Duygu değişimi ile mücadele etmenin şifreleri

Jill Churchill’in “Mükemmel bir anne olmak imkânsızdır, ancak iyi bir anne olmanın milyonlarca yolu vardır” sözünü hatırlatan Uzm. Klinik Psikolog Enise Öziç, doğum sonrası duygu değişimiyle baş etmek için 11 öneride bulundu:

– Bazı günler iyi bazı günler kötü olabileceğinizin farkında olun.

-Yakınlarınızdan yardım isteyin ve diğerlerine size nasıl yardımcı olabileceklerini iletin.

– Kendiniz ve bebeğiniz için beklentilerinizde gerçekçi olun.

– Kendinizi izole etmeyin, aile ve arkadaşlarınızla iletişimde olun.

– Eşinizle birbirinize az ama öz vakit ayırmaya çalışın.

– Eskiden size iyi gelen şeyleri zamanınızı planlayarak yeniden uygulamaya çalışın.

– Bebeğiniz uyuduğunda siz de uyuyun ve dinlenmeye çalışın.

– Muhakkak beslenmenize dikkat edin.

– Kafeinden ve alkolden uzak durun.

– Dışarıya çıkıp yürüyüşler yapın, hava alın ve egzersizler yapın.

– Geçmişte ya da gelecekte olmayın; ‘şimdi ve burada’ olun. Yani o an neler yapıyorsanız, sadece ona odaklanın.”

“Çocukluktan itibaren yazmaya olan aşkım kitaplarımla sonuçlandı”

Yazma isteğinin küçük yaşlardan itibaren başladığını söyleyen Hikmet Pencereci, “Bu isteğimin doğrultusunda ilk kitabımı 2021 yılında ’Kaderin İzi’ adıyla bastırdım. Daha sonra ise bu yıl çıkardığım ’Fırtınalı Kasım’ isimli kitabımla tekrar okurlarımla buluştum. Yazmanın herkes için farklı yanı var, kimisi duygusunu şarkı söyleyerek kimi yazarak kimi resim kimi dansla anlatır. Benim de çocukluktan itibaren yazmaya olan aşkım kitaplarımla sonuçlandı ve ben bu sonuçtan çok memnunum. Yazmanın belirli bir zamanı yok, kendinizi ne zaman yazmaya hazır hissediyorsanız o zaman yazarsınız. O duygu bana ne zaman geliyorsa mutlaka yazarım. Kitaplarımın basılmış halde okuyucularıma ulaştığını görmek beni çok mutlu ediyor” dedi.

“Yazma aşkı bitmeyen bir duygu”

İlk kitabını çıkartmak için 2018 yılında çalışmalara başladığını belirten Hikmet Pencereci, “Kitabın hikayesini oluşturmam 2 yıl kadar sürdü. 2021 yılında da ilk kitabım olan ’Kaderin İzi’ okurlarla buluştu. Ardından 2,5 yıl gibi bir aradan sonra 2023 yılında da çalışmalarına başladığım ’Fırtınalı Kasım’ isimli kitabımı çıkarttım. Bu yazma aşkı bizler de hiç bitmeyen, ölmeyen bir duygu. Kitaplarım okundukça çok mutlu oluyoruz. İkinci kitabımız, gerçek bir hayat hikayesinden uyarlandı. Kitabımızda herkesin kendisinden bir parça bulabileceği, hayatın içinden oluşturduğumuz bir kitap” diye konuştu.

“Fırtınalı Kasım isimli kitabım gerçek bir hikayeden oluşuyor”

“Fırtınalı Kasım” isimli kitabın gerçek bir hayat hikayesinden oluştuğunu söyleyen Hikmet Pencereci, “Ben bu hikayeyi duyduğumda çok etkilenmiştim. Aslında kitabımızın sonunda karakterimiz ölüyor. Bu hikayeyi yazarken çok içime dokundu, bunun sonu böyle bitmemeli diye düşündüğüm için ufak bir dokunuş yaptım. Hikayemizin konusu yine bir kadın karakter. Aslında kitapta bağlılık, sevgi, ihanet ve başarıya giden yoldaki tasları görüyoruz. Emeğin, mücadelenin, alın terinin, doğruluğun ve dürüstlüğün bizlere kapılarını nasıl açacağını ya da aksini düşündüğümüz zaman ihanetin, yalanın, yanlış kararlarımızın bizleri nereye götüreceğine dair bir hikaye oluşturduk” şeklinde konuştu.

