“Hastanemizde ilk kez bu ameliyatı gerçekleştirdik”

Doğuştan diyafram fıtığını kapalı yöntemle ilk kez tedavi ettiklerini dile getiren Uzm. Dr. Ahmet Saraç, “Hastamızın göğüs boşluğuyla karın boşluğunu ayıran diyafram zarında doğuştan bir delik vardı. Bu deliğin içinden karın içi organları, bağırsaklar göğüs boşluğuna doğru gittiği için hastamızda zaman zaman solunum sıkıntısı ve akciğerlerde enfeksiyonlar olmaktaydı. Biz bunu tespit ettiğimiz anda, Samsun Şehir Hastanesi Çocuk Cerrahisi Kliniği’nde Dr. Serap Samut Bülbül ile birlikte bu operasyonu ilk kez laparoskopik yani kapalı yöntemle gerçekleştirdik. Hastamız 4 gün serviste yattıktan sonra şifa ile taburcu edilmiştir” dedi.

“Kapalı ameliyat yapmamız sayesinde hastamız hem kısa sürede taburcu oldu”

Tedavinin kapalı yöntemle yapılmasının hastanın iyileşme sürecine olumlu etkisi olduğunu dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Serap Samut Bülbül, “Bu operasyon doğuştan bir anomali şeklinde gelişen bir hastalıktır ve genelde akciğer enfeksiyonları ya da herhangi bir bağırsakla ilgili şikayet olduğunda tesadüfen direkt grafilerde rastlanan bir durumdur. Bu hastamız, Vezirköprü Devlet Hastanesi’nden bir çocuk doktoru arkadaşımız aracılığıyla bize gönderildi. Kendisinin dikkatli gözlemi sonucu bir teşhis konuldu. Bize gönderildiğinde de bu ameliyat ilk defa hastanemizde kapalı olarak gerçekleştirildi. Eskiden bu ameliyatlar açık yöntemlerle yapılıyordu. Kapalı ameliyat yapmamız sayesinde hastamız hem kısa sürede taburcu oldu. Daha az ağrı duydu ve çok daha küçük bir yara yeri ile iyileşerek şifa ile kısa sürede evine taburcu edildi. Doktor Büşra Yılmaz, bunu akciğer enfeksiyonu tanısıyla yatırdığında akciğer grafisine dikkatli baktığında gözlemlemiş. Çok dikkatli bakmasa gözünden kaçabilecek bir durumdu. Ona da buradan teşekkür ediyoruz” diye konuştu.

Öte yandan ailesi ile birlikte kontrole gelen Kadir Acar ise tedavisinde emeği geçen sağlık çalışanlarına teşekkür etti.

Tozlu havalarda akciğer hastalarının mümkün olduğu kadar dışarı çıkılmaması tavsiyesinde bulunan Özlü, “Ülkemize vakit zaman Afrika üzerinden bazen de Ortadoğu’dan gelen çöl tozları taşınıyor. Şu anda da Türkiye’de çöl taşınımı mevcut. Bilhassa İç Anadolu, Akdeniz, Ege bölgesi ve Karadeniz bölgesi de bu toz taşınımından etkilenecek bölgeler ortasında yer alıyor. Bu tozlarla birlikte pek çok farklı alerjenlerde gelebiliyor. Bunlar bilhassa astım KOAH hastalarında ya da akciğer sertleşmesi üzere kronik akciğer hastalığı olanlarda bebeklerde yaşlı bireylerde problemlere yol açabiliyor. Bu tozlu havalarda hastane müracaatları, doktor müracaatları artıyor hastane yatışları artıyor. Hastalıklı akut alevlenmeler ortaya çıkabiliyor. Nefes darlığı öksürük hırıltılı teneffüs balgam çıkarma üzere semptomlarla kendini muhakkak ediyor. Onun için bu tozlu havalarda akciğer hastalarının mümkün olduğu kadar dışarıya çıkmamasını tavsiye ediyoruz. Konutta kalmalılar, kapıyı pencereyi kapalı tutmalılar bu tozlu havaları bu formda geçirmelerini tavsiye ediyoruz” diye konuştu.

