Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğe göre, motosikletler, traktörler ve römorklar da artık servis altyapı zorunluluğu kapsamına alındı.

7 Bölgede 20 Yetkili Servis Şartı Genişletildi
Daha önce yalnızca elektrikli araçlar için geçerli olan ve araçların ithalatı için Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesinde en az 20 yetkili servis bulunması şartı, yeni düzenleme ile elektrikli motosikletleri, traktörleri ve römorkları da kapsayacak şekilde genişletildi. Bu, ithalatçıların yalnızca araçları değil, aynı zamanda gerekli servis altyapısını da kurmalarını zorunlu kılıyor.

Vatandaşın Sorunları Çözülüyor
Son dönemde metropollerde artan trafik nedeniyle motosiklet kullanımının yaygınlaştığı Türkiye’de, vatandaşlar parça temini ve bakım hizmetleri konusunda ciddi sıkıntılar yaşıyordu. Bu yeni düzenleme ile kullanıcıların bu sorunlarının giderilmesi hedefleniyor.

Tebliğin Detayları
Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğe göre:
• İthal edilecek araçlar için, belirlenen standartlara uygun 20 servis istasyonu belgelendirilecek.
• Bakım ve onarımdan sorumlu kişilerin yeterlilik belgeleri olacak.
• Türkiye’de kurulmuş çağrı merkezi hizmeti sunulacak.

Yürürlük Tarihi
Yeni düzenleme, 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe girecek. Bu tarihten sonra, kapsam dahilindeki araçların ithalatı için bu şartların sağlanması zorunlu olacak.

Bu düzenleme ile hem kullanıcı deneyiminin iyileştirilmesi hem de Türkiye genelinde servis altyapısının yaygınlaştırılması hedefleniyor.

“Sanayi ile iş birliği çerçevesinde eğitimlerini sürdürecekler”

Çalışmalar hakkında bilgi veren lisenin Motorlu Araçlar Teknolojisi Alan Şefi Mahmut Serdal Erbay, “2 yıl önce Milli Eğitim Bakanlığı’na yaptığımız başvuru ile elektrik araçlar dalı açıldı. Şu anda 10 ve 11. sınıf düzeyinde eğitimimiz devam ediyor. Ülkemizin elektrikli araçlar konusunda otomobil üretme hedefiyle başlayan süreçte biz de buna ayak uydurmak, bunların eğitimiyle ilgili öncü olmak adına Karadeniz’de bu dalı açan ilk alanız. Buradaki eğitimlerimizde öğrencilerimiz atölye alanı içerisinde teknolojik bilgi olarak yeterli seviyeye getirilmeye çalışılıyor. Bunun devamında öğrencilerimiz 11. sınıfta işletme eğitimleri alıyorlar. Sanayi ile iş birliği çerçevesinde eğitimlerini sürdürecekler. Bu tabii yeni bir teknolojidir. Servislerin de bu konuda işleyişlerinde bazı eksiklikleri var. Servislerin bilgi birikimi artıkça biz de bunlardan yararlanmaya çalışıyoruz” dedi.

Öğrenciler beceri eğitimlerini 105 işletmede yapıyor

Okul Müdürü Nurcan Yücel, “Okulumuzda motorlu araçlar teknolojisi 2 dalda eğitim öğretim hizmeti vermektedir. Elektromekanik ve elektrikli araçlar olmak üzere 2 dalımız var. Okulumuzda Mesleki Teknik Anadolu Lisesi’nde 70 öğrenci, Mesleki Eğitim Merkezi’nde (MESEM) 205 öğrenci eğitime devam etmektedir. Öğrencilerimiz beceri eğitimlerini ilimizde faaliyet gösteren 105 işletmede yapmaktadırlar. Aynı zamanda bu işletmelerde bu alandan mezun eski öğrencilerimizde kalifiyeli eleman olarak çalışmaktadırlar. Alanımızda eğitim-öğretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere toplam 5 aracımız bulunmaktadır” diye konuştu.

Öğrenciler ise artık petrolle çalışan araçlarının devrinin biteceğini ve geleceğin mesleği olduğu için elektrikli araç dalında okuduklarını söylediler.

