, yorgunluk, stres dolayısıyla. İrade konusunda zayıf düştüğümüz anlar olabilir, bu da çok doğaldır. Artı çevresel uyaranlar çok fazla artık günümüzde. Televizyonda yemek programları, sosyal medyada sürekli yemek videolarının paylaşılması, reklamlar ve bu tarz gıdalara yani enerji içeriği yüksek gıdalara kolay ulaşılabilir olması dolayısıyla iradeyi tek suçlu olarak göstermez.”

İki farklı açlığı ayırt etme yöntemleri; “Su ve elma testi”

Vatandaşların kendi kendilerini test edebilecekleri yöntemlere değinen Kasapoğlu, beyanatını şöyle sürdürdü:

“Hedonik açlığı ayırt etmenin aslında temel, basit birkaç önerisi var günlük hayatta uygulanabilecek. Mesela bir besini gördünüz, yemek istiyorsunuz. Bir bardak su içip derin nefes alıp bulunduğunuz odayı değiştirebilirsiniz. 10 dakika sonra tekrar o besini hala yemek istiyorsanız o zaman orada bir fizyolojik açlık var diyebiliriz. Ama belki alternatifi değiştirebiliriz sağlıklı olması adına. Veya bir elma test ediyoruz. Ben şu anda bu elmayı yersem de doyar mıyım? İhtiyacımı karşılar mı? Eğer cevabınız hayır ise o besini yemek istiyorsanız orada hedonik açlıktan bahsetmek gerekir. Veya şunu sorabilirsiniz. Ben en son öğünü ne zaman yapmıştım? En son yattığınız öğün üzerinden 4-5 saatlik bir zaman dilimi geçtiyse orada fizyolojik açlık daha çok devrededir. Ani çıkmamıştır, artık acıkmışsınızdır ve yemeğe ihtiyacınız vardır. Yine tercihinizi daha doğru bir şekilde yönlendirebilirsiniz. Bu gibi basit yöntemlerle ayırt edebilirsiniz.”

“Bağımlılık değil, farkındalık eksikliği”

Kasapoğlu, yüksek enerjili gıdalara karşı geliştirilen yeme isteğinin “bağımlılık” olarak adlandırılmasının teknik olarak doğru olmadığını, meselenin bir kontrol mekanizması kaybı olduğunu anlattı. Kasapoğlu, “Yemekten kaçamazsınız, bu yüzden farkındalığı artırıp beyindeki haz döngüsünü yeniden yapılandırmak gerekiyor” dedi.

Kontrol mekanizmasının devre dışı kalmasının kilo artışına neden olduğunu belirten Kasapoğlu, şunları söyledi:

“Hedonik bağımlılıktır diyemeyiz. Çünkü bağımlılıkta daha çok o yasaklı maddeden kaçınma, uzak durma vardır. Tamamen hayatının dışında bırakma çabası vardır. Yemek, beslenme tamamen kaçınabileceğiniz bir durum değil. Böylesi çok sağlıklı olmaz. Orada sadece kontrol mekanizması devre dışı kaldığı için orada farkındalığı arttırmak gerekiyor. O kontrol mekanizmasını devreye sokup beynin haz döngüsünü yeniden yapılandırmak gerekiyor. Burada çünkü ödül sistemi çok sık devreye giriyor. Bazı besinlere daha fazla beyin ödülü veriyor. Burada amaç farkındalık. Eğer bu sık tekrarlanan eyleme dönerse yani istiyorum, yiyorum, haz alıyorum ve kontrol mekanizması yavaşlar devre dışı kalırsa bu sık tekrarlarsa yüksek enerjili beslenme yağ içeriği yüksek gıdalar bu işte dediğimiz gibi ödül sistemini uyaran besinlerin sık tüketimi kilo kontrolünü de zorlaştıracaktır. İşte bu noktada belki bağımlılık benzeri davranışlar gösterdiği için bu şekilde adlandırılıyor ama bağımlılık değildir.”

“Ekran karşısında değil, öğün düzenimizdeki döngü içerisinde beslenmeye çalışalım”

Kasapoğlu, hedonik beslenmeye karşı ’farkındalıklı yeme’ (mindful eating) önerisinde bulunarak sözlerini şöyle tamamladı:

“Peki hedonik beslenme karşısında neler yapabiliriz? Bir kere beslenme programınızı, rutinimizi gözden geçirmemiz gerekiyor. Daha çok liften, proteinden zengin besinleri diyetimizin vazgeçilmez bir parçası haline getirebiliriz. En önemlisi farkındalık. Mindful eating diyoruz. Yani yemek yerken yemek yediğimizin farkında olalım. Ekran karşısında, bilgisayar başında değil bir öğün düzenimiz olsun o döngü içerisinde beslenmeye çalışalım. Çevresel uyaranları kontrol altına alamayız ama bunların farkında olabiliriz. Yani bu reklamların söylediğim gibi işte sosyal medyada önümüze çıkan yeme şeylerinin belki buralarda daha farkında davranabiliriz. Yasaklama, yani yasaklar her zaman daha cazip kılar. Yasaklama değil, süreci kontrol altına almaya çalışmalıyız. Bu gibi yaklaşımlarla sağlıklı beslenmeyi sağlayabiliriz.”

“Dünyanın hiçbir ülkesinde bu kadar analiz yükü yoktur”

Yıllık 222 bin numune aldıklarını belirten Dilber, “Türkiye’de ben yılda 21 milyon 200 bin analiz yapıyorum. Dünyanın hiçbir ülkesinde bu kadar analiz yükü yoktur. Avrupa Birliği’ndeki 27 ülke ve diğer ülkelerin hiçbirinde bu kadar analiz yükü yoktur. Daha da somutlaştırıyorum. Açın cep telefonlarınızı bakın. ’2022 Avrupa Birliği Pestisit Raporu’ diye araştırma yapın. Avrupa Birliği’nin ekonomik alanındaki ülkelerin toplam yaptığı analiz sayısı, 29 ülkenin toplam analizi 200 bindir. Bakın rakama. Benim numune sayım. Dolayısıyla pestisit analiz raporundan bahsediyorum. Yani Türkiye’de bazen doğru olmayan şekilde, aflatoksin, okratoksin ile pestisiti ayıramayan arkadaşlar internette çıkıp pestisit kalıntısını gözlüyorlar. Çoğu Avrupa Birliği ülkesinde üç tane laboratuvarla koca ülkenin adını duyarsınız, bazen bir tane laboratuvar vardır. Almanya gibi bir ülkedeki laboratuvar sayısını bilmiyorum ama 10’a, 15’e geçeceğini düşünmüyorum. Türkiye’de şu anda 41 tane kamu laboratuvarı var. Benim Bafra’da ürettiğim kapya biber Mersin’e analiz edilmeye gidiyordu. Bu sorunu çözdük. Kapya biber Mersin’e gidiyor mu? Şu an gitmiyor. Gitmiyor olmasının tek bir sebebi var. Cihazımız var, müdürümüz var, arkadaşlarımız var. Samsun’da bu analiz yapılabildiği için vatandaşın kapya biberi buradan Mersin’e gitmiyor. Bunlar büyük bir başarıdır arkadaşlar. Bu burada yapılıyor olmasa, Türkiye’de yapılıyor olmasa biberlerimiz, domateslerimiz gider, Almanya’daki Eurofins laboratuvarında analiz edilir, sonucu çıkınca ihracata izin veririz. Mikrobiyolojik analizler yapıyoruz. Bakın İstanbul’daki olay eninde sonunda döndü dolaştı, gıda kaynaklı olmadığı ortaya çıktığında işte bu gücümüz bizi ayakta tuttu. Çünkü biz laboratuvar sonuçlarında midyeciyi bir ay içeride yatırdık, adam iflas etmek noktasına geldi. Kumpirciyi yatırdık içeride ama baktık ki adam masum, tüm numuneleri tertemiz. Dolayısıyla bu güçler gerçekten kamunun gücü, sizin gücünüz, sizin gibi çalışan arkadaşların ürettiği hizmetler. Bu konuda da bakanlık olarak gayet iyi noktadayız. Türkiye’de son bir yılda 200 bin tane vatandaşımız bize ulaşmış. ’Şu gıdada şu sıkıntı var, bu gıdada bu sıkıntı var’ demiş. Ama biz dikkate aldığımız 145 bin konuyu sonuçlandırmışız” diye konuştu.