“Maske takmalarını tavsiye ediyoruz”

Çöl tozlarına karşı maske takılması tavsiyesinde bulunan Özlü, “Eğer kesinlikle dışarı çıkmaları gerekiyorsa maske takmalarını tavsiye ediyoruz. Maske takıldığında tesir daha az oluyor korunmuş oluyorlar. Bu tozların tesiri yalnızca akciğere de değil aslında. Ciltte, beğenilen, ağız ve burun üzere mukozalarda da kurum yahut tahrişlere neden olabilir. O bakımdan kesinlikle tozlu ortamlarda çok kalmamaya hepimizin dikkat etmesinde yarar var. Tozla birlikte yağmur ve lodos ta olabiliyor. Lodos olduğunda bu tozların içerisindeki alerjenler de savrulmasıyla birlikte daha çok etkileşme mümkün daha dikkatli olmamız lazım” dedi.

“En çok akciğer ve teneffüs yollarını etkiliyor”

Çöl tozlarının en fazla akciğer ve teneffüs yollarını etkilediğini kaydeden Özlü, “En çok akciğer ve teneffüs yollarımıza tesir ediyor. Göze buruna ağız mukozasına da bu tozların ziyanlı tahriş edici ya da alerjiye yol açıcı tesirleri olabilir. Bilhassa alerjik nezle olan hastalarda burunda tıkanma, kaşıntı, geniz akıntısı, boğazda yanma acıma, gözlerde kızarıklık kaşıntı üzere belirtilerle kendini gösterebilir. Astımlı hastalarda, KOAH lı hastalarda daha çok nefes darlığı, öksürük, hırıltı, balgam üzere semptomlara yol açıyor” biçiminde konuştu.

Akciğer embolisi olaylarında artış

Hava durumundaki değişikliklerle alakalı akciğer embolisi olaylarında artış yaşandığını kaydeden Çoban, “Hava durumundaki değişikliklerle alakalı olarak da akciğer embolisi hadiselerinde artışlar görüyoruz. Bilhassa hava basıncındaki ve nem oranındaki değişikliklere bağlı olarak meydana gelen yüksek basınç ve düşük basınç dalgalanmaları sonucunda pıhtılaşma eğiliminin arttığını görmekteyiz. Bilhassa geçiş mevsimlerinde atmosfer basıncı ve nem oranındaki süratli değişiklikler nedeniyle akciğer embolisi hadiselerinde artış mevcut. Son periyotlarda bölgemizde de hadiselerde artış meydana geldiğini gözlemekteyiz. Yaşadığımız süratli hava durumu değişiklikleri, atmosfer basıncında ve nem oranındaki ani değişiklikler pıhtılaşma eğilimini artırmakta ve bu durum bedenimizdeki kan akımını etkileyerek basınç değişikliklerine neden olup pıhtılaşmaya sebebiyet verebilmektedir. Bu durum da Akciğer pıhtısı olarak karşımıza çıkmaktadır. Akciğer pıhtısı konusunda halkımızın dikkat etmesi gereken, ani başlayan nefes darlığı, göğüste sıkışma, nefes alıp verirken batma, bayılma, kanlı balgam üzere bulguların olması durumunda sıhhat kurumlarına bilhassa göğüs hastalıkları uzmanına başvurmaları konusunda uyarıyoruz. Bilhassa mevsim geçişlerinde, hava durumlarının ani ve süratli değiştiği periyotlarda bu dalgalanmaların sık olduğu periyotlarda akciğer pıhtısı oluşmasının daha çok arttığını yaptığımız çalışmalarda gözlemledik” tabirlerini kullandı.