“Fosil yakıt kullanmıyoruz”

İşletme sahibi Abdulbaki Kara, bölge açısından çok önemli bir yatırımı devreye aldıklarını belirterek, “Elektrikli şarj istasyonumuz yaklaşık bir hafta önce devreye girdi. Bizim firma olarak elektrikli şarj istasyonumuzu kurmaktaki birinci ana amacımız şuydu. Firma olarak Avrupa ülkelerine ihracat yapmaktayız. Avrupa ülkeleri geçtiğimiz senelerde malumunuz yeşil mutabakatı devreye aldı. Hatta 1 Ocak 2024’den itibaren de yürürlüğe girdiğini biliyoruz. Yani ürettiğiniz ürünlerle ilgili Avrupa ülkelerine ürün satıyorsanız yeşil mutabakatın ülkelerine uyum sağlarsanız ek vergiye tabi olmuyorsunuz. Biz de firma olarak elektrikli araç şarj istasyonu, çatımızda bulunan güneş panellerimizle kendi elektriğimizi kendimiz üretiyoruz. Fosil yakıt kullanmıyoruz. Doğal gaz marifetiyle üretim yapıyoruz. Bu ve benzeri sebeplerle Avrupa ülkelerine sattığımız ürünlerde ek vergiye tabi olmamak adına böyle bir hizmeti ilçemize getirmiş bulunuyoruz. Bu hem işletmemiz açısından hem de ilçemiz açısından çok kıymetli bir parametreydi” dedi.

“Hiçbir elektrikli araç Şiran üzerinden Trabzon’a devam etmiyordu”

Tüm bunların yanında Sivas üzerinden Tersun dağını kullanarak Karadeniz sahiline gidecek tüm elektrikli araçların şarj hizmeti alabilecekleri bir destinasyon olmadığını hatırlatan Kara, “Kelkit, Köse ve Şiran hattında tek elektrikli şarj istasyonuyuz. Yani Sivas’tan Trabzon’a gidecekseniz şayet burada elektrikli aracınızı şarj edeceğiniz tek nokta artık Şiran oldu. Biz kurana kadar hiçbir elektrikli araç Şiran üzerinden Trabzon’a devam etmiyordu. Erzincan’ı dolaşarak gidiyordu. İşletme olarak artık elektrikli araç şarj istasyonu haritasına girdik. İlçemiz üzerinden Tersun Dağı yolunu takip edip sahile ulaşacak herkesin artık aracını şarj edeceği bir istasyonu var. Hızlı şarj olduğu için yaklaşık otuz dakikada aracımızı doldurabiliyorsunuz” ifadelerini kullandı.

“Elektrikli aracı ısıtmak için motoru çalıştırmaya gerek yok”

Elektrikli araçlardaki ısınma konusu ile ilgili de konuşan Nuroğlu, “Elektrikli araçlar tasarlanırken ısınma durumu da tasarlanıyor. Yakıt tüketimi olan araçlara baktığımız zaman ateşten ötürü yanma olurken yanında da ısı oluşuyordu. Dolayısıyla onunla beraber çok rahat ısınıyordu. Elektrikli araçlara geldiğimizde ise böyle bir yanma durumu söz konusu değil. Olmayınca da ben nereden ısınacağım sorusu insanın aklına geliyor. Elektrikli araçlarda aynı evlerde nasıl ısınıyorsak benzer şekilde ısınma altyapıları var. Evlerdeki gibi elektrikle ya da soba ile ısınacağımız zaman ilk başta yüksek sıcaklığı açarız ardından da ısının belli değerde devam etmesi için de düşük derecede yakmaya devam ederiz. Bu durum elektrikli araçlarda da mevcut. Örneğin aracınız belli bir yerde yolda kalıyor ve 35 kilovat saatlik bir enerjiniz var, araç saatte 2 kilovat saat enerji tüketecek olsa, 35 saatlik bataryanın 30 saatini ısınmaya harcarsanız ve 15 saat boyunca aracı ısıtabilir hale getirirsiniz. Sizin aracınızdaki batarya sizi rahatlıkla 15 saat boyunca ısıtacak şekilde hareket eder. Normalde benzin ya da motorin kullanan bir aracınız olsa onun da deposu belli bir miktarda çalışabilir. Elektrikli aracın güzel tarafı ise motorun çalışmasına gerek yok. Motor durmuş halde ancak siz ısınabiliyorsunuz. Çünkü benzinli ve diğer içten yanmalı motorlara baktığınız zaman bunların karbondioksit zehirlenme ihtimalleri de yüksek. Motorun çalışması lazım ki sizi ısıtsın. Elektrikli araçlarda ısıtıcı sistem tamamen aracın sisteminden ayrı. Benzin bittiği zaman depoya benzin koyulduğu zaman araç hareket edebiliyor. Benzer durumlar elektrikli araçlar için de var. Yol yardım araçlarında batarya üzerinde depolanmış hızlı şarj bölümleri var. 10 dakikalık bir hızlı şarj ile 40-50 kilometre gidiyorsunuz ve en yakındaki şarj istasyonuna ulaşabiliyorsunuz. Elektrikli aracın güzelliklerinden bir tanesi de eğer yakınınızda bir ev ya da bir elektrik kaynağı var ise yanınızdaki bir kablo ile bağlantı yapıp elektriğinizi alabilirsiniz” diye konuştu.

