Ebe, hemşire ve sağlık teknisyeni adaylarına yönelik yürütülen eğitim modelinde “usta-çırak” ilişkisi esas alınıyor. Her öğrenci, deneyimli bir hemşire veya usta öğretici ile eşleştirilerek birebir eğitim alıyor. Bu sistem sayesinde öğrenciler, sağlık hizmetlerinin uygulama süreçlerini yakından deneyimleme imkanı elde ediyor.

Hastane Başhekimi Doç. Dr. Erkan Doğan, staj sürecinde yalnızca teknik bilgiye değil, mesleki etik ve deontoloji kurallarına da büyük önem verdiklerini vurguladı. Eğitim süresince başarılı performans gösteren ve meslek ahlakına uygun davranan öğrenciler ise yönetim tarafından başarı belgesi ile ödüllendiriliyor.

Doç. Dr. Doğan, hastanenin çok sayıda stajyere ev sahipliği yapmasından duydukları memnuniyeti dile getirerek, “Hastanemizde yetişen her öğrenci, geleceğin sağlık sisteminin önemli bir parçasıdır. Gençlerimizin en iyi şekilde yetişmesi için tüm imkânlarımızı seferber ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi, sunduğu geniş kapsamlı uygulamalı eğitim modeliyle bölgedeki sağlık eğitimine katkı sağlamayı sürdürüyor.

“Fabrikasyon üretimlere yenik düştük”

Ağabey Bilal Patan (73) ise genç yaşta gurbete gittiğini lakin emekli olduktan sonra baba ocağına dönerek mesleğe tekrar sarıldığını anlatarak “Bu mesleği babamızdan öğrendik. Ben gurbete gittim, kardeşim demirci ocağını sürdürdü. Emekli olup köye dönünce yeniden kardeşimle birlikte baba yadigarı ocakta çalışmaya devam ettim. Çırak bulamayınca çıraklığını ilerlemiş yaşımıza karşın biz sürdürmek zorunda kalıyoruz. Bir asırlık örs, el imali çekiçler ve babadan kalan körükle sürdürdüğümüz bu meslek bu vadide bizden sonra yok olacak. Artık el emeği el aletleri değil, fabrikasyon aletlerle iş görülmeye başlanacak. Zati fabrikasyon aletler bizi yendi. Lakin hiçbir fabrikasyon aletler bizim ateşte harlayıp su vererek dövdüğümüz demir kadar sağlam olmuyor” diye konuştu.

“En genç yorgancı benim”

Mesleğin yok oluşun eşiğinde olduğunu kaydeden Selçuk, çırak bulamamanın dalı bitirdiğini vurgulayarak, “Önceden Samsun’da 100’ün üzerinde usta vardı. Artık 10’u sıkıntı bulursun. Çırak yetişmiyor. Gençler kolay para kazanabilecekleri işlere gidiyor. 52 yaşındayım lakin benden genç yorgancı yok. Başka ustalar 55 ile 70 yaş ortasında. En fazla 5-6 yıl daha devam edebilirim. Hazır dikim yorganlar hayli yaygınlaştı. El işi yorganların 15-20 yıl sonra büsbütün biteceğini düşünüyorum” diye konuştu.

Yorgancılığın zahmetli bir iş olduğuna dikkat çeken Selçuk, “Yere oturup saatlerce iğneyle işlemek kolay değil. Çıraklar 2 saatte ‘belim ağrıyor’ deyip bırakıyor. ‘Elime iğne battı’ diye kaçan çok oldu” sözlerini kullandı.

Soğuk kış günlerine hakikat gidilirken yün ve pamuk yorganların hem daha sıcak hem de daha sağlıklı olduğunu belirten usta, eskilerin yün yorgana kıymet verdiğini fakat yeni gelinlerin el işi yorgan almaya pek sıcak bakmadığını da kelamlarına ekledi.