Uzun uzaklıklı seyahatler kan akışını yavaşlatıyor

Uzun aralı uçak ve otobüs seyahatlerinde hareketsiz kalmaya bağlı olarak bedende kan akımının yavaşladığını belirten Çoban, “Uçak seyahatlerinde bilhassa uzun aralık seyahatlerde hareketsiz kalmaya bağlı olarak bacaklarda kan akımı yavaşladığı için pıhtı oluşturup akciğere emboli atabiliyor. Ülkemizde, yurt içi uçuşlarının en uzunu yaklaşık 1,5-2 saat olduğu için bu riski çok fazla görmüyoruz. Lakin yüksek irtifaya çıkılmasına bağlı olarak basınç değişiklikleri, şayet hastada buna meyil oluşturacak bir durum da varsa pıhtı gelişmesine sebebiyet verebilir. Bilhassa uzun otobüs seyahatlerinde riskin daha yüksek olduğu bilinmektedir. Uzun mühlet hareketsiz kalan bacaklarımızda kan akımı yavaşlamakta ve pıhtılaşma meydana gelebilmektedir. Bu nedenle otobüs molalarında kan akımı hızlandırmak ve mümkün pıhtı gelişimini engellemek için hareket etmeli birkaç adım dahi olsa otobüsten inip yürümeliyiz” dedi.

“Hastalar öksürük, nefes darlığı gibi şikâyetlerle karşılaşabilir”

DLCO testinin özellikle interstisyel akciğer hastalıkları (ILD) olan hastaların tanı, tedavi ve takibinde kritik bir rol oynadığına dikkat çeken Prof. Dr. Özkaya, “İnterstisyel akciğer hastalıkları, akciğer dokusunun kalınlaşmasına ve sertleşmesine neden olan bir grup hastalıktır. Bu durum, akciğerlerin oksijenin kan damarlarına geçmesini engeller. Sonuç olarak hastalar öksürük, nefes darlığı gibi şikâyetlerle karşılaşabilir. Bu grup hastalarda, genellikle balgam çıkarma gibi belirtiler gözlemlenmektedir. Hastaların nefes alıp vermelerindeki zorluklar, hastalığın ilerlemesiyle daha belirgin hale gelir. DLCO testi, bu tür hastalıkların seyrini izlemek ve tedavi kararlarını şekillendirmek için önemli bir gösterge sunar” ifadelerine yer verdi.

“DLCO testi, erken teşhis ve tedavi için hayati öneme sahiptir”

Covid-19 pandemisinin dünya sağlık hizmetlerinde büyük bir yük oluşturduğunu ve akciğer sağlığı üzerinde de uzun süreli etkiler bıraktığını belirten Prof. Dr. Özkaya, “Covid-19’un özellikle ağır seyrettiği hastalarda, akciğer dokusunda hasar ve fibrozis gelişebilir. Akciğer difüzyon testi, bu hastaların tedavi sürecinde akciğer fonksiyonlarının izlenmesinde önemli bir araç olmuştur. Ayrıca, çevresel faktörler, mesleki riskler ve bilinmeyen nedenler de interstisyel akciğer hastalıklarına yol açabilir. Bu tür hastalıkların değerlendirilmesinde DLCO testi, erken teşhis ve tedavi için hayati öneme sahiptir” şeklinde konuştu.

“Belirtiler fark edildiğinde uzman hekime danışılmalı”

Akciğer sağlığının yaşam kalitesi ve genel sağlık üzerinde doğrudan etkili bir faktör olduğunu söyleyen Prof. Dr. Özkaya, “İnterstisyel akciğer hastalıklarının tanı ve takibinde, DLCO testi, akciğer fonksiyonlarının doğru şekilde değerlendirilmesine yardımcı olur. Özellikle Covid-19 sonrası akciğer sağlığının izlenmesinde bu testin önemi daha da artmıştır. Pulmoner fibrozis gibi ciddi hastalıkların erken aşamalarda tespiti, tedavi sürecinde daha iyi sonuçlar elde edilmesine imkan tanır. Hastalar solunum zorluğu, öksürük gibi belirtileri fark ettiklerinde, akciğer fonksiyonlarını test ettirmek için sağlık uzmanlarına başvurmalıdır. DLCO testi, akciğer sağlığını izlemek ve gerektiğinde uygun tedavi planlarını belirlemek için oldukça değerli bir araçtır” ifadelerini kullandı.