“Bir çocuk ziraat mühendisliği kazandıysa başsağlığı verir gibi konuşuluyor”

Ziraat Fakültesi Dekanı Muharrem Özcan ise, “Her sene 3 milyonun üzerinde öğrenci ÖSYM sınavlarına giriyor. Üniversiteye yerleştirmeler oldu. Son yıllarda yerleşme oranları yüzde 100’e çıktı. Ziraat fakültelerinde de bu oranlara ulaşıldı. Ben bunun doğru bir ölçek olduğunu düşünmüyorum. Burada önemli olan öğrenci sayısı değil, gelen öğrencilerin hangi yüzdelik dilimde ve hangi profilden geldiğine bakmak lazım. Bir çocuk ziraat fakültesine yerleşmişse ailesine başsağlığı ya da teselli verir gibi konuşuluyor. En azından boşta kalmamış gibi yaklaşılıyor. Halbuki dünyanın en değerli mesleklerinden birini icra ediyoruz. Genellikle her fakültede tarımla ilgili bölümler yer alıyor. Bu durum maalesef ziraat mühendisi olarak nitelikli eleman çıktımızı olumsuz yönde etkiliyor. Fakülte açmak yerine mevcut fakültelerin altyapısını iyileştirmek, zayıf olanların ise bölüm sayılarını azaltarak daha verimli, daha ekonomik ve hem insan kaynağı hem de çıktılarının ülke ekonomisine yapacağı katkılar açısından bu yöne yönelmek gerektiğini düşünüyorum” şeklinde konuştu.

Programda ayrıca OMÜ Rektörü Yardımcısı Prof. Dr. Çetin Kurnaz, Samsun İl Tarım ve Orman Müdürü Kemal Yılmaz, Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Samsun Şube Başkanı Prof. Dr. Ferhat Uzun Samsun Ziraat Mühendisleri Odası Havva Yurdunuseven Bayzat da konuşma yaptı. Akademik aşama kaydeden doktor öğretim üyelerine “Biniş Takdim Töreni”yle program son buldu.

Marketin atık alanında görülen ürünleri fark eden vatandaşlar, yaşanan duruma tepki göstererek, “Bu kadar aç insan varken ürünlerin çöpe atılması kabul edilemez” yorumunda bulundu. Vatandaşlar, bozulmamış ancak son kullanma tarihi yaklaşan ürünlerin indirimli satılabileceğini, tüketilemeyecek durumdaki ürünlerin ise hayvanlara verilmesi gerektiğini dile getirdi.

Yaşanan durumun gıda israfı sorununu bir kez daha gündeme getirdiği ifade edildi.

Vatandaşlar, zincir marketlerin sosyal sorumluluk bilinciyle hareket etmesi gerektiğini belirterek, benzer uygulamaların tekrar etmemesi çağrısında bulundu.

Müdürlükten yapılan açıklamada, “Yaklaşan Yılbaşı nedeniyle halk sağlığının korunması ve haksız rekabetin önlenmesi amacıyla, tüketiminin artması beklenen ürünlerdeki denetimlerimiz devam etmektedir” ifadelerine yer verildi.

Denetim ekipleri, özellikle yılbaşı sofralarında sıkça tüketilen tavuk, hindi, kırmızı et, süt ürünleri, balık, mezeler ve hazır gıdalar üzerinde hijyen, son kullanma tarihi, muhafaza koşulları ve etiket bilgileri gibi kritik noktalara odaklanıyor.

Yetkililer, vatandaşların satın aldıkları ürünlerin etiket bilgilerini mutlaka kontrol etmelerini, gıda güvenliği konusunda şüphe duydukları durumlarda ise ALO 174 Gıda Hattı’na başvurmalarını istedi. Öte yandan, denetimlerde tespit edilen usulsüzlüklerde gıda işletmelerine idari yaptırımlar uygulanacağı ve gerekli durumlarda ürünlerin piyasadan toplatılabileceği belirtildi.

“Tüketicileri gördükleri uygunsuzlukları bildirmeye davet ediyorum”

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü takımları İlkadım ilçesinde bulunan bir restoran ve markete kontroller yaptı. Bu kontrollerde açıklama yapan Samsun Vilayet Tarım ve Orman Müdürü Kemal Yılmaz, “İl ve ilçe tarım müdürlükleri olarak besin güvenliğimizin kırmız çizgimiz olduğunu bir kere daha buradan tabir etmek istiyorum. Tüketici sıhhatini tehlikeye düşürecek hiçbir besine göz yummayacağımızı söz etmek istiyorum. Kontrollerimiz 7/24 aslı ile devam etmektedir. Bundan sonrada birebir hassasiyetle devam edilecektir. En yeterli denetçi tüketicinin kendisidir. O yüzden tüketici rastgele bir işletmede uygunsuzluk gördükleri taktirde kesinlikle ALO 174 ihbar çizgimize bildirmeleri konusunda uyarmak istiyorum. Onların bizlere verecekleri bilgiler çok kıymetlidir” dedi.

“Alüminyum fosfit evsel kullanımı muhakkak yasaktır”

İstanbul’da Böcek ailesinin hayatını kaybettiği olayla ilgili değerlendirmelerde bulunan Doç. Dr. Nesrin İçli, “İstanbul’da yaşadığımız olayda, evvel besin zehirlenmesi olduğu düşünülmüştü, sonra ailemizin otelde alüminyum fosfitten zehirlendiği ihtimali üzerine daha fazla durulmaya başlandı. Otelde çalışanların verdiği sözlere nazaran, bu ailemizin kaldığı odanın alt katındaki odada tabaklar içerisinde tanım edilen unsurun alüminyum fosfit tabletleri olduğunu düşünüyoruz. Alüminyum fosfit, aslında meskenlerde ya da içerisinde hala müşteri bulunan odalarda kullanılmaması gereken bir kimyasal. Olağanda böceklere, larvalara karşı kullanılan bir pestisittir. Profesyonel kullanım maksadıyla ruhsatlandırılan bir eserdir, evsel kullanımı muhakkak yasaktır” dedi.

“Son derece dikkatli olmak lazım”

İlaçlamanın insan sıhhati için oluşturabileceği hayati tehlikelere dikkat çeken İçli, “İlaçlama içeride müşteri bulunan bir otelde yapıldıysa muhakkak bu hakikat bir şey değil. Zira insanların birkaç saat sonra üst kattaki odaya geldiğini görüyoruz. Bütün havalandırma borularını, havalandırma çıkışlarını kapattıklarını söylüyorlar ancak bu fosfit gazı o denli bir şey ki en küçük çatlaklardan bile sızıp, bulunduğu yerdeki en küçücük çatlaklarda yaşayan böceklere kadar ulaşıp onların vefatına sebep oluyor. Son derece dikkatli olmak lazım, bu olaydaki üzere ölümcül olabilir. Zira teneffüs yoluyla bedene girdikten sonra hücresel teneffüsü etkiliyor ve daha sonrasında bulantı, kusma ile başlayan belirtiler, halsizlik, kaşıntı ya da kalp ritim bozukluklarıyla devam ediyor ve sonunda da maalesef vefat gerçekleşebiliyor. Bu da çok süratli bir biçimde oluyor” diye konuştu.

’Kimyasallar ile besin eserlerinin yan yana konulmaması gerekiyor’

İstanbul’da bulaşık deterjanıyla yapılan kahveyi içen müşterinin zehirlendiği savıyla ilgili de değerlendirmelerde bulunan İçli, besinlerin yepyeni paketlerinde saklanması gerektiğini vurgulayarak, “Bu kazanın sebebi, deterjanın, kendi orjinal ambalajından çıkarılıp öbür şişelere konulmasıdır. İşletme sahipleri diyor ki ’biz, onun içinde ne olduğunu biliyorduk, hiç kullanmıyorduk.’ Evet, bu olabilir lakin bu asla yapılmaması gereken bir şey. Gerçekten bunu bilmeyen biri mutfağa girdiğinde onu su diye, kahve üretiminde kullandığı için şu an genç bir mühendis hanım maalesef hastanede yatıyor. Bu üslup kazaların önlenmesi için de katiyen kimyasallar, pestisitler, besin ile karışmaması gerekiyor. Besinlerle bir ortada bulunmamalı, besinlerden uzak yerlerde depolanmalıdır. Küçük çocukların erişemeyeceği yerlerde olmalı. Özgün ambalajından hiçbir halde çıkarılmamalı. Yoksa rastgele bir kişi çok rahatlıkla bunları öteki şeylerin yerine kullanılabilir. Bu üslup kazaları önlemenin tek yolu, besinlerle bir ortada bulunmaması gereken ve karışmaması gereken kimyasallar hiçbir halde besinlerle tıpkı alanda saklanmamalı, depolamamalı. Yepyeni ambalajının dışında rastgele bir şişeye konulmamalı. Bittikleri vakit kapları kalıyor, bunlar da hiçbir biçimde her ne kadar yıkadım, temizledim dense de besin koruması için bu kapların da kullanılmaması gerekiyor. Kimyasalların kaplarında hiçbir formda ne bir meyve suyu, turşu üzere hiçbir besin asla depolamamalı. Bunların hepsi zehirlenme sebebi olabilir” biçiminde konuştu.