“Çocukluğumda küçük küçük şiirler yazıyordum, şimdi roman yazıyorum”

Yazma isteğinin küçük yaşlardan itibaren devam ettiğini söyleyen Pencereci, “Çocukluğumdan beri yazmak hayalim hep vardı. Çocukluğumda küçük küçük şiirler yazıyordum. Daha sonra bu şiirlerim hikayelere, hikayeler romanlara dönüştü. Küçük defterlere karaladıklarımı büyük defterlere geçirmeye başladım. Defterden sonra ajandalara notlar almaya başladım. Yazma benim hayalim olduğu için ben de kendi hayalimi gerçekleştirmek için kendi kendime adımlar attım. Kitaplarımın yanı başımda durmalarından dolayı çok mutluyum. Ben ev hanımıyım. Günlük sosyal hayatım bulunuyor. Burada yaptığım bir takım işlerim oluyor. Kendi ailemizin içerisinde kendimize göre işlerimiz oluyor. Sürekli çeşitli kurslara katılıyorum. Kendimi her gün geliştirmeye çalışıyorum” ifadelerini kullandı.

“Diğer kadınlara da ilham oldum”

Yazma isteği ya da yeteneği olan kadınlara ilham olduğunu belirten Pencereci, hayallerden vazgeçilmemesi gerektiğini belirterek, “Ben kitabımı çıkarttıktan sonra duyanlar olmuş, beni arayanlar oldu. Senelerdir içerisinde bastırdıkları yazma isteği, yeteneği olan hanımlar, tebrik ettiler. Onlar da bu saatten sonra harekete geçip kendi hikayelerini gerçekleştireceklerini söylediler. Bunlar benim için çok güzel duygular. Kendi çevremde gönüllere dokunmak, güzel bir şeylere aracı olmak çok hoşuma gidiyor. Başka kadınlara da ilham olduk. İlk kitabım yayınlanınca haberlere çıktım. Bu haberleri okuyanlar da bana ulaşıp hem beni tebrik etti hem de kendi duygularını bastırdıklarını söylediler. Benden de fikirlerimi aldılar. Kitaplarımı okuyucularımızın okuduğunu görmek beni çok mutlu ediyor. Kitabımızı alan, kitabımızı okuyup yorumlayan, elden ele ulaştıran herkese teşekkür ediyorum. İyi tepkiler alan hikayelerin güzel yerlere gelmesini temenni ediyorum” dedi.

“Yüz, kelime söylemeden sayısız duyguyu ifade eder”

Yüzün, bir kelime dahi söylemeden sayısız duyguyu ifade edebileceğinin altını çizen Uzm. Dr. Çebi, “Bebeğinizle iletişim kurduğunuzda ifadeniz sakin ve özenli ise o kendini güvende hissedecektir. Fakat yüzünüzde sıkıntılı, kızgın, endişeli, üzgün, korkulu veya dikkat dağıtıcı bir durum varsa bebeğiniz bu olumsuz duyguları alır, stresli ve güvensiz hisseder. Ses tonunuz, meşgul olan bir ses tonu ile hassasiyet, ilgi ve anlayış taşıyan bir ton arasındaki farkı anlayabilir. Bebeğinizi yıkamanız, taşımanız, sıcak bir kucaklama, güven verici hafif bir dokunuş bebeğinize çok fazla duygu aktarabilir. Güvenli bir şekilde bağlanan bebeklerin, çocukluğun ileriki aşamalarında daha empatiye açık olduğu gözlemlenebilir. Ayrıca bu çocuklar kararsız veya güvensiz bağlanma stilleri olan çocuklardan daha az yıkıcı, agresif ve daha olgun olabilir” bilgilerini verdi.

“Mükemmel anne olmanız gerekmiyor”

Bebekle güvenli bir bağ kurmak için mükemmel anne olmak gerekmediğini vurgulayan Uzm. Dr. Çebi, “Ebeveynlerden ayrılabilir, korktuğunda ebeveynlerinin onu rahatlatmasını bekleyebilir. Ebeveynlerin dönüşünü olumlu duygularla karşılar, itme ya da reddetme gibi davranışlar sergilemez. Ebeveynin yokluğunda diğer insanlar tarafından bir ölçüde rahatlatılabilirken ebeveynleri yabancılara tercih ederler” şeklinde konuştu.

“Bağ kuramadım diye ümitsizliğe kapılmayın”

Hiç bir annenin bebeği için günün 24 saatinde dikkatli ve hazır olması beklenemeyeceğini sözlerine ekleyen Uzm. Dr. Çebi, “Hayatın yoğun akışı içerisinde bebeğinizle bağ kuramadığınızı düşünebilirsiniz. Ancak bağ kurmanın bebekliğin ileriki dönemlerinde de mümkün olduğunu unutmayın. Beyin gelişebilen bir yapı olduğu için bu bağı oluşturmak her zaman mümkündür. Bağlanma konusunu çocukluk döneminde de ilişkinizin bir parçası haline getirebilirsiniz. Bebek ihtiyaçlarını gözden kaçırdıysanız veya yanlış yorumladıysanız, onun neye ihtiyacı olduğunu gözlemleyerek güvenli bağlantı sürecini oluşturabilirsiniz. Bu çabalar güveni derinleştirebilir ve size çocuklarınızla daha güçlü bir ilişki kurma şansı verebilir” ifadeleri kullandı.