“En sık görülen 3’üncü ölüm nedeni”

40 yaş üstü her 5 kişiden birinde KOAH görüldüğüne dikkat çeken Prof. Dr. Balbay, Türkiye’de solunum sistemi hastalıklarında en sık görülen 3’üncü ölüm nedeninin kronik obstrüktif akciğer hastalığına bağlı gerçekleştiği bilgisini verdi. Solunum sistemiyle ilgili başta efor ile gelişen nefes darlığı, öksürük, balgam çıkarma gibi giderek artan veya kalıcı yakınmaların KOAH varlığının habercisi olabileceğine dile getiren Balbay, tedavi edilmediği takdirde belirtilerin artacağını, yaşam kalitesinin azalacağını, iş gücü kaybı yaşatarak alevlenmelerin ortaya çıkabileceğini belirtti.

Hastalığa yol açan etmenler hakkında bilgiler veren Balbay, “Sigara, pipo, puro, nargile gibi tütün ve tütün ürünlerinin kullanılması, metal, çimento, tahıl, maden, inşaat, ulaşım gibi sektörlerde çalışanların mesleki nedenlerle toz, duman ve zararlı gazlara maruz kalınması, kapalı ortamlarda kullanılan odun, kömür, tezek gibi organik yakıtların dumanın solunması, orman yangınlarının dumanına maruz kalınması ve hava kirliliği önemli risk faktörleri arasındadır” açıklamasında bulundu.

Prof. Dr. Güleç Balbay, hekime zamanında başvurulmamasının hastalığa erken tanı konmasını engellediğini vurguladı.

“İlk iş sigarayı bırakmak”

Hastalığa basit ve ağrısız bir test olan nefes ölçüm testi ile kolayca tanı konabildiğini dile getiren Balbay, KOAH’ın ilerleyici bir hastalık olmasına karşı önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğunun altını çizdi. KOAH’lı bir hastanın yapması gereken ilk işin sigarayı bırakmak olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ege Güleç Balbay, “KOAH tanısı konulan kişilerin tütün ve tütün ürünlerinin kullanımını bırakmaları, zararlı toz ve gaz içeren ortamlardan, hava kirliliğinden uzak durmaları, sağlıklı beslenmeleri ve günlük egzersiz yapmaları gereklidir. İç ve dış ortam hava kirliliğinin azaltılması KOAH’ın gelişimi ve alevlenmesini önleyen koruyucu bir müdahaledir. KOAH hastaları dış ortam aktivitelerini yerel hava kalitesi indeksini takip ederek ona göre düzenlemelidir. Toplumsal müdahale önlemlerinin dışında KOAH tanılı hastaların hava kirliliği bulunan yerlerde maske kullanması yararlı olabilir” ifadelerini kullandı.

Küresel iklim değişikliğinin KOAH hastalarını da doğrudan etkilediğinin tahmin edildiğini ifade eden Prof. Dr. Güleç Balbay, hava kirliliği ve iklim değişikliğine yol açabilecek sera gazlarının azaltmasının KOAH’la mücadelede temel hedeflerden biri olması gerektiğinin altını çizdi. İç ve dış hava kirleticilerinin KOAH’ta artan solunum yakınmalarının yükünü arttırdığına vurgu yapan Güleç Balbay, bu durumun akciğer fonksiyon kaybı ve KOAH alevlenmeleri ile erken ölümlere neden olabileceğine dikkat çekti.

“Havamızı koruyalım, KOAH’sız yaşayalım”

Bu yıl Dünya KOAH Günü’nde ‘Havamızı Koruyalım, KOAH’sız Yaşayalım’ teması ile temiz hava ve akciğer sağlığının önemine vurgu yapıldığına dikkat çeken Balbay, “Akciğerlerinizi sağlıklı tutabilmeniz ve sağlıklı nefes alabilmeniz için tütün ve tütün ürünlerini kullanmayın. Soluduğunuz ortam havasını temiz tutun. Düzenli ve dengeli beslenin, egzersiz yapın. Yaş grubunuza uygun aşınızı olun. İklim değişimine duyarsız kalmayın” ifadelerini kullandı.