“Çalıştıracak çırak bulamıyoruz”

Sanayide 30 yıldır dükkan sahibi olan Erol Ayan, neredeyse tüm ustaların tek başına çalıştığını belirterek, “Sanayide hem çırak bulunmuyor hem de çırak yetişmiyor. Gençler liseyi bitirince endüstriye gelmek istemiyor. Gelenler de büyük servislerde, sigortalı ve düzgün maaşla çalışmak istiyor. Yeni başlayan bir çırağa taban fiyat veremeyiz. En fazla 10-15 bin TL verebiliyoruz, bu paraya da kimse gelmiyor” dedi. Ayan, usta olunduğunda ise maaşların 40-50 bin TL’ye kadar çıkabildiğini ekledi.

“Çıraklar birinci olarak maaşı soruyor”

Kaportacı ustası Murat Koca ise 23 yıldır bu meslekte olduğunu ve çırak bulmanın büyük bir sorun teşkil ettiğini belirtti. Koca, “Gelen çırak da birinci olarak maaşı soruyor. Çıraklar paraya yöneldiğinde bu iş olmuyor. Şu an çıraklar haftalık 2 bin 500 TL ile başlar. 4-5 yıl içinde usta olabilirler ve maaşları 40 bin TL’den başlar” diyerek çırakların önceliğinin mesleği öğrenmek olması gerektiğini vurguladı.

“Çırak yokluğundan kendi oğlumu işe aldım”

İşlere yetişemediği için kendi oğlunu çırak yaptığını söyleyen usta Turgay Küçük, “Zorunlu eğitim nedeniyle 17-18 yaşındaki gençler geliyor, onlar da yazın harçlığını alıp bir daha gelmiyor. Gençlerde çalışma hevesi yok. Bu türlü giderse 10-15 seneye usta bulamayacaklar” sözlerini kullandı.

“Eti senin, kemiği benim anlayışı bitti”

Usta Yüksel Bektaş ise günümüz gençlerinin nazlı olduğunu ve eski “eti senin kemiği benim” anlayışının kalmadığını belirtti. Bektaş, “Şimdi ben çırağımdan tornavidayı isterken çekiniyorum. Para için gelen aslında usta olamaz. Endüstride ustalar en az 40-50 bin TL kazanıyor. İş düşüncemiz yok fakat eleman zahmetimiz mevcut” formunda konuştu.

Sanayideki ustalar, mesleğin ehemmiyetine dikkat çekerek, gençlerin kısa vadeli kar yerine uzun vadede kendilerine sağlam bir gelecek kurabilecekleri bu mesleği tercih etmeleri gerektiğini savunuyor.

Öğretmenliği değil, çıraklığı seçti

Henüz 12 yaşındayken meslek seyahatine başlayan Azmi Kenan Dikmen’in, ilkokul yıllarında Samsun Ladik Öğretmen Okulu sınavını kazanmasına karşın, onun tercihi çıraklık oldu. Semerci çıraklığını tercih ettiği için pişmanlık duymadığını anlatan Dikmen, “Öğretmen okuluna girecektim. O sırada ustam bir marangoz arıyordu. Beni tavsiye ettiler. İki gün çalıştım, işimi beğendi. ’Gel çırak ol’ dedi. Ben de ’öğretmen okuluna gideceğim’ dedim. O ise, ’bu mesleği öğren, öğretmen maaşından ne olur? Ben cumhurbaşkanı maaşı kazanıyorum’ deyince, babamın da takviyesiyle semerciliğe başladım. Kısa müddette yeteneğim ve ustamın ustalığıyla bu işi öğrendim. Usta âlâ olursa çırak da uygun yetişir. Ben de 2 yıl süren çıraklığın akabinde 14 yaşında kendi dükkanımı açtım. Genç yaşında başlayan bu seyahatte hiç pişman olmadım. Pişman değilim. Zira bu zanaattan para kazandık, 3 çocuk yetiştirdim” dedi.

Ulaşım gelişti, semercilik unutuldu

Yol ve ulaşımın gelişmesiyle mesleğin de sonunun geldiğini tabir eden Dikmen, “Mesleğe başladığım yıllarda semercilik beğenilen mesleklerden biriydi. Yol ve araçların gelişmediği yıllarda, köy hayatının temel yük taşıyıcıları atlar ve katırlardı. Fakat ulaşım imkanlarının gelişmesiyle birlikte, mesleğin sonu da yaklaşmaya başladı. Evvelden her kapıda bir hayvan vardı. Yol olmadığından herkes yükünü hayvanla taşırdı. Fakat artık yollar yapıldı, araçlar çoğaldı. At, katır kalmayınca semercilik de bitti.

