“Yıllardır tahlil bulamadılar”

Çay bahçelerinin üzerinin simsiyah kömür tozu kaplandığını söyleyen mahalle sakini Muhammet Akyüz, “Çay bahçesinde yüzümüz, ellerimiz toz oluyor. Fabrikada kömür kullanıldığı için kömür tozu yayılıyor. Konutumuz fabrikanın yanında pencere açamıyoruz. Üç gün evvel yıkadığımız balkonlar yeniden toz içinde kalıyor. ÇAYKUR çaya ziyan verdiği için akaryakıtlı motoru yasakladı. Ama fabrika bacasından çıkan kömür tozuna yıllardır tahlil bulamadılar. Bu hususta yetkililerden yardım istiyoruz” dedi.

Daha evvel bahsin yetkililere bildirildiğini belirten mahalle sakini Nurullah Akyüz, “Resmi olarak şikayetlerimizi yaptık. CİMER’e ilettik. Fabrikada filtreleme sistemi olduğu söylendi. Ancak biz buradan emekli olanlara ve fabrika sistemini bilen büyüklerimize sorduk. Fabrikada filtreleme sisteminin olmadığını lisana getirdiler. Biz kimseyi zan altında bırakmak yahut kurumları bireyleri eleştirmek için bunu talep etmiyoruz. Çay bizim geçim kaynağımız. Etraf ve insan sıhhati için buna bir tahlil bulunmasını bekliyoruz. Fabrikanın yakınından doğalgaz çizgisi geçiyor. Ya fabrikaya yeterli bir filtreleme sistemi yada fabrikaya doğalgaz verilerek sisteme entegre edilebilir” diye konuştu.

Geç Kalkolitik, Roma ve Erken Bizans dönemlerinde yerleşim yeri olarak kullanılan Hadrianopolis Antik Kenti’nde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Geleceğe Miras Projesi çerçevesinde yürütülen kazılarda yeni buluntular tarihe ışık tutmaya devam ediyor.
Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ersin Çelikbaş’ın başkanlığında SDJ-3 olarak adlandırılan bölgede yapılan çalışmalarda içeceklerin posalarını ayırmak için kullanılan bronz filtre bulundu. Antik kentte üretilen içeceklerin bin 500 yıllık olduğu tahmin edilen bu filtreyle posalarından ayrılarak tüketildiği düşünülüyor.
Kazı Başkanı Doç. Dr. Ersin Çelikbaş, Hadrianopolis Antik Kenti’nde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Geleceğe Miras Projesi çerçevesinde çalışmalarına devam ettiklerini belirtti.

“Bu çalışmalar esnasında önemli buluntulara ulaştık” diyen Çeklikbaş, “Bu buluntulardan bir tanesi de filtre olarak kullanılan bronz bir obje. Antik dönemde insanların içeceklerini içerken posasından içeceği ayırmak için kullandıkları bir obje bu filtre. Pipetlerin ucuna takıyorlar. Bu pipet yaklaşık bir metre uzunluğunda oluyor. Ortaya koydukları bir kabın içerisinden de insanlar hem sohbetlerini yapıyorlar hem de içeceklerini içiyorlar” ifadelerini kullandı.
“Bu filtrenin defalarca kullanıldığını söyleyebiliriz”

Objenin çok önemli olduğunu anlatan Çelikbaş, “Çünkü tek kullanımlık değil. Üzerinde taşıma halkası var. Bu filtre kullanıldıktan sonra pipetten sökülüyor ve daha sonra kullanılmak üzere tekrar sahibi tarafından koruma altına alınıyor. Defalarca kullanıldığını da söyleyebiliriz. Milattan sonra 5. yüzyıla ait. Ele geçtiği stratigrafi ışığında tahlillendiriyoruz” diye konuştu.

“Antik dönemde insanların içeceklerini keyif alarak içtiklerini gösteren güzel bir obje”

M.S. 5. yüzyılda Hadrianopolis’te tarımsal faaliyetler yoğun bir şekilde gerçekleştirildiğini dile getiren Çelikbaş, “Yine burada bazı özel meyvelerin de üretildiğini yine biliyoruz. Bunlar armut, elma, nar ve üzüm. Yine hububat olarak da arpanın fiğ dediğimiz mürdümük bir hububat. Buğdayın yetiştirildiğini de yine biz yapmış olduğumuz kazılar sonucunda ortaya çıkarmış olduk. Bu elde edilen tarımsal ürünlerden üretilen içeceklerin de Hadrianopolis’te bu obje aracılığıyla içildiğinde bu şekilde tespit etmiş olduk. Yani Hadrianopolis’te aslında tarımsal faaliyetlerin yoğun bir şekilde devam ettiğini ve bu tarımsal faaliyetlerde elde edilen ürünlerle içecek imal edildiğini bu şekilde söyleyebiliriz. Bu gerçekten antik dönemde insanların aslında içeceklerden nasıl daha keyif alınarak veyahut daha sağlıklı bir şekilde içtiklerini de gösteren güzel bir obje” şeklinde konuştu.
Çelikbaş, antik dönemde kamışlardan yapılan pipetin ucuna takarak kullanılan filtre ile insanların içeceklerini daha sağlıklı bir şekilde tükettiklerini ortaya koyduğunu kaydetti.
Öte yandan, Karadeniz’in Zeugması olarak adlandırılan antik kent geçtiğimiz günlerde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından resmi olarak ören yeri ilan edildi.