“Elektronik sigara içmek bizi kanserden korumuyor”

Elektronik sigaranın daha az kanser oluşturduğu söylemlerine katılmadığını kaydeden Tekinbaş, “Akciğer sağlığını olumsuz etkileyen alışkanlıklardan uzak durulmalı. Bunun başında sigara geliyor. Elektronik sigara alışkanlığı birçok insanda daha az kanser oluşturduğu söylentisi çok fazla kullanılmaya başlandı, ama onun da tespit edildiği şekliyle akciğer kanserine neden olan en büyük faktörlerden biri. Elektronik sigara içmek bizi kanserden korumuyor. Akciğer sağlığını korumak için, olabilecek kirliliklerden korunmak radyoaktif maddelerden uzak durmak gerekir. Eğer herhangi bir şekilde çalışma alanımızda akciğer sağlığımızı olumsuz etkileyecek tozlara maruz kalıyorsak uygun maske takarak çalışmalıyız. Akciğerimizin, kalbimizin kapasitesini artırmak için her türlü sporu yapmalıyız. Özellikle yürüyüşler çok önemli. Her yaş grubu içerisinde yapılabilmesi açısından da önemli. Bu da akciğer sağlığımızın korunması için önemli faktörlerden biri” diye konuştu.

“Tek akciğerle yaşamını sürdürebilir”

Kanser ya da faklı hastalıktan dolayı ameliyatla alınan bir akciğerle, hasta yaşantısını tek akciğerle sürdürebileceğini de belirten Tekinbaş, “Bir akciğeri çok rahatlıkla alabiliyoruz, yeter ki diğer akciğer sağlıklı olsun. Sol akciğerin tümünü sağ akciğerin de bir parçasını önceden testlerini yapmak kaydıyla alabiliyoruz. Kalan akciğerin kendisine ne kadar yeteceğini tespit etmek için yapıyoruz. Elle tutulur gözle görülür kanıt düzeyinde elimizdeki verilerle bunu yapıyoruz. Çok rahatlıkla bir akciğeri alabiliyoruz. KTÜ Farabi Hastanesi bu konuda akciğer kanseri ve akciğer ameliyatları konusunda Türkiye’de önemli bir yere sahip. Zaman zaman haftada birkaç hastanın bir akciğerini ameliyat ederek alıyoruz. Solunum fonksiyonları açısından iki akciğer sahibi ile tek akciğer sahibi arasında fark oluyor ama normal yaşantısını idame ettirecek şekilde olanları zaten ameliyat ediyoruz. Bu hastalarda normal yaşamlarını idame ettirmede, yaşamlarını sürdürmede herhangi bir sorun yaşamıyor” diye konuştu.

“Tütün ve tütün ürünleri kullanımı KOAH’a en fazla neden olan araçlar”