Bugün artık yılda yalnızca birkaç sipariş üzerine semer yapıp tamirat yapıyorum. Ben de emekli oldum. Tanıyan bilenler için yılda bir iki semer yapıyorum, hepsi bu kadar” diye konuştu.

“İyi semer ustanın imzasıdır”

İyi bir semerin nasıl olması gerektiğini anlatırken, mesleğinin inceliklerini kaydeden Dikmen, “Semer içi, göl kenarlarında yetişen hasır otundan yapılır. Ağacı gürgen olur. Deri katmanlar kullanılırdı. Lakin artık ne ot biçen kaldı, ne deri tabakacı. Hepsi birbirine bağlı üretimlerdi. Gereç üretimi bitince semercilik de bitti. Semer yalnızca bir yük taşıma aracı değil, birebir vakitte hayvanın sıhhatini ve istikrarını direkt etkileyen değerli bir zanaat eseri. Yanlış yapılmış bir semerin, hayvanın sırtına ve beline önemli ziyanlar verebilir. Âlâ bir semer ustasının imzasını taşır” bilgisini paylaştı.

“Zanaatkarlıkta dürüstlük en büyük servet”

Meslekteki muvaffakiyetinin sırrını dürüstlük anlayışına bağlayan Dikmen, “Hangi işi yaparsan yap, dürüst yapacaksın. Gereçten çalmayacaksın, müşteriyi kandırmayacaksın. Benim yaptığım semer 10 yıl dayanıyordu. Diğerleri 2-3 yılda yıpranacak semer yapıyordu. Fakat müşteri tekrar gelip beni buluyordu. Dürüstlük kazanır. Zanaat kültürünün en değerli kıymetlerinden biri olan ahilik geleneğine bağlı kalarak çalıştım. Ticaretin de temelinde dürüstlük var. Devletin bile memurları dürüst çalışırsa devlet kazanır, halkı güçlü olur. Esnafı, zanaatkarı dürüst olursa devleti kazanır. Semercilik de yapsan devletini, milletini düşünen dürüst olmalıdır” tabirlerini kullandı.

Mesleğin son temsilcisi

Bugün artık semercilik mesleğini sürdüren kimse kalmadığını hüzünle lisana getiren Giresun’un son semercisi Dikmen, “Yetiştirdiğim ustalar da mesleği bıraktı. Öteki mesleklere yöneldiler ya da gurbete gittiler. Evvelce çıraklar yetişirdi. Bizim meslek vakte yenik düştü lakin hala gereksinim duyulan mesleklerde de çırak bulunmuyor. Gençler masa başı iş istiyor, kimse zanaat öğrenmek istemiyor” formunda konuştu.

Öğretmenliği değil, çıraklığı seçti

Henüz 12 yaşındayken meslek seyahatine başlayan Azmi Kenan Dikmen’in, ilkokul yıllarında Samsun Ladik Öğretmen Okulu sınavını kazanmasına karşın, onun tercihi çıraklık oldu. Semerci çıraklığını tercih ettiği için pişmanlık duymadığını anlatan Dikmen, “Öğretmen okuluna girecektim. O sırada ustam bir marangoz arıyordu. Beni tavsiye ettiler. İki gün çalıştım, işimi beğendi. ’Gel çırak ol’ dedi. Ben de ’öğretmen okuluna gideceğim’ dedim. O ise, ’bu mesleği öğren, öğretmen maaşından ne olur? Ben cumhurbaşkanı maaşı kazanıyorum’ deyince, babamın da takviyesiyle semerciliğe başladım. Kısa müddette yeteneğim ve ustamın ustalığıyla bu işi öğrendim. Usta güzel olursa çırak da güzel yetişir. Ben de 2 yıl süren çıraklığın akabinde 14 yaşında kendi dükkanımı açtım. Genç yaşında başlayan bu seyahatte hiç pişman olmadım. Pişman değilim. Zira bu zanaattan para kazandık, 3 çocuk yetiştirdim” dedi.