Türkiye’de otomobil pazarında elektrikli araç satışları geçen sene 14 bin olurken, bu yılın 10’uncu ayında 60 bin adeti geçti. 81 ilde elektrikli araçlar için halka açık kurulan ticari şarj istasyonlarıysa 10 bin 500’ün üzerine çıktı.

Diyarbakır’da faaliyet gösteren Oto Seç otomotiv firmasında Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Yıldırhan, elektrikli otomotivlere bu sene ciddi bir ilgi olduğunu söyledi.

Gelecek sene yaklaşık 100 bin elektrikli otomobilin satılabileceğini öngören Yıldırhan, “Elektrikli otomobillere çok büyük bir ilgi var. Bunu Türkiye genelinde görebildiğimiz kadar Diyarbakır özelinde de görebiliyoruz. Geçtiğimiz yıl Türkiye’de 14 bin elektrikli otomobil satılmışken bu yılın ilk 10 ayında bu rakam 60 binli rakamları geçmiş durumda. Muhtemelen yılsonuna kadar 70 bin adet tam elektrikli otomobil satılmış olacak. Önümüzdeki yıl bu rakamın 100 bini geçeceğini öngörmekteyiz. Gelecek yıl otomotiv sektöründe yüzde 30-35 civarında daralma gözükürken, elektrikli otomotiv pazarında yüzde 50’ye yakın bir büyümeden söz edebiliriz. Diyarbakır’da bugün itibariyle piyasada gezen 3 bin üzerinde elektrikli otomobil var. Bu da Diyarbakır’da her geçen gün elektrikli otomobillere ilginin arttığını, satışların arttığını gözlemleyebiliriz. Muhtemelen 2024 yılında Diyarbakır’da da bu sayı 10 binli rakamları geçecektir” dedi.

Her ilde şarj istasyonu

Elektrikli otomobillerde rağbetin artmasıyla 81 ilde şarj istasyonunun kurulduğunu ifade eden Yıldırhan, “Elektrikli otomobilleri tercih etmede insanların açıkçası en büyük endişelerinden bir tanesi şarj süreleridir. Türkiye’de 81 ilde toplam 10 bin 500 üzerinde halka açık ticari şarj istasyonları var. Diyarbakır’da şu ana kadar toplam faaliyet gösteren 102 şarj ağı işletmecisi tarafından yürütülüyor. Şarjlı araçlar, araçtan araca farklılık göstermekle beraber yüzde 30’dan yüzde 80’e kadar şarj süresi 20 dakika ile 30 dakika arasında gerçekleştirilebiliyor. Elektrikli araba ile çok rahat Türkiye’de uzun süre bir yolculuk da yapılabiliyor. Ayrıca elektrikli otomobiller 3 türde şarj edilebiliyor. İlki evde normal bilgisayarı telefonu şarj ettiğiniz 220 voltluk şarj prizinden de araçlarınızı şarj edebilirisiniz. Tabi bu en yavaş olanı. Bir sonrakinde ise evinizden ya da iş yerinizden bir Wallbox dediğimiz ara şarj kutusu satın alarak aracınızı 22 kilowatt kadar şarj edebilme imkanı buluyorsunuz. Son olarak da halka açık olan hızlı şarj istasyonları var. Şu anda Türkiye’de çok az da olsa 360 kilowatt saate kadar ama yaygın olan 120 ve 180 kilowatt saate kadar aracınızı şarj edebiliyorsunuz. Elektrikli otomobillerin şarj kapasitesine göre değişiklik göstermesiyle birlikte evde şarj edildiğinde kendi şebekenizden 150 lira ile 200 lira arasında bir tam dolum maliyetiyle 500 kilometre yakın menzil elde edebiliyorsunuz. Bu da fosil yakıtlı bir otomobilin harcadığı fiyatın 10’da 1’i” diye konuştu.

10 kat tasarruflu

Elektrikli otomobillerin tercih edilme sebeplerinin başında iki konu olduğunu belirten Yıldırhan, şunları söyledi:

“Elektrikli otomobillerin tercih edilme sebeplerinin başında iki konu var. Bir tanesi çevreci olması, diğeri ise tercih edenlerin daha tasarruflu olduğunu düşünmeleridir. Elektrikli araçlar çok tasarrufludur. Özellikle evde ya da iş yerinizde şarj ettiğinizde fosil yakıtlı bir araca göre 10 kata yakın tasarruf sağlamış oluyorsunuz. Elektrikli aracın çevreci olması ise baktığımızda elektrikli araçlarda müthiş bir sessizlik var ve en önemli özelliklerinden bir tanesi de gaz pedalına dokunulduğu zaman bütün enerjiyi lastikte hissedebiliyorsunuz. Çok ciddi ivmelenmeler edinebiliyorsunuz.”