“Yeme bozukluklarıyla mücadelede kilo kontrolünün önemi”

Yeme bozukluklarının kilo durumuyla ilişkisinden bahseden Uzm. Dr. Olgun, “Bu karmaşık tablonun içinde tıkınırcasına yeme, duygusal yeme, gece yeme, bulimiya ve anoreksiya nervoza gibi çeşitli yeme bozuklukları belirginleşir. Bu bozuklukların çoğunda aşırı kilo alımı gözlenirken, yapılan çalışmalarda başarılı kilo kayıpları sonrasında kilo almanın yeme bozukluklarıyla bağlantılı olduğu ortaya çıkmıştır. Bu yüzden yeme bozukluklarının tespiti ve üstesinden gelinmesi, kilo kaybı sonrasında kilonun korunması ve sağlıklı bir yaşam için önemli görünmektedir” şeklinde konuştu.

“Duygularla başa çıkabilmek için yemek yeniliyor”

Duygusal yemek yemenin, son zamanlarda ismini sıkça duyduğumuz bir durum haline geldiğini vurgulayan Uzm. Dr. Olgun,

“Özellikle duygu düzenleme güçlüğü yaşayan bireylerin, olumsuz duygularla başa çıkabilmek için duygusal yemek yediği biliniyor. Bireylerin fiziksel açlık ve tokluk sinyallerini doğru bir şekilde tanımamaları, aşırı yeme davranışlarını kontrol edememelerine yol açabilir. Bazı durumlarda ise duygusal uyarılarla aşırı yeme, duyguların fiziksel açlık duygusundan ayırt edilememesi sonucunda ortaya çıkabildiğini görüyoruz” ifadelerini kullandı.

“Duygusal yeme alışkanlığı kısır döngüler oluşturuyor”

Özellikle son yıllarda yiyeceklerin daha kolay elde edilebildiğine değinen Uzm. Dr. Olgun, şöyle devam etti:

“Yiyeceklerin doyurucu niteliklerinin yanında keyif verici etkileri de ön plana çıkarılıyor. Bu da bireyleri olumsuz duygularla başa çıkarken hızlı ama bir o kadar da faydasız bir yol olan atıştırmalara ya da yemeğe yönlendiriyor. Bunun sonunca bunalma-yemek yeme-kısa süreli rahatlama-pişman olma ve daha fazla bunalma-tekrar yemek yeme benzeri kısır döngülerin sıklaşmasına sebep oluyor.”

“Hastalıklarla ilgili olumsuz yaşantıları olan kişilerde ortaya çıkıyor”

Yine son yıllarda sağlıklı beslenme trendleriyle birlikte “ortoreksiya” kavramının ortaya çıktığını söyleyen Uzm. Dr. Olgun, şu bilgileri paylaştı:

“Sağlıklı beslenme- sağlıklı yaşama takıntısı olarak nitelendirebileceğimiz bu durum, kalori sayma, sık sık bedeni kontrol etme, sağlıksız olduğunu düşündükleri hiçbir yiyeceğe ya da etkinliğe yaklaşmama gibi durumların ortaya çıktığı, yiyeceklerin ve egzersizlerin zihnin gündemini sürekli işgal ettiği bir haldir. Genellikle takıntılı, sağlık-hastalık kaygıları olan ya da yakın zamanlarda hastalıklarla ilgili olumsuz yaşantıları olan kişilerde ortaya çıktığı düşünülüyor.”

“Yeme bozuklukları tedavisinde psikoterapi ve ilaç tedavisinin önemi”

Yeme bozukluğu olan bireylerle yapılan görüşmelerde altta yatan psikolojik sebepler ve varsa ek psikiyatrik hastalıkların tanımlandığını belirten Uzm. Dr. Olgun, açıklamasını şöyle tamamladı:

“Konulan tanılara göre ilaç tedavisi ve psikoterapilerle iyilik hali hedeflenir. Psikoterapötik görüşmelerde yeme davranışları psikolojik açıdan ele alınırken, bilişsel davranışçı terapi esaslarından, farkındalık egzersizlerinden ve sezgisel yeme tekniklerinden faydalanılır. Bu şekilde bireyin yemekle ilişkisi olumlu yönde düzenlenir, var olan psikolojik belirtilerinin iyileşmesi sağlanır.”