Ulaşım gelişti, semercilik unutuldu

Yol ve ulaşımın gelişmesiyle mesleğin de sonunun geldiğini tabir eden Dikmen, “Mesleğe başladığım yıllarda semercilik beğenilen mesleklerden biriydi. Yol ve araçların gelişmediği yıllarda, köy hayatının temel yük taşıyıcıları atlar ve katırlardı. Fakat ulaşım imkanlarının gelişmesiyle birlikte, mesleğin sonu da yaklaşmaya başladı. Evvelce her kapıda bir hayvan vardı. Yol olmadığından herkes yükünü hayvanla taşırdı. Fakat artık yollar yapıldı, araçlar çoğaldı. At, katır kalmayınca semercilik de bitti.

Bugün artık yılda yalnızca birkaç sipariş üzerine semer yapıp tamirat yapıyorum. Ben de emekli oldum. Tanıyan bilenler için yılda bir iki semer yapıyorum, hepsi bu kadar” diye konuştu.

“İyi semer ustanın imzasıdır”

İyi bir semerin nasıl olması gerektiğini anlatırken, mesleğinin inceliklerini kaydeden Dikmen, “Semer içi, göl kenarlarında yetişen hasır otundan yapılır. Ağacı gürgen olur. Deri katmanlar kullanılırdı. Fakat artık ne ot biçen kaldı, ne deri tabakacı. Hepsi birbirine bağlı üretimlerdi. Materyal üretimi bitince semercilik de bitti. Semer yalnızca bir yük taşıma aracı değil, birebir vakitte hayvanın sıhhatini ve istikrarını direkt etkileyen kıymetli bir zanaat eseri. Yanlış yapılmış bir semerin, hayvanın sırtına ve beline önemli ziyanlar verebilir. Yeterli bir semer ustasının imzasını taşır” bilgisini paylaştı.

“Zanaatkarlıkta dürüstlük en büyük servet”

Meslekteki muvaffakiyetinin sırrını dürüstlük anlayışına bağlayan Dikmen, “Hangi işi yaparsan yap, dürüst yapacaksın. Gereçten çalmayacaksın, müşteriyi kandırmayacaksın. Benim yaptığım semer 10 yıl dayanıyordu. Diğerleri 2-3 yılda yıpranacak semer yapıyordu. Lakin müşteri yeniden gelip beni buluyordu. Dürüstlük kazanır. Zanaat kültürünün en kıymetli bedellerinden biri olan ahilik geleneğine bağlı kalarak çalıştım. Ticaretin de temelinde dürüstlük var. Devletin bile memurları dürüst çalışırsa devlet kazanır, halkı varlıklı olur. Esnafı, zanaatkarı dürüst olursa devleti kazanır. Semercilik de yapsan devletini, milletini düşünen dürüst olmalıdır” sözlerini kullandı.

Mesleğin son temsilcisi

Bugün artık semercilik mesleğini sürdüren kimse kalmadığını hüzünle lisana getiren Giresun’un son semercisi Dikmen, “Yetiştirdiğim ustalar da mesleği bıraktı. Öteki mesleklere yöneldiler ya da gurbete gittiler. Evvelden çıraklar yetişirdi. Bizim meslek vakte yenik düştü fakat hala gereksinim duyulan mesleklerde de çırak bulunmuyor. Gençler masa başı iş istiyor, kimse zanaat öğrenmek istemiyor” formunda konuştu.

“Bugün temsilciliğini Vezirköprü halkı olarak biz üstlenmiş durumdayız”

Semaverin tarihine dair bilgi veren, 40 yıla yakın süredir Vezirköprü’de yassı semaver üretimi yapan iki ustadan biri olan 58 yaşındaki Seyit Kaya, “Büyüklerimizin ve ustalarımızın bize anlattığına göre semaver, 18. yüzyılda sadece Osmanlı sarayları ve zengin ailelerin sofralarında içeceklerin demlenmesi için kullanılan önemli bir araçmış. O dönemde semaverler genellikle bakır veya pirinçten yapılır gösterişli olmasıyla da dikkat çekermiş. Daha yakın zamana baktığımızda yavaş yavaş semaver geleneği kahvehanelere karışmış. Çok geçmeden de Türk evlerinde de yerini almıştır. Günümüzde de bu gelenek hâlâ yerini korumaktadır. Temsilciliğini de Vezirköprü halkı ve ustalar olarak tescillenmiş bir biçimde biz üstlenmiş durumdayız” dedi.