“Açık besinler maalesef soğuk zincire uygun bir biçimde satılmıyor”

Gıda güvenliğiyle ilgili konuşan Kastamonu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Kısmı Dr. Öğretim Üyesi Fatmanur Hümeyra Varlıklı ise, “Özellikle son günlerde çıkan olaylarda, midye, kumpir üzere besinler ön plana çıkmış durumda. Midye maalesef doğal yetişme ortamından ötürü birçok toksini içerisinde barından bir mineral. Hem ağır metalleri hem birçok mikro organizmayı içerdiği için kıymetli bir risk faktörü oluşturuyor. Bizim için çoklukla açıkta satıldığı ve protein içeren bir besin olduğu için soğuk zincire uygun olarak satılması gerekirken, maalesef soğuk zincire uygun bir formda satılmıyor. Bu da mikroorganizmaların çok kolay üreyip insanları zehirlenmesine neden olabiliyor. Zehirleyen besinlerden biri de kumpir. Patatesi biz, riskli besinler ortasında kabul ediyoruz. İçerisine de mayonez üzere çeşitli soslar koyuluyor. Bu soslar da riskli besinler ortasında yer alıyor. Bunlar da uzun müddet dışarıda kaldığı vakit, soğuk zincire uygun hareket edilmediği vakit ya da çok fazla karışık içerisinde besin olduğu vakit çapraz bulaşmaya neden olabiliyor. Bu da değerli bir risk faktörü oluşturabiliyor” tabirlerini kullandı.

“Tarım ve Orman Bakanlığının kontrol yaptığı iş yerlerini tercih etmemiz gerekiyor”

Tavuk eti kaynaklı zehirlenmelerin sebeplerine de değinen Varlıklı, “Medyada sıklıkla duyduğumuz tavuk, çok riskli besinlerden bir tanesi, çok süratli bozulabiliyor. Bozulduğu da bireyler tarafından anlaşılamıyor. Gözle görülmediği için mikroorganizmalar ekseriyetle tavuk zehirlenmeleri çok sıklıkla görülebiliyor. En değerli önlememiz mutlaka dışarıdan açık rastgele bir eser satın almamız gerekiyor. Satın alacağımız eser, kesinlikle bir restoranda ya da üretim müsaadesi olan, Tarım ve Orman Bakanlığının kontrol yaptığı iş yerlerini tercih etmemiz gerekiyor. Açıkta ya da sokakta satılan eserleri de çok fazla tercih etmememiz gerekiyor. Konutlarda de dikkat etmemiz gereken kimi denetim metotları var. Bunlardan birincisi bir sefer çapraz bulaşma, katiyetle çiğ besinlerle pişmiş besinleri yan yana koymamak gerekiyor, bilhassa tavuğun yıkanmaması da kıymetli. Tavuk yıkanırken içerisindeki mikroorganizmalar maalesef mutfağın her yerine yayılabiliyor ve bu da mikroorganizmaların çiğ besinlere ya da öbür besinlere geçip besin zehirlenme riski oluşturmasına neden olabiliyor. Konutumuzda uzun müddet bilhassa tavuk üzere çabuk bozulan süt, peynir üzere besinleri 2 saatten fazla dışarıda bekletilmemesi lazım. Marketten aldığımız vakit da bunların alışverişinin en sonunda alınması ve konuta geleceğimiz süreç içerisinde 2 saatin geçmemesine dikkat etmemiz gerekiyor” dedi.

“Dünya nüfusunun yarısı ya aç ya da yetersiz besleniyor”

Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü’nün (FAO) her yıl 16 Ekim’de kutladığı Dünya Besin Günü’nün bu yılki temasının ’Daha düzgün bir ömür ve daha güzel bir gelecek için besin hakkı’ olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Demir, “Dünya üzerindeki yetersiz beslenmeye, açlığa ve aç insanların acısına dikkat çekmek maksadıyla kutlanan Dünya Besin Günü, bugün her zamankinden daha büyük bir mana taşıyor. İnsanlığın en temel hakkı olan beslenme, ne yazık ki 2025 yılı prestijiyle global ölçekte derin bir kriz halini almıştır. Dünya Besin Programı’na nazaran 1 milyondan fazla insan yatağa aç giriyor. FAO bilgileri ise 3 milyardan fazla insanın sağlıklı beslenemediğini ortaya koyuyor. Bu iki küme, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 50’sine karşılık geliyor. Yani dünya nüfusunun yarısı ya aç, ya da yetersiz besleniyor. Bu tablo, insanlık için büyük bir çelişkidir zira dünya çiftçileri, aslında herkesi doyuracak kadar üretim yapmaktadır” diyerek global açlık gerçeğine dikkat çekti.

“Bugünden alınacak önlemler, gelecekteki besin güvenliğimizi belirleyecek”

Prof. Dr. Demir, iklim değişikliğinin besin üretimini etkileyen en önemli tehditlerden biri olduğunu belirterek, sürdürülebilir tarım siyasetlerinin artık ertelenemeyeceğini vurguladı. Demir, şöyle devam etti:

“Küresel iklim değişikliği, kuraklık, süratli nüfus artışı, göçler, israf ve zoonotik hastalıklar besin üretimi ve tüketiminin önündeki en büyük risklerdir. Dünya nüfusunun 2050’de 10 milyara ulaşması, Türkiye’nin de 2040 yılında 100 milyonu aşması bekleniyor. Bugünden alınacak önlemler, gelecekteki besin güvenliğimizi belirleyecek. İklim krizi, artık sırf bir etraf sorunu değil, direkt bir kalkınma ve hayat sıkıntısıdır. Besin üretiminde sürdürülebilir bir sistem kurmak, gelecek kuşakların sağlıklı beslenmesi açısından hayati değer taşımaktadır.”

“İklim krizi her geçen yıl daha fazla hissediliyor”

Yaşanan kuraklık, don, dolu, fırtına üzere olayların ziraî üretimde önemli kayıplara yol açtığını belirten Prof. Dr. Demir, “İklim krizi her geçen yıl daha fazla hissediliyor. 2025 yılı içinde yaşanan kuraklık, zirai don, dolu, çok yağış ve fırtına üzere olaylar üst üste geldi. Bu felaketlerden ziraî üretim büyük ziyan gördü. Üretimde ölçü, nitelik ve kalite önemli biçimde düştü. Artık ziraî üretim planlaması sadece pazar gereksinimlerine nazaran değil, iklim riskleri göz önünde bulundurularak yapılmalı” diye konuştu.

“Sürdürülebilir besin sistemi oluşturmak zorundayız”

Demir, besin üretiminde sürdürülebilirliğin sağlanması için teknolojik ve yapısal dönüşümün kıymetine vurgulayarak, “Türkiye, dünyanın dokuzuncu büyük tarım eserleri üreticisidir. Tarım kesimi ülke iktisadının yüzde 6’sını, istihdamın ise yüzde 20’sini oluşturuyor. Bu nedenle tarım yalnızca bir üretim alanı değil, birebir vakitte ekonomik ve toplumsal bir destek noktasıdır. Ülkemizin süratle kapalı sistem sulamaya geçmesi, akıllı tarım uygulamalarını benimsemesi gerekiyor. Bu dönüşüm yalnızca çevresel bir mecburilik değil, ekonomik bir gerekliliktir” halinde konuştu.

“Gıda güvenliğimizi, çiftçilerimizin emeğini ve geleceğimizi korumak için bugünden harekete geçmeliyiz”

Konuşmasının sonunda tüm kurum ve bireylere davette bulunarak, besin hakkının korunmasının ortak bir sorumluluk olduğunu kaydeden Prof. Dr. Yusuf Demir, açıklamasını şöyle tamamladı:

“Her insanın sağlıklı ve kâfi beslenme hakkı vardır. Bugünden alınacak önlemlerle besin üretiminde sürdürülebilir, erişilebilir ve adil bir sistem kurmak zorundayız. Kuraklığa sağlam tohumlar, damla sulama sistemleri, agroekoloji ve permakültür üzere sürdürülebilir yaklaşımlar yaygınlaştırılmalıdır. Kırsal hayat cazip hale getirilmeli, gençlerin tarıma dönmesi için eğitim ve finansal takviyeler sağlanmalıdır. Tarım, tabiatla bağımızı koruyan bir ömür alanıdır. Besin güvenliğimizi, çiftçilerimizin emeğini ve geleceğimizi korumak için bugünden harekete geçmeliyiz; zira yarın çok geç olabilir.”

“Her 9 bireyden 1’i açlıkla çaba ediyor”

Yılmaz, dünya nüfusunun 8 milyarı geçtiğini hatırlatarak, her 9 şahıstan 1’inin açlıkla çaba ettiğini söz etti. Yılmaz, “Ne yazık ki üretilen besinin üçte biri israf edilmektedir. Bu durum, besin üretimi kadar besin şuurunun de ne kadar değerli olduğunu açıkça göstermektedir” diye konuştu.

“Samsun’un bereketli topraklarında özveriyle çalışıyoruz”

İl Müdürü Yılmaz, Samsun’un verimli topraklarında sağlıklı ve sürdürülebilir üretim için büyük bir uğraş gösterdiklerini dile getirerek, “İl Müdürlüğü olarak üreticilerimizi bilinçlendirmeyi, mahallî üretimi güçlendirmeyi ve besin güvenliğini teminat altına almayı en temel vazifemiz olarak görüyoruz” tabirlerini kullandı.