Son olarak Yıldırhan, “Biz Diyarbakır’da elektrikli araba devrimini başlatan firmayız. Bu iddiamızı yeni modellerimizle de gösteriyoruz. Şuan 3 markanın Diyarbakır’da ve bölgede yetkili satıcısıyız. Vatandaşların ilgisi çok yoğun. Özellikle akaryakıt fiyatlarının artmadı ile birlikte vatandaşların ilgisi daha da arttı. Ayrıca elektrikli araçlarda fosil yakıtlı araçlara göre vergi avantajı çok ciddi söz konusu. Bizim sattığımız elektrikli araçlar yüzde 10’luk ÖTV dilimindeyken fosil yakıtlı bir aracın Türkiye’de artık en ucuzu bile yüzde 80’lik ÖTV diliminde yer alıyor” ifadelerine yer verdi.

Elektrikli araçların fiyatlarının uygun olduğunu belirten müşteri Ayhan Kartal, “2. el araçlara bakmaya geldik, ama elektrikli araçları gördüm bayağı beğendim. İkinci el fiyatına sıfır elektrikli otomobil satıyorlar. Zaten artık elektrikli araçlara da talep daha çok. Bakalım eğer uyarsa almayı düşünüyoruz. Bu markayı ilk defa görüyorum konforu baya iyiydi” ifadelerinde bulundu.

“Elektrik şebekesi çok önemli”

Dr. Öğretim Üyesi Fatih Mehmet Nuroğlu, bazı firmaların konuyla ilgili çalışmalara başladığını ancak elektrik şebekesinin bu yükü kaldırması bakımından önemli olduğunu vurguladı. Nuroğlu “Şebeke çok önemli. Örneğin akaryakıt istasyonlarını nereye koyarsanız koyun tankerle istediğiniz gibi taşıyabiliyorsunuz ama elektrik istasyonlarında durum böyle değil. Elektriği mevcut altyapıdan beslemeniz lazım. Özellikle güçlü şarj istasyonları 180 kilowatt. 180 kilowatt iki şarj istasyonunu aynı yere bağladığınızda onun elektriksel olarak beslemesi kolay değil. Dolayısıyla koyulacak olan yerlerin şebekeden enerjiyi rahatlıkla alabilecek yerler olması ve o altyapıyı dağıtım firmasının sağlaması lazım. Bazı yerlerde rahatız, bazı yerlerde ekstra yatırıma ihtiyacımız var. Trabzon özeline baktığımız zaman özellikle 2030 yılına kadar dağıtım şebekesi noktasında yaptığımız analizlerde bir problem gözükmüyor. Ama en yakın noktaya bağlantı için yine bir yeraltı tesisat bağlantısı yapılması lazım. Altyapı buna müsait” diye konuştu.

“Yaylalar dahil elektrikli araçlar için şarj istasyonları yaygınlaşmalı”

Bölgenin yüksek ve önemli turizm merkezi olan yaylalarına elektrikli araçlar ile çıkanlar için şarj istasyonu kurulabileceğini de belirten Nuroğlu “Yaylalarda da elektrikli araç şarj istasyonları olabilir, olmaz diye bir şey yok. Artık 400 kilometrelerin altında menzile sahip elektrikli araç satılmıyor. Bugün baktığınız zaman tam dolu bir şarj ile rahatlıkla yaylalara gidip gelebiliyor. Bizim hızlı şarj dediğimizin yanı sıra bir de ev şebekesinden şarjı olup ihtiyacını görebileceği durumlar var. Elektrik olmayan yayla yok. Dolayısıyla yolda kalma gibi bir endişe olmayacak. Herhangi bir vatandaş, turist ya da gurbetçi geldiği zaman yaylada elektrikle aracını şarj edebilecek. Ülkemiz ve dünya elektrikli araca doğru ilerliyor. Avrupa ülkelerinde 2030-2035 yılını ilan eden iklim anlaşmasına biz de imza attık. Fosil temelli yakıtlarla çalışan araçların satışı yasaklanacak. Dolayısıyla dünya elektriğe doğru gidiyor ve burada pil teknolojisi de oldukça hızlı gelişiyor. Maliyetler oldukça aşağıda. Menziller oldukça yukarıya doğru gidiyor. O yüzden bu anlamda gelecek elektrikli araçlarındır. Ama bölgenin gerek altyapısı gerekse elektrik ağı şeklindeki ulaşımı olarak buna hazır olması lazım. Samsun’dan Hopa’ya kadar olan bölgenin belediyelerin ve valiliklerin bu konuda öncelik almaları lazım. Altyapı şebeke durumunun öngörülmesi, yatırımcının önünü açma ve mevzuat noktasında bir birliktelik yapılması lazım ki bu altyapı yaygınlaşsın. Çünkü insanlar artık rahatlıkla elektrikli araç alabiliyor ama bunları şarj etmesi çok önemli” ifadelerini kullandı.