“Mesleğin inceliklerini öğrenmek tam 5 senemi aldı”

Çıraklıktan ustalığa kadar giden yoldaki gelişmeleri anlatan Seyit Kaya, “Metal işçiliğiyle tanışmam 1983 yılında çıraklık dönemimle başladı. O zamanlar makinelerin gücüne değil, ellerimizin maharetine güvenirdik. Yaptığımız semaverlerin parçalarını elimizde keser, büker, şekil verirdik. Bu şekilde makinesiz uzun süre çalışarak mesleğin inceliklerini öğrenmek tam 5 senemi aldı. Beş sene çıraklık, ardından kalfalık ve nihayetinde iki sene süren ustalık dönemimle anca çırak yetiştirecek kıvama geldim. Her bir aşamayı ustamdan öğrendiklerimle aştım. Ustam Topal Metin lakabıyla bilinen Metin Ataman’dı. Çalışma hayatım boyunca usta-çırak ilişkisini çok önemsedim. Ustamın ağzının içine bakar, o ne söylüyorsa ben 10 katını yapardım. Ustam benim için sadece bir iş arkadaşı olmadı, aynı zamanda bir öğretmendi. Kendisine çok şey borçluyum. Metin usta emekli olduktan sonra işi bana devretti, ben de bu ‘yassı semaver’ geleneğini sürdürmek ve gelecek nesillere aktarmak adına mücadele veriyorum” ifadelerine yer verdi.

“Kendine has olan detaylar, semaverin estetik ve sanatsal değerini artırır”

Yassı semaverin oluşum sürecini anlatan Kaya, “İmalathanemizde yassı ve düz semaver üretiyoruz. Semaverimiz pul halinde kesiliyor, kesildikten sonra preslerde işlem görüyor, pres makinesinin ardından silme aşamasına geçiliyor. Bu işlem sonrası ise sap ve musluklar takılıyor. Geliyoruz ayak kısımlarına, ayak kısımlarını parlatılıyor ve en son semaveri bir araya getiriyoruz. Bu işlemelere ek olarak semaverin dış yüzeyine göze hitap etmesi adına geleneksel desenler ve işlemeler ekliyoruz. Kendine has olan detaylar, semaverin estetik ve sanatsal değerini artırır. Sıra geliyor semaverin iç yüzeyine genellikle kalayla kaplama yaparız. Bu işlem, içerideki suyun temiz kalmasını sağlar ve lezzetli çay demlenmesine katkıda bulunur. Bütün bu işlemlerden sonra semaveri semaver yapan aşamaya gelecek olursak, semaverin alt kısmına ateşle ısıtılan bir bölme eklemesi yapıyoruz. Bu bölme, içindeki suyu kaynatır ve buharın yukarı doğru yükselmesini sağlar. İşte semaver çay demlemek için hazır” şeklinde konuştu.

“Bu işi öğrenmek isteyen yaşlı genç herkese kapım sonuna kadar açıktır”

Semaver ustalığını ve semaver kültürünü gelecek nesillere aktarmanın sorumluluğunu taşıdığını vurgulayan Seyit Kaya, “Çıraklıktan ustalığa uzanan yolculuğum, sadece benim değil, birçok meslektaşımın da öyküsü. Ben başta olmak üzere semaver ustalığı dair kaybolmaya yüz tutmuş zanaatların ustaları sanatlarını yaşatmak adına her birimizin ayrı ayrı sorumluluğu olduğunu düşünüyorum. Yaşım 58, gücüm yettiği yere kadar bu zanaatı devam ettirmek ve usta yetiştirmek istiyorum. Bu işi öğrenmek isteyen yaşlı genç herkese kapım sonuna kadar açıktır” diye konuştu.

“Çırak olsa bu kadar olmaz”

Nazlı’nın meraklı olduğunu ve bir çırak gibi davrandığını vurgulayan Yazıcı, şöyle konuştu:

“Bazen arabanın içinde çalıştığımızda, arabanın içine giriyor. Biz neredeysek bizimle beraber. Tavana çıkıyoruz, tavana çıkıyor, koltukları söküyoruz, yanımıza geliyor, arabanın altındaki kanala iniyoruz, bizimle beraber kanala iniyor. Bizimle beraber bir çırak gibi çalışıyor. Çırak olsa bu kadar olmaz.”