“UVA ve UVB derimize nüfuz ediyor”

Güneşin UVA, UVB ve UVC olarak bildiğimiz ultraviyole ışınları yaydığını dile getiren Uzm. Dr. Tatar, “UVC atmosferimizden yansırken, güneşin zararlı etkilerinden sorumlu olan UVA ve UVB atmosferimizi geçip derimize nüfuz eder” diye konuştu.

Güneşin zararlı etkilerinden korunmak için dikkat edilmesi gerekenler

Özellikle yaz aylarında güneş ışınlarının Türkiye’de bulunduğu enleme daha dik açılarla gelmesinin, güneşten korunma konusunun önemini artırdığını vurgulayan Uzm. Dr. Tatar, “Güneşe çıkarken dikkat etmemiz gerekenler şunlardır: Saat 10.00-16.00 arasındaki güneşe direkt maruziyetten kaçınmalıyız. Eğer bu vakitler arasında dışarıda bulunmamız gerekiyorsa, sadece güneş koruyucular kullanmak yeterli olmayabilir. Bu nedenle fiziksel korunma önlemlerinden de yararlanmalıyız. Bunlar şapka, kapalı kıyafetler, şemsiye ve güneş gözlüğü gibi koruyuculardır. Güneşten korunmak için seçeceğimiz kıyafetlerin sık dokumalı, koyu renkli, hızlı kuruyan ve mümkünse UPF 40+ özelliklere sahip olması önemlidir” şeklinde konuştu.

“6 ay-2 yaş arasındaki çocuklarda fiziksel filtreli güneş kremleri kullanılmalı”

Güneş koruyucu seçerken dikkat edilmesi gerekenlere de değinen Uzm. Dr. Tatar, “Güneş koruyucular temel olarak iki farklı filtre içerir; fiziksel filtreler (mineral filtreler) ve kimyasal filtreler. 6 aydan küçük çocuklarda güneş kremi kullanılması önerilmemekte, bu gruptaki çocuklar fiziksel bariyerlerle (şapka, sık dokunmuş kıyafetler, gölgelik) korunmalıdır. 6 ay – 2 yaş arasındaki çocuklarda ise sadece fiziksel filtreli güneş kremleri tercih edilmelidir. 2 yaş ve üzeri tüm gruplarda kimyasal veya mineral filtreli ya da bunların kombinasyonunu içeren güneş kremleri kullanılabilir” ifadelerini kullandı.

“SPF değeri en az 50 olmalı”

Güneşten korunmak için seçtiğimiz kremlerin SPF (UVB ışınlarından koruyuculuk) değerinin en az 50 olmasına ve PA (UVA koruması) ibaresi içermesine dikkat edilmesi gerektiğinin altını çizen Uzm. Dr. Tatar şunları söyledi: “Güneş kremlerimizi eczanelerden temin etmek en güvenilir yöntemdir. Kimyasal filtre içeren güneş kremleri, güneşe çıkmadan en az 30 dakika önce sürülmelidir. Fiziksel filtre içeren güneş kremleri ise güneşe çıkmadan kısa bir süre önce uygulanabilir. Uzun süre güneşe maruz kalınacaksa her iki saatte bir veya su/ter ile temasın yoğun olduğu aktivitelerden sonra güneş kremleri tazelenmelidir. İlk uygulama için krem ve losyon formundaki güneş koruyucular uygun olacaktır, fakat tazelemek için stik, sprey, krem, losyon şeklindeki tüm formlar kullanılabilir. Yüz ve dekolte bölgesini korumak için gerekli güneş kremi miktarı, kişinin kendi işaret parmağı ile 2.5 parmak uzunluğundaki bir şerit veya 1 çay kaşığı dolusu koruyucu olarak düşünülebilir. Güneş kremi uygulandıktan sonra hafifçe yayılmalı, çok ovalamaktan kaçınılmalıdır” diyerek açıklamalarını sonlandırdı.”