“Gıdaya ve emeğe hürmet geleceğe mirastır”

Gıdanın sırf bir besin değil, bir ömür hakkı olduğunu belirten Yılmaz, bu hakkın korunmasının herkesin sorumluluğunda olduğunu vurguladı. Yılmaz, “Evde, okulda, tarlada, pazarda nerede olursak olalım, besine ve emeğe hürmet göstermek, israfı önlemek ve sürdürülebilir tarımı desteklemek geleceğe bırakabileceğimiz en büyük mirastır. Daha güzel besin, daha yeterli bir gelecek için el ele verelim. Üreticimizden tüketicimize, kamu kurumlarından sivil toplum kuruluşlarına kadar her bir paydaşımızla inançlı besine, sağlıklı topluma ve sürdürülebilir bir geleceğe adım adım ilerleyelim” davetinde bulundu.

Yılmaz, 16 Ekim Dünya Besin Günü’nü kutlayarak, “Başta işçi çiftçilerimiz olmak üzere, besinin her evresinde alın teri döken tüm üreticilerimize gönülden teşekkür ediyorum” tabirleriyle açıklamasını tamamladı.

“Çok uygun bakımlı havuzlarda bile ishal riski devam eder”

Havuzların hacminin denizle karşılaştırıldığında daha küçük olduğunu belirten Dr. Temizkan, “Havuza girenlerin atıkları ile su kirlenir. Hastalık yapan etkenler havuzda birkaç saatten birkaç güne kadar canlılığını korur. Kimi hastalık yapan etkenler klora da sağlam olabilir. Dezenfeksiyon sistemleri kusursuz olan, çok yeterli bakımlı havuzlarda bile ishal riski devam eder. Denize girerken kanalizasyona karışan alanlara yakın bölgelerde ve şiddetli yağmurlar sonrasında, sakin ve kirli sularda, yüzeyi köpüklü ve yeşil görünümde olan denizde yüzülmemesine dikkat edilmelidir” sözlerini kullandı.

“Kaybedilen su ve tuz yerine konmalıdır”

Kusma ve ishal durumunda konutta uygulanabilecek birinci yardım formülleri hakkında bilgi veren Temizkan, “İshal ve kusma olduğunda öncelikle kaybettiği su ve tuz yerine konmalıdır. Ağızdan besleme kesilmemelidir. Konutta çocuk olağan besini ile beslemeye devam etmelidir. Bağırsaklarda rahatsızlık olduğu için besinleri ret edebilir. Israrcı olmamalı aralıklı olarak denenmelidir. Temel olan su ve tuz kaybıdır. Suyunu kesmemek gerekir. Sıvı besin verirken suyun yanında ayran, süt teklif edilebilir. Bağırsak hassasiyeti nedeni ile besinleri az az ve sık olarak vermek gerekir. Bir kezinde 20-30 ml’den fazla vermemeli ve 20-30 dakika orta ile verilmelidir. Fazla verilen besin kusmaya yol açar. Antibiyotik ekseriya gereksizdir. Muhakkak kusma giderici ve ishal kesici ilaç verilmemelidir. Bedenin kendini temizlemesini pürüzler ve hastalığın daha uzun ve tehlikeli olmasına yol açar. Besin olarak olağan beslendiği besinler verilebilir. Havuç suyu, muz, yoğurt çorbası, pirinç suyu, ekmek, kraker, süt, yoğurt verilmelidir. Anne sütü alan bebekler emzirmeye devam edilmelidir. Kek, çok tatlı besinler, hazır meyve suyu, gazlı içecekler, kola, çikolata, çok yağlı yiyecekler verilmemelidir” dedi.

“Dışarıdan yemek yerken dikkatli olunmalı”

Yaz aylarında çocuklarda kusma ve ishal riskini azaltmak için alınabilecek tedbirleri aktaran Temizkan, “Kolaylıkla bozulacağı için dışarıdan yemek yerken dikkatli olunmalı, imgesi ve tadı bozuk besin tüketilmemeli, farklı bölgelere gidildiğinde alışık olunmayan besin almaktan sakınmalı. Havuza girerken seçici olmalı, ayakların antiseptik solüsyonlar ile yıkandığı, havuza girmeden duş almanın ve bone kullanmanın zarurî olduğu, tertipli dezenfeksiyon yapılan havuzlar tercih edilmeli. Buna karşın birtakım ishal yapan etkenlerin klora dayanıklılığı olduğu da akıldan çıkarılmamalıdır. Denize girerken sıhhat kuruluşlarının ikazlarına dikkat edilmeli. Denize girilmesi önerilmeyen yerlere ve önerilmeyen vakitlere dikkat edilmeli, kanalizasyon karışan alanlara yakın bölgelerde ve şiddetli yağmurlar sonrasında, dingin ve kirli sularda, yüzeyi köpüklü ve yeşil görünümde olan denizde yüzülmemelidir. Çocuğun yüzerken su yutmaması söylenmelidir. Havuz suyu ile kıyaslandığında deniz suyu daha paktır lakin mikroorganizmalar tuzlu suda çabucak yok olmaz. Belirli bir toplulukta birden yaygın ishal olduğunda etken nörovirus olabilir, köy ya da mahallenin su deposu incelenmelidir. Zarurî hallerde suyun uygunluğundan kuşku duyuluyorsa en az 10 dakika kaynattıktan sonra kullanılabilir” halinde konuştu.

“İshal etkenleri ağız yoluyla bulaştığı için hijyene dikkat edilmelidir”

Hijyen ve beslenme alışkanlıkları konusunda ailelere tavsiyelerde bulunan Dr. Temizkan, “İshal etkenleri ağız yoluyla bulaştığı için hijyene dikkat edilmelidir. Hijyende en kıymetli yapılması gereken el yıkamadır. Eller bol sabunlu su ile yıkanmalıdır. Bilhassa yemek yemeden evvel eller kesinlikle yıkanmalı. Çiğ zerzevat ve meyveler bol su ile yıkanmalı. Bozulduğundan şüphelenilen hiçbir besin tüketilmemeli. Hijyenik olmayan kurallarda hazırlanmış yahut saklanmış yiyecekler tüketilmemeli. Kirli sularda yakalanmış balık ve deniz eserleri de ishal etkeni olabilirler. Alışılmış yeme alışkanlığında meydana gelen ani değişiklikler bilhassa toplu ikramlar için hazırlanan yemeklerin uygun ortamda saklanmamış yiyecekler ishale yol açabilir. Enfeksiyon etkeni içeren gaita ile temas eden yiyecek ve içeceklerin tüketilmesiyle yahut etkenle temas etmiş kirli ellerin ağıza temasıyla ya da bu ellerle hazırlanan yiyeceklerle bulaşabilir. Sulardan yakalanmış balık ve deniz eserleri de ishale yol açar” tabirlerini kullandı.

Bu durumlar varsa doktora başvurun

İshalin temel olarak resen geçebilecek bir hastalık olduğunu belirten Öğretim Üyesi Temizkan, konuttaki birinci müdahaleye karşın düzelmeyen hastalarda su ve tuz kaybı ilerlemeden erken periyotta sıhhat kuruluşuna müracaat etmenin hayati ehemmiyeti sahip olduğunu vurguladı. İshal kanlı ve sümüklü ise, 5-10 defadan fazla kusma varsa, ishal 5 günden uzun sürmüşse, ateş 39 derecenin üzerinde ve 2 günden uzun sürmüşse, su kaybı fazla yahut ileri derecede olmuşsa kesinlikle bir uzmana başvurulması gerektiğini de kelamlarına ekledi. Su kaybının fazla olabileceğinin belirtileri sıralayan Temizkan, “Uykuya meyil, gözyaşında azalma, göz kürelerinde çökme, ağızda kuruma, bebeklerin bıngıldağında çökme, nabızda hızlanma, el ve ayaklarda soğukluk, derin yahut süratli teneffüs, idrar ölçüsünde azalma (bebekler için günde altıdan az idrar)” formunda örnekler verdi.

Dalgınlık, kan basıncında düşme, hiç idrar çıkaramama, şok ve şuur kaybının ileri derecede su kaybının belirtileri olduğunu söz eden Temizkan, su kaybının hayati tehlike oluşabileceğinden en süratli formda sıhhat kuruluşuna müracaat edilmesi gerektiğinin altını çizdi.

“Korunma tedaviden daha ucuz ve zararsızdır”

Hastalık geçiren çocukların düzgünleşme sürecini desteklemek için yapılması gerekenler hakkında bilgi paylaşan Temizkan, “İshal çoklukla 3-7 günde geçer. 1 hafta sonra bağırsaklar eski haline döner. İshal sırasında çocukta hafif kilo kaybı olabilir. Lakin daha sonra çocuk eksik olanı kısa müddette tekrar alarak büyümesine devam eder. Vitamin yahut özel bir diyet vermenin ispatlanmış faydası yoktur. Çinko ve probiyotik hekiminiz önermişse kullanılabilir. Rotavirus üzere aşısı olan durumlarda 3-6 aylarda 2 sefer yaptırmak uygundur. Temel yük verilmesi gereken muhafazadır. Korunma tedaviden daha ucuz ve zararsızdır” halinde açıklamasını tamamladı.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında yürütülen denetimlerde, il genelinde üretim ve satış yapan işletmeler mercek altına alındı.