Kedinin meraklı tavırları, müşteriler ve çevredeki insanlar tarafından ilgiyle izleniyor. Görenler tarafından sevgiyle karşılanan Nazlı, kendisini görenlere neşe kaynağı olmaya devam ediyor.

“Bir işi yarım asırdan fazla yapmak kolay değil”
“Ben berberliğe severek başlamıştım” diyen Uysal, “Hala 45-50 yıllık müşterilerim var. Bir işi yarım asırdan fazla yapmak kolay değil ama biz işimizi severek yaptığımız için bu mesleğimizi oğlumla sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı.
Uysal, 6 metrekarelik dükkanda 37 yıldır çalışarak geçimini sağladığını ifade ederek, bu yılki Ahilik Haftası’nda ‘Yılın Ahisi’ seçildiğini ve belgesini Karabük Valisi Mustafa Yavuz’un elinden aldığını söyledi.

“Hem ben hem de babam emekli olmayı başardık”
27 yıl önce babası gibi çırak olarak mesleğe başladığını aktaran Erkan Uysal (42), “Aynı dükkandan hem ben hem de babam emekli olmayı başardık. Bir berberin sadece iyi usta olması yetmez. Ustalık mahareti ile beraber sevimli bir ahlaka da sahip olmalıdır. Babam da bize bunu aşıladı. Onunla beraber çalışmaktan gurur duyuyorum. Bir baba ile çalışmanın zor olduğunu söylerler ama biz mutlu bir şekilde işimizi yapmaya devam ediyoruz” diye konuştu. (İHA)

Bolu’nun usta makaslarından bir olan 73 yaşındaki Selahattin Varlık, 55 senedir aynı yerde aynı hizmeti veriyor. Bolu’da Berber Selahattin diye tanınan mesleğe 1965 yılında 15 yaşında başlayan Selahattin Varlık, İzzet Baysal Caddesi Hitit Pasajında 55 yıl önde açtığı 2 m2 berber dükkanını hiç el değiştirmeden sayısız çırakla beraber işletmesini 2023 yılına kadar getirdi. Sümer Mahallesinde ikamet eden Selahattin Varlık, 55 yıldır dükkanına yürüyerek gelip yürüyerek gidiyor. Şu anda Bolu’da berberlik yapan çoğu esnafı yetiştirdiğini ifade eden Varlık, “Bolu’ya iyi çıraklar yetiştirdik” dedi.

“15 yaşında bu mesleğe başladım. 73 yaşımda da devam ediyorum”

2 yıl daha mesleği devam ettirmek istediğini ifade eden Selahattin Varlık, “55 yıldır berberlik mesleğini yapıyorum. 55 yıllardır aynı dükkanda hizmet veriyorum. Yetiştirdiğim çırak sayısını unuttum. Mesleğimi 2 sene daha devam ettirmek istiyorum. Allah ömür verirse. 1965 yılında 15 yaşında bu mesleğe başladım. 73 yaşımda da devam ediyorum. 55 yıldır aynı dükkanda hizmet veriyorum” diye konuştu.

“Bolu’da yetiştirdiğim tüm çıraklar dükkan sahibi şuanda”

Bolu’ya iyi ustalar yetiştirdiğini dile getiren Varlık, “Çırak yetişiyor dersem yalan olur. Çünkü, çıraklık eğitim okulu açıldı. Biz lise mezunu çırak yanımıza alabiliyoruz, kocaman delikanlı oluyor. 18 yaşındaki bir adama mesleği öğretmek biraz zor. Ben çıraklık okulunun ilk açıldığı günden 1999 yılına kadar 30 yıl usta öğreticilik yaptım. Bolu’nun yarısı zaten benim talebemdir. Bolu’da yetiştirdiğim tüm çıraklar dükkan sahibi şuanda. Hepsinden de memnunum. Bolu’ya iyi ustalar yetiştirdim. Ben de mutluyum” dedi. (İHA)