Hastalığın en büyük nedenlerinden birinin tütün ve tütün mamulleri kullanımı olduğunu ifade eden Medicana Intarnational Samsun Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Özgür İnce, “Hastalığın belirtileri öksürük, balgam, nefes darlığı, halsizlik, hırıltılı solunum, göğüste dolgunluk hissi ve ağrı, iş görememe ve giderek belirginleşen solunum sıkıntısıdır. KOAH’ın tedavisinde amaç smeptomları geriletmek, hastalığın ilerlemeye devam etmesini durdurmak ve solunum yetmezliğine bağlı olarak gelişebilecek kalp ve damar hasarları, beyin damar hasarları, karaciğer böbrek gibi hayati organ hasarlarının önüne geçebilmektir. İnsan vücudunun temel çalışma prensibi, enerjisi oksijene bağlıdır. KOAH hücrelere oksijen taşınmasını bozduğundan tüm hücrelerde hasara sebep olabilir, bu da her hastalığın oluşumunda rolü olabileceğini düşündürür. Tütün ve tütün mamulleri kullanımı KOAH’ın en fazla görülen nedenidir. Bazen sadece sigarayı bırakmak tedavide yeterli olabilmektedir. Solunan havadaki kimyasallar KOAH sebebidir. KOAH’ta genetik aktarım söz konusudur. Ayrıca maruz kalınan toksik doz herkeste aynı ölçüde zarar vermemektedir. Bunun sebebi de genetiktir. Madencilik, tarım, inşaat sektörü, kimyasal fabrikalar gibi iş ortamları KOAH’a zemin hazırlayabilirler. Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları ve bazı virüs enfeksiyonları KOAH nedeni olarak suçlanmaktadır. Nadiren de olsa astım ile takipli hastalarda özellikle yine sigara kullanımıyla KOAH’ın daha çabuk geliştiği gözlenmiştir. İleri yaş akciğer immün sisteminin etkisinin bozulması ve doku yenileme tamir mekanizmalarının yavaşlaması nedeniyle yaş da KOAH için sebep gösterilir” dedi.

“KOAH’tan kurtulmaya yanıt veren en hızlı yöntem sigarayı bırakmak”

Kronik ilerleyici bir hastalık olduğundan KOAH’ın tedavisinde zahmetli ve uzun süreli olduğunun altını çizen Uzm. Dr. Özgür İnce, “Egzersiz, protein ve antıoksidan yüksek omega 3 ağırlıklı beslenme, yeterli uyku, dinlenme ve stres ile mücadele, tüm kronik hastalıklarda olduğu gibi KOAH’ta da olmazsa olmazdır. Sigarayı bırakmak, tedavinin en hızlı yanıt veren yöntemidir. Bronkodilatatör ilaçlar; hava yollarının genişlemesini, pasajın açılmasını sağlarlar. Kortikosteroidler; akut ve kronik enflamasyonun tedavisinde endikedirler. Mukolitik ve ekspektoranlar; balgam oluşumunu azaltma ve mevcut olanı çıkarmaya yönelik yardımcı olurlar. Oksijen tedavisi; artık solunum yetmezliği gelişmeye başladığında vücudun oksijen ihtiyacına destek verir. Pulmoner rehabilitasyon; KOAH’ta kas kaybı ve efor kapasitesi düşüklüğünün önüne geçmek, bronşiyal sekresyonların atılmasını destelemek, hastaları daha mobil ve aktif kılabilmek için kullanılır. Girişimsel işlemler ise KOAH’ın amfizem tipinde bronşiyal valfler kullanılabilmektedir. Akciğerlerde fonksiyon dışı boşluğu bertaraf etmekte oldukça etkilidirler. Son zamanlarda yeni gelişen KOAH balon katater tedavisi mevcuttur” diye konuştu.

“Balon katater uygulaması; akciğerler kapasitesinde yüzde 20 ila 80 oranında arttırabiliyor”

Balon katater uygulaması hakkında da bilgi veren Uzm. Dr. İnce, “KOAH’ın girişimsel tedavileri arasında bronkoskopi denilen akciğer endoskopisi yöntemiyle uygulanabilen yeni bir tedavi şekli daha vardır. Bu yöntem ileri KOAH’ta ve kronik bronşitik tipte etkili olabilmektedir. Daralmış bronşların genişletilmesi, kronikleşmiş mukus salgısını gidermek ve solunum kapasitesini yükseltmek için yapılır. Öncelikle işleme uygun olan hasta belirlenir. Uygunluk varsa hasta detaylı tetkik edilir genel anestezi ile entübe edilir. Entübasyon tüpü içerisinden bronkoskopik balon katater ile ulaşılabilen tüm bronşiyal yollara işlem uygulanır. Totalde yaklaşık 2-3 saat süren bir işlemdir. Katater ucundaki balon diye adlandırılan yapı dakikada yüzlerce defa şişip inerek bronş duvarlarında