Denetimler, özellikle vatandaşların bayram öncesi yoğun olarak alışveriş yaptığı kuruyemişçiler, fırınlar, pastaneler, unlu mamul üretim ve satış yerleri ile marketlerde gerçekleştirildi. İşletmelerde hijyen kurallarının uygulanması titizlikle incelendi.

Ekipler, üretim ve satış noktalarında; gıda ürünlerinin son kullanma tarihleri, ürünlerin uygun koşullarda muhafaza edilip edilmediği ve çalışanların hijyen kurallarına uygun iş kıyafetleri kullanıp kullanmadığı gibi konulara özellikle dikkat etti. Riskli görülen durumlarda ise gıda maddelerinden numuneler alınarak laboratuvara gönderildi.

Karabük İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkilileri, Kurban Bayramı süresince de vatandaşların sağlıklı gıdaya erişimini sağlamak amacıyla denetimlerin aralıksız sürdürüleceğini bildirdi.

“Gıda dalı en çok toz patlamalarının meydana geldiği bölümlerin başında gelmektedir”

Tozun patlaması için kimi kuralların oluşması gerektiğini belirten Prof. Dr. Deniz, “Yanıcı bir malzemenin olması, tozun havada bir toz bulutu formunda asılı olması gerekir. Tozun kuru olması havada askıda kalmasını artırarak patlama tesirini artırır. Kâfi oksijenin olması gerekir. Ateş kaynağının olması ve kapalı bir alanda olması halinde patlama tesiri artar. ABD’de yapılan bir çalışmada çeşitli toz patlamalarının dağılımına nazaran, besin bölümü en çok toz patlamalarının meydana geldiği dalların başında gelmektedir” diye konuştu.

Fabrikalardaki toz patlamalarıyla ilgili de bilgiler veren Prof. Dr. Deniz, “Genellikle un fabrikalarında bulunan bir tank, silo, elavatör, karıştırıcılar yahut siklonlar üzere ekipmanların içinde evvel tıkanır ve sonra ani bir biçimde tozun çökmesi sonucu oluşan toz bulutu sıcak ortamla karşılaşır ise birincil (primer) patlama süreci meydana gelir. Bu silo yahut tank üzere kapalı ekipmanlarda oluşan patlama sonucu oluşan sarsıntı ve hava şoku ile fabrikanın genel alanında tüm tozlarında havaya kalkmasına ve toz bulutu haline gelince yanma tepkisi mili saniye farkı ile ardışık olarak patlamalar devam eder. Buna da ikincil (sekonder) toz patlaması denir” biçiminde konuştu.

“Tıkanıklık oluşması engellenebilir”

Toz patlamalarını önlemek için tavsiyelerde bulunan Deniz, “Diğer birçok kesimlerde tozların havada bulut formuna gelmemesi için ıslatılır. Ancak besin kesiminde bilhassa un, kahve yahut baharat üzere besin eserlerinin toz haline getirilirken birçok vakit su kullanmak mümkün değildir. Öteki taraftan, besin bölümlerinde silo ve tankların içerisinde köprüleşme ve borulaşma tıkanıklık meydana gelmesi durumda sonradan birdenbire materyalin dökülmesi sonucu toz materyal havaya kalkarak bulut haline gelebilmektedir. Bu nedenle toz siloları vibratör motorlar ile daima titreşim yaparak daima bir akışın oluşması sağlanarak tıkanıklık oluşması engellenebilir ve birdenbire tozun dökülmesi engellenmiş olur” tabirlerini kullandı.

40 işletmeye 5,5 milyon TL idari para cezası

2025 yılı başından bugüne kadar yapılan kontrol ve cezalardan da bahseden Sağlam, “2025 yılı başından itibaren değerlendirildiğinde 4 bin 665 besin ve yem işletmesinde kontrol ve denetimler gerçekleştirilmiş ve 489 adet besin ve yem numunesi alınmıştır. Yapılan kontrol ve denetimlerde besin mevzuatına muhalif faaliyette bulunan 40 işletmeye 5996 Sayılı Kanun kapsamında toplam 5 milyon 503 bin 208 TL idari para cezası uygulanmıştır. Alo Besin 174 sınırı üzerinden 290 müracaat alınmış ve bunların kontrolleri sonucunda 18 işletmeye yasal süreç uygulanmıştır. Ayrıyeten, 2025 yılı içerisinde 16 okulda bin 187 öğrenciye ‘Gıda güvenilirliği ve israf’ konusunda eğitim verilmiştir” diye konuştu.

Asıl besin denetçisinin tüketicinin kendisi olduğuna değinen Sağlam ayrıyeten şunları söyledi:

“Tüketicilerin besin satın alırken, eserin üzerindeki etiket bilgilerini denetim etmeleri; bilhassa son tüketim tarihi geçmiş eserleri ve satış noktalarından teknik ve hijyenik kurallara uygun olmayan açıkta satılan besinler ile ambalajı yırtılmış, bozulmuş ve deforme olmuş eserleri muhakkak satın almamaları gerekiyor. Bu cins durumlarla karşılaştıklarında şikayetlerini ALO 174 Besin Sınırına bildirmeleri kıymetle hatırlatmak istiyorum.”

Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye genelinde 62 ilde hileli gıda üretimi yapan firmaları tespit ederken, Karabük’ün de dahil olduğu 19 ilde ise hiçbir hileli veya sağlığa zararlı gıda üretiminin yapılmadığını duyurdu.

Bakanlık, gıda güvenliği denetimlerinin düzenli olarak gerçekleştirildiğini ve bu denetimlerin sonuçlarını açıkladı. Yapılan incelemeler neticesinde, 62 farklı ilden 189 firma sağlığa zararlı maddeler içeren ürünlerle ‘kırmızı liste’ye alınırken, 963 firma ise taklit veya tağşiş yaptığı için ‘turuncu liste’ye girdi. Ancak, 19 ilde hiçbir hileli veya sağlığa zararlı gıda üretimi tespit edilmedi. Karabük de bu iller arasında yer alarak, güvenli gıda üretimi konusunda örnek iller arasında yer aldı.

ZEYTİNYAĞI VE SUCUKTA HİLE YAPILIYOR

Denetimlerde en sık karşılaşılan hileler, zeytinyağı, sucuk ve süt ürünlerinde görüldü. Özellikle zeytinyağına başka yağların karıştırılması, sucukta et oranının düşük tutulması ve süt ürünlerinde katkı maddelerinin kullanılması gibi usulsüzlükler dikkat çekti. Bu tür hileler, tüketici sağlığını tehdit ettiği gibi, gıda güvenliği konusunda ciddi endişelere yol açıyor.

KARABÜK TEMİZ ÇIKAN İLLER ARASINDA

Karabük, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan denetimlerde hileli gıda üretimi yapılmayan iller arasında yer alarak büyük bir başarıya imza attı. Karabük’ün bu listeye dahil olması, bölgedeki üreticilerin ve tüketicilerin sağlıklı ve güvenli gıda üretimine olan duyarlılığını gözler önüne serdi.

19 İLDE HİLELİ GIDA ÜRETİMİ YAPMIYOR

Bakanlık, gıda güvenliği konusunda örnek teşkil eden 19 ili şu şekilde sıraladı: Ağrı, Ardahan, Artvin, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Burdur, Düzce, Erzincan, Hakkari, Karabük, Kars, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Uşak ve Van.

GIDA GÜVENLİĞİ İÇİN ÖNEMLİ BİR ADIM

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliği konusunda atılacak her adımın ülke sağlığı için büyük önem taşıdığını vurguluyor. Gıda üreticilerinin güvenli ve etik üretim yapmasının gerektiğini belirten bakanlık, tüketicilerin de bilinçlenerek doğru ürünleri tercih etmelerinin önemini belirtiyor. Karabük’ün bu listeye dahil olması, bölgedeki sağlıklı gıda üretimi ve tüketimi konusunda büyük bir başarı olarak değerlendiriliyor.

157 vatandaş bu hizmetten yararlanıyor

Ordu’da bu hizmetten 157 vatandaş yararlanırken, içerisinde kek karışımı, un, ekmek karışımı, makarna, kurabiye, pirinç, yulaf ezmesi üzere glütensiz eserlerin yer aldığı 4 adet koli, her bir hastaya teslim ediliyor. Küçükten büyüğe her yaştan bireyin bulunduğu hastalar aldıkları hizmetten epeyce mutlu.

“Ürünlerimiz çok kıymetliydi, artık ulaşabileceğiz”

Ömür uzunluğu çölyak hastalığı ile çaba edecek Demet Yiğit ve Çiçek Gedik de bu hizmetten yararlanıyor. 9 yıldır bu hastalığın içinde olan, bu türlü bir hizmetin var olduğunu duyan ve Ünye ilçesinde yaşayan Çölyak hastası Demet Yiğit, Ordu Büyükşehir Belediyesi’ne müracaatta bulunarak, birinci glütensiz besin kolilerini teslim aldı. Eserlerin epey kıymetli olduğunu ve temin etmekte zorlandıklarını söyleyen Demet Yiğit, “Bu hizmetin olduğunu yeni öğrendim ve müracaatta bulundum. Eserlerimiz epey değerliydi. Artık Büyükşehir Belediyesi’nin takviyesi ile bu besinlere ulaşabileceğim. Ben bu kadar eseri alamazdım. Liderimiz Hilmi Güler’e her şey için çok teşekkür ediyorum” dedi.

“3 yıldır bu hizmetten yararlanıyorum, kapımıza kadar getiriyorlar”

Kabataş ilçesinde yaşayan ve yıllardır çölyak hastalığı ile yaşayan Çiçek Gedik isimli bayan, 3 yıldan bu yana bu hizmetten yararlanıyor. Hizmetten mutlu olduğunu tabir eden Gedik, “Hastalığımın teşhisinden sonra Ordu Büyükşehir Belediyesi’nin bu türlü bir hizmeti olduğunu duydum ve 3 yıldır bu hizmetten yararlanıyorum. Allah razı olsun kapıma kadar gıdalarımı getiriyorlar. Benim üzere hastalar çok ve eserlerimiz sahiden çok kıymetli. Her yerde bu besinler bulunmuyor. Bilhassa ilçemizde hiç satılmıyor. Allah liderimizden razı olsun, başımızdan eksik etmesin” diye konuştu.

Ordu’da bulunan makul kriterlere sahip olan çölyak hastaları, Ordu Büyükşehir Belediyesi Toplumsal Hizmetler ve Muhtarlık İşleri Dairesi Başkanlığı’na müracaatta bulunarak bu hizmetten yararlanabilecek.

“Projemiz ile en güvenli yöntemler bilimsel verilerle açıklığa kavuşturulacak”

Çalışmanın hem tüketicilere hem de gıda sektörüne önemli katkı sağlayarak güvenli pişirme tekniklerini ve yağ çeşitlerini ortaya koyacağını belirten Kabak, “Ev tipi hazırlık şartlarından hazır dondurulmuş ürünlere kadar geniş bir yelpazede yapacağımız incelemelerle, tüketicinin aklındaki tüm soru işaretlerini gidermeyi planlıyoruz. Projemiz ile en güvenli yöntemler bilimsel verilerle açıklığa kavuşturulacak” diye konuştu.

Hitit Üniversitesinin ihtisaslaşma alanı çerçevesinde yeni projeler geliştirmeye devam ettiklerini ifade eden Kabak, gelecekteki bilimsel çalışmalara kapı aralamak adına proje kapsamında doktora öğrencileri Eylem Odabaş, Nimo Hussein Yussuf ve Fatma Öznur Afacan’ın yer aldığını sözlerine ekledi.

Şikâyetler geliyor

Daranın düşülmemesi hususunda şikayetler aldıklarını belirten Müdür Turpçu, “Bu kapsamda; Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nin ‘Tanımlar’ başlıklı 4/n) maddesinde ‘(Ek:RG-18/2/2022-31754)(2) Net miktar: Ambalajlı malın, ambalaj malzemesi ve mal ile birlikte ambalajlanan diğer malzemeler hariç miktarını’ ifade edeceği hüküm altına alınmıştır. Yine; Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin; ‘Tanımlar’ başlıklı 4/r maddesinde de ‘Net Miktar: Ambalajlı gıdanın, ambalaj malzemesi ve gıda ile birlikte ambalajlanan diğer malzemeler hariç miktarını’ olacağı düzenlemesine yer verilmiştir. 22 Kasım 2021 tarihinde meslek odalarımız aracılığı ile işletmelerimize gerekli bilgilendirme ve uyarılar yapılmasına rağmen konu ile ilgili olarak vatandaşlarımızdan halen İl Müdürlüğümüze şikâyetler gelmektedir” diye konuştu.

“Dara düşümleri yapılmalı”

Yaptıkları denetimlerde işletmelerimizin sonradan ambalajlayarak doğrudan satışa sunduğu gıda ürünlerini plastik kap veya karton kutu gibi ambalaj daralarını düşmeden satışa sunduklarına dair tespitler yapıldığını belirten Kürşat Turpçu, tüm esnafın sonradan ambalajlayarak doğrudan satışa sunduğu gıda ürünlerinde dara düşümlerini yapma hususunda hassasiyet göstermelerini, aksi takdirde düzenlemeye uymadığı tespit edilen işletmelere Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin; “Aldatıcı Eylemler” başlıklı 29/2-c maddesi “Bir mal veya hizmetin fiyatı, fiyatının hesaplanma yöntemi, ödeme koşulları ya da belirli bir fiyat avantajı” hükmü ve Fiyat Etiket Yönetmeliği kapsamında idari yaptırım uygulanacağını kaydetti.

Samsun Ticaret İl Müdürü Kürşat Turpçu konu ile denetimlerin aralıksız sürdürüleceğini belirterek, işletmeleri daha ağır idari para cezaları ile karşı karşıya kalmamaları için dara düşümlerini yapmaları hususunda uyardı.

Bilimsel İnovasyon: Gıda Atıklarının Dönüşümü

Dr. Öğretim Üyesi İlkay Buran’ın projesi, safran yaprağı gibi değerlendirilmeyen bitkisel atıkları fonksiyonel gıdalara dönüştürmeyi amaçlıyor. Bu kapsamda, safran yapraklarının biyoaktif özellikleri incelenerek fermente süt içeceklerine nasıl katkı sağladığı araştırılacak.

Safran yapraklarının gıdalarda kullanımı, safran bitkisinin sağlık üzerindeki potansiyel etkilerini daha fazla göz önüne çıkaracak. Proje kapsamında, fermente süt içecekleri üzerine yapılan araştırmalar, safranın sadece baharat olarak değil, aynı zamanda fonksiyonel bir sağlık bileşeni olarak da kullanılabileceğini gösteriyor.

Dr. Buran, akademik çalışmaları kapsamında safran üzerine hazırladıkları projede Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Şebnem Budak ve Karabük Üniversitesi Turizm Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hüseyin Avni Kırmacı ile birlikte çalıştıklarını belirtti.

Proje konusunun Enkapsüle Safran Yaprağı (Petal) atıklarının fermente süt içeceğinde fonksiyonel etkilerinin araştırılması olduğunu söyleyen Buran, Ekim ve Kasım 2023’te hasat edilen Safran yapraklarını kurutup enkapsülasyon işlemiyle belirli solüsyonlardan geçirdiklerini ve ön deneme çalışmalarını başarıyla tamamladıktan sonra TÜBİTAK 2218 programına başvurduklarını ifade etti.

Buran, “Bu proje de geçen ay sonuçlandı ve başarıyla bunu gerçekleştireceğiz. Safran, Batı Karadeniz’in en değerli bitkisi olarak bilinir ve ’kırmızı altın’ olarak adlandırılır. Bizim amacımız safran zaten değerli fakat atık demeye bile kıyamadığımız bu taç yaprakları ve içerisindeki polenlerin ayrıştırıldıktan sonra değerlendirilmesini istedik. Safran zaten kendisi antioksidan ve fenolikçe zenginiydi. Acaba yapraklarında da aynı bileşenlere sahip mi diye çalışmalarını gerçekleştirdik. Bu projede süt ürünleri antioksidan ve fenolikçe zayıf olduğu için safran yapraklarının enkapsülasyon sonrası fermente süt içeceğindeki kalite analizlerine gerçekleştireceğiz. Burada fiziksel, kimyasal, mikrobiolojik ve fonksiyonel nitelik taşıyan özellikleri değerlendirecek. Bununla birlikte duysal analiz parametrelerine bakılacak” dedi.

Safranbolu Safranının 2024 yılında coğrafi işaret almasının uluslararası bir önem taşıdığını da belirten Buran, “Biz de sürdürülebilirlik, atıkların değerlendirilmesi kapsamında bulunduğumuz bölgedeki ürünü değerlendirip bileşenlerinden faydalanmak istedik. Dolayısıyla fonksiyonel bir gıda demek, sağlığa faydalı gıda bileşenlerini bünyemize alabilmek. Biz de bunun süt ürünüyle birlikte bir entegrasyonunu gerçekleştirmek istiyoruz” diye konuştu.

“Personellerin bilgi ve becerilerini arttırmaları hedefleniyor”

Eğitimler kapsamında personellerin bilgi ve becerilerini geliştirmeyi hedeflediklerini dile getiren İbrahim Sağlam, “Eğitim programı dahilinde; Et ve et ürünlerinin denetimi ile ilgili mevzuat, gıda işletmelerinin kayıt ve onay işlemleri, gıda işletmelerinde gerekli asgari ve teknik şartlar ile temel HACCP prensipleri ve HACCP tetkikleri, Türk Gıda Kodeksi Et ve Et Ürünleri Tebliği, et ve et ürünlerine yönelik denetimlerde ihlallerin tespiti ve gerekli yaptırımların uygulanması ve sahada karşılaşılan sorunlar konularında eğitimler verilecektir. Yapılacak olan eğitim ile gıda kontrol görevlilerinin et ve et ürünlerinin resmi kontrollerini gerçekleştirebilmeleri için gerekli olan bilgi ve becerilerini arttırmaları hedeflenmektedir. Eğitimin sonunda bu eğitimi alan gıda kontrol görevlilerince sahada daha etkin ve mevzuata uygun denetimler gerçekleştirilecektir. Eğitim programının kalite ve gıda güvenilirliğinin sağlanmasında hizmet sektörümüze ve bu sektörden hizmet alanlara yol gösterici ve faydalı olmasını diler, eğitimde görev alan çalışma arkadaşlarımıza teşekkür ederim” diye konuştu.

Eğitimlerin 10 Ekim akşamına kadar devam edeceği belirtildi.

“310 işletmeye de suç duyurusunda bulunarak yaptırımlara tabi tuttuk”

Gıda denetimleriyle alakalı bilgiler veren Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, “Denetimlerimizin devam ettiğini, hiç duraksamadan çok farklı ortamlarda da belirttik. İlk 8 ayda yaklaşık 900 bine yakın gıda denetimi yapıldı. Bunların içerisinde yaklaşık 13 bin 500 işletmeye yaptırımda bulunduk. Bunlara ilişkin yaklaşık 700 milyona yakın ceza kesildi. 310 işletmeye de suç duyurusunda bulunarak yaptırımlara tabi tuttuk. Bizim her zaman söylediğimiz bir şey var. Gıda güvenilirliği ya da güvenilir gıdaya ulaşmak Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşayan bütün vatandaşlarımızın en tabii hakkıdır. Buna ilişkin bunun aksine herhangi bir uygulamada bulunanların her zaman için karşısında olduk ve bunları denetimlerimizle azaltmaya, yok etmeye kararlıyız. Bu noktada tüketicilerimizin, yani vatandaşımızın en etkili denetçi olduğunun bir kez daha altını çizelim. Vatandaşlarımız herhangi bir şekilde güvenilir gıda ile alakalı uygunsuzluklar tespit ettiklerinde alo 174 hattını kullanarak bize ulaşabilirler. Bu denetimlerimiz aralıksız bir şekilde devam edecek. Bu konuda herhangi bir toleransımız yok. Olmayacak da” dedi.

“Erbaa kesme çiçekçilik alanında Türkiye ekonomisine 85 ülkeye 105 milyon dolarlık bir ihracat ile katkıda bulunuyor”

Erbaa çiçek serası belgesiyle alakalı bilgiler de veren Bakan Yumaklı, “Erbaa çok farklı bir yönüyle aslında ülkemizin gündeminde. Çiçekçilik sektörü çok büyük bir sektör. Genelde Akdeniz havzasında olduğu düşünülür. Ancak burada bugünkü değeri itibariyle yaklaşık 1 milyar liralık TKDK destekleriyle oluşturulmuş bir yatırım var. Özellikle kesme çiçekçilik konusunda hakikaten Anadolu’da da bu işin yapılabileceğini ve ekonomik bir değerinin olduğunu gösteren çok önemli bir yatırım. Buradaki hem yatırımcıların hem üreticilerin, buradaki halkı da içine katarak ekonomik değer oluşturması söz konusu. Türkiye’de yaklaşık 58 bin dekarda süs bitkileri üretimi yapılıyor. Bunun yüzde 70’i dış, yüzde 30’u iç mekan kesme çiçek ve farklı oranlardan. Burada oluşan ekonomi yaklaşık 85 ülkeye 105 milyon dolarlık bir ihracat ile katkıda bulunuyor. Bizim amacımız coğrafyası, iklim ya da toprak şartları uygun olan çok farklı şehirlerde de bunun gelişmesini sağlamak. Tokat bu anlamda hem ismi itibariyle hem toprağı itibariyle hem de bunları yapmakla alakalı kararlılığı itibariyle son derece önemli. Ben inanıyorum ki bundan sonraki dönemlerde de bu yatırımlar gelişecek ve kesme çiçekçiliği konusunda dünyada kendisinin ürünlerine başvurulduğu merkezlerden birisi haline gelecektir” diye konuştu.

Bakan Yumaklı ve beraberindeki heyet çeşitli programlara katılmak üzere kent merkezine hareket etti.

“Ameliyat sonrası beslenmede farklılıklar yaşanıyor”

Prof. Dr. Aktimur, “Bizim hastalarımızın çokça merak ettiği ve çeşitli bilgilerle yanlış algıların etkilediği bir konuda size net ve anlaşılabilir gerçekleri vermeye çalışalım. Öncelikle biz tüm obezite ve şeker hastalığı ameliyatlarını mide ve bazen ince bağırsaklar üzerinde yapıyoruz. Tabii ki beslenme ile ilgili organları ameliyat ile değiştirdiğimiz için ameliyat sonrasında beslenme ile ilgili bazı farklılıklar yaşanıyor. Böyle bir altyapı olduğu düşünüldüğünde, dinimizin gereklerinden olan oruç tutmanın ameliyat olan kişilerde ilk etapta zorlaşabileceğini düşünmek yanlış olmayacaktır” ifadelerini kullandı.

“Hastalarımın bazıları oruç tutuyor”

Mide ameliyatı uyguladığı hastalarının oruç tuttuğunu belirten Prof. Dr. Aktimur, “Peki, hakikaten ‘ameliyattan sonra oruç tutulamayacak mı?’ Bu soruya yıllardır benim birçok hastam oruçlarını tutarak ‘hayır’ cevabını veriyorlar. Diğer yandan, bazı hastalarım zorlandıkları için oruç tutamıyorlar. Bu noktada zorlayıcı olmak yerine, her kişiyi kendi özelinde değerlendirmek gerektiğini düşünüyorum. Obezite ya da şeker hastalığı için yapılan mide ameliyatlarından sonra bazı özel yaklaşımlarla oruç tutmanız mümkün” diye konuştu.

“Ameliyat olmuş kişiler gıdaları çok çiğnemeli”

Kurallar vermek yerine hastalarının yeni vücutlarında uygulayacakları yaklaşımın mantığını anlatmayı daha doğru bulduğunun altını çizen Prof. Dr. Recep Aktimur, “Hepimizin yaptığı gibi iftardan sahura kadar olan vakti ameliyatlı bir kişinin ameliyat olmayan bir kişiye göre çok daha etkili ve mantıklı kullanması gerekiyor. Yani normal şartlarda ameliyat olmayan bir birey iftarda bir anda tüm açlığını gidermeye çalışırken, ameliyat olmuş bir kişi iftardan sahura kadar yavaş ve bıkmadan kendisini bir sonraki gün ayakta tutacak miktarda gıdayı ve sıvıyı mutlaka ve mutlaka almalı. Tıkanmamak ve rahatsız olmamak için yavaş davranması ve gıdaları çok çiğnemesi oldukça önemli. Bu şekilde kendimizi 1 gün sonra ayakta tutacak temel gıda ve sıvıyı alabildiğimiz takdirde oruç tutmamızda herhangi bir mahsur yok. Dikkatli davranarak birçok hastam yıllardır orucunu tutuyor. Herkese hayırlı ramazanlar dilerim” şeklinde açıklamasını sonlandırdı.

“1.3 milyar ton gıda israf ediliyor”

Gıda kaybı ve israfı nedeniyle ortaya çıkan açlıktan dünya nüfusunun yüzde 12’sinin etkilendiğini belirten Müjdeci, “Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü raporuna göre dünyada her yıl 1.3 milyar ton gıda israf ediliyor, bu da insan tüketimi için üretilen toplam gıdanın üçte birini temsil etmektedir” ifadelerini kullandı.

Hasat sonrası ve fabrikalarda üretim sırasında ortaya çıkan atıkların hiçbir şekilde israf olmadan katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülebileceğini kaydeden Müjdeci, “Bu atıklar hayvan yemi ya da kompost ürünler olarak kullanılsa da ilaç etken, gıda takviyesi etken maddesi ya da kozmetik ürün etken maddesi olarak kullanılması da mümkün. Yeşil ekstraksiyon, fermantasyon teknolojisi yeni yatırım planlarımız arasında yer alıyor. Ülke olarak, bölge olarak ithal ikamesi ürünlerin atıklar kullanılarak üretme konusunda çalışmalarımızı başlattık” dedi.

“Döngüsel çevreninin korunması ekonomik fayda da sağlıyor”

Ortaya çıkan atık gıda ve enerjinin döngüsel ekonomi yaklaşımı ile katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülebileceğini vurgulayan Dr. Müjdeci, “Döngüsel ekonomi modelleri, malzeme ve enerji döngülerinin kapatılmasına önem verilen, bir yandan doğaya saygı gösterirken, bir yandan da ürünlerin uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağladığı için işletmeler için dönüştürücü bir yaklaşımı temsil ediyor. Döngüsel ekonomi, ürün ömrünü uzatmaya ve atığın değerini artırmaya odaklanarak, yalnızca çevrenin korunmasını teşvik etmekle kalmıyor, aynı zamanda ekonomik faydalar da sunuyor” ifadelerini kullandı.

Müjdeci, sunumunda “Potansiyel uygulamalar, Yeşil Ekstraksiyon, Fermantasyon Teknolojisi, Fermantasyon yolu ile gıda atıkları kullanılarak üretilen ürünler” hakkında da bilgiler verdi.

Karabük’te mide bulantısı, ishal ve halsizlik yaşayan 14 kişi hastaneye başvurdu. Gıda zehirlenmesi şüphesiyle vatandaşlar tedavi altına alındı.
Vatandaşların kent merkezinde bulunan bir lokantadan tavuk döner yediklerini belirtmeleri üzerine İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri işletmeye giderek dönerden numune alıp Gıda Kontrol Müdürlüğü’ne gönderildi.
12 vatandaş tedavilerinin ardından taburcu edilirken olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

Bağışçılara vergi avantajı sağlıyor

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün, “Cumhuriyet bilhassa kimsesizlerin kimsesidir” sözünden yola çıkarak Atakum Belediyesi’nce kurulan Karadeniz’in ilk gıda bankası AtaMarket, veren el ile alan elin birbirini görmediği örnek bir dayanışma sistemi olma özelliğini taşıyor. İhtiyaç sahiplerine ulaşmak isteyen Samsunlu yardımseverler, Atakum Belediyesi’nin gıda bankacılığı paydaşı olan Özgür Bölüşüm Derneği’ne gıda, temizlik ve giyim ürünlerinin yanı sıra nakit bağışta bulunabiliyor. Dernek tarafından kayıt altına alınan tüm bağışlar, AtaMarket Gıda Bankası’nın rafları aracılığıyla ihtiyaç sahiplerinin kullanımına sunuluyor. Ticari faaliyet yürüten kişi ya da kurumlar, ticaretini yaptıkları ya da sosyal sorumluluk amacıyla satın aldıkları gıda, temizlik ve giyim ürünlerini, Özgür Bölüşüm Derneği’ne, “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır” ibareli fatura keserek belge karşılığında bağışlayabiliyor. Bağışa konu olan ürünlerin maliyet bedeli, Gelir Vergisi Kanunu’nun 40/10. maddesi uyarınca gelir ya da kurumlar vergisine tabi işletmeler tarafından gider gösterilebiliyor. Bu mevzuat kapsamında AtaMarket’e yapılan bağışlar, yardımseverlere vergi avantajı sağlıyor. AtaMarket Gıda Bankası’na nakdi bağış yapmak isteyenler bağış bedelini, Özgür Bölüşüm Derneği’ne ulaştırabiliyor.

“Soğuk havalarda kilogram başı 35 mililitre denk gelecek şekilde su tüketilmeli”
Diyetisyen Uçar, havaların soğumasıyla insanlarda su tüketiminin azaldığından bahsederek, “Havaların soğumasıyla birlikte insanların hastalanma ihtimalleri artıyor ve aynı zamanda beslenme düzenleri bozuluyor. Bizler de daha düzenli beslenme ve bağışıklık sisteminizin daha kuvvetli nasıl olur bunu anlatacağız. Özellikle su tüketimi kış aylarında ciddi bir şekilde azalıyor. Yaz sıcaklıklarında 10-12 derece sıcaklığa sahip bir suyu kolaylıkla tüketebilirken, kış aylarında oda sıcaklığındaki su bize soğuk geliyor. Bu yüzden insanlarda hep gözlemlediğimiz soğuk havalarda su tüketimleri yarı yarıya azalıyor ve su tüketiminin azalması ciddi anlamda bağışıklık sisteminin düşmesine neden oluyor. Bu yüzden soğuk havalarda kilogram başı 35 mililitreye denk gelecek şekilde su tüketimini asla unutmamalısınız. Soğuk havalarda özellikle bağışıklık sistemini güçlendirecek besin guruplarını tercih etmeliyiz. Örneğin soğan, sarımsak, zencefil, pırasa gibi antibakteriyel özelliği olan sebzelere yemeklerimizde yer vermeliyiz. Bu besinleri salatalarda kullanabiliriz, çorbalara ekleyebiliriz, azar azar yemeklerimize ekleyebiliriz. Bağışıklık sistemimizin kuvvetlenebilmesi adına yemeklerde et suyu kullanımı aynı zamanda ara öğün gibi et suyu içimi de güzel olabilir. Direncinizin düştüğü bu aylarda dengeli ve yeterli bir beslenme ile bir hastalık geçirseniz bile daha hafif atlatmayı sağlayabilirsiniz. Kaliteli bir kahvaltıyla güne başlamalı, sağlıklı ara öğünlerle günü zenginleştirmeyi, öğlen ve akşam yemeğiyle de günü dinlendirmeliyiz” dedi.

“Ana yemekte protein gruplarından birisi bulunmalı”
Uçar, ana yemeklerde protein ağırlıklı besinlerin tüketilmesi gerektiğinden bahsederek, “Özellikle sağlıklı bir kahvaltı tabağında yumurta, peynir, zeytin, tam buğday ekmeği, farklı renkte sebzelerin bulundurulmasına özen gösterilmeli, yağlı tohumlardan ceviz, badem, fındık gibi gruplar omega-3 tarafından zenginleştirilmeli. Daha sonrasında ana yemekte ise özellikle protein gruplarından birisi bulunmalı. Et, tavuk, balık, kuru baklagiller, yumurtalı sebze opsiyonları bulabilir. Bunun yanında sebzelerin yanına bu besinlerin katılmasına özen gösterebiliriz. Özellikle öğlen ve akşam yemeklerinde vitamin içeriğinden dolayı salata tüketimine özen gösterin, yaz mevsimlerinde salatayı çok sık kullanıyoruz ama havalar soğuyunca ihmal ediyoruz. Ara öğünlerde ise C vitamini kaynağı olan meyvelerin tüketimine özen gösterilmeli, yanına kuruyemiş gurupları ya da süt ve yoğurt gibi besinler eklenebilir” diye konuştu. (İHA)

81 vilayette eş vakitli olarak lokanta, restoran, kafeterya, otel üzere toplu tüketim yapılan yerlerde besin kontrolleri başladı. Samsun’da da Vilayet Tarım ve Orman Müdürlüğüne bağlı gruplar alana çıkarak kontroller gerçekleştirdi. Otel, kafe, restoran üzere yerlere giden gruplar burada besinlerin hijyenine, son kullanma tarihine, saklama ortamına ve referans bedellerine baktı.

Sheraton Otel’de gerçekleştiren kontroller sonucunda açıklama yapan Müdür Sağlam, “Bakanımız İbrahim Yumaklı’nın talimatıyla 21 Ağustos ile 8 Eylül ortasında bilhassa toplu tüketimin yapıldığı restoran, kafe, fast-food yemeklerinin ve yemekhanelerinin, üretim yerlerinin kontrolü Türkiye genelinde yapılmaktadır. 5996 sayılı Veteriner Kanunu, Veteriner Hizmetleri Bitki Sıhhati, Besin ve Yem Kanunu çerçevesinde bütün denetimleriz bu tarafta yapılmakta. 2023 yılının birinci 7 ayına baktığımızda toplam 12 bine yakın bir kontrol yaptık. Bu kontrol karşılığında da 111 işletmeye idari yaptırımlar uygulandı. Kontrollerimiz hem rutin hem de Alo 174 besin sınırına gelen şikayetler çerçevesinde yapılmaktadır. 2023’ün birinci 7 ayında toplam 422 adet numune alındı. Bunların 21 adedinde olumsuzluk tespit edilip ceza uygulandı. Toplam 2023’ün birinci 7 ayında 111 işletmeye 4 milyon 57 bin lira bir ceza süreci uygulandı. Bunun yanında Alo 174 besin sınırına 457 tane müracaat yapıldı. Bunların içerisinde de 31 işletmeye idari yaptırım uygulandı. Olağan, biz bilhassa sıcak geçen yaz aylarında bu kontrollerimizin emeli toplu tüketimlerin yapıldığı yerlerde besin salgını üzere, besin zehirlenmesi üzere olayların önüne geçilmesi açısından bakanlığımızın Türkiye genelinde yaklaşık 7 bin 126 adet işletmeyle, biz de Samsun’da 186 adet besin denetçisiyle süreçlerimizi yapıyoruz. Olağan bizim maksadımız besin kontrollerinde sağlam besinle tüketicilerimizi buluşturmaktır. Katiyetle ceza yazmak emelli değildir. Özelikle işletmelerimizde kullandıkları hammaddelerinin, bilhassa tarihi geçmişi olanları kullanmasınlar” diye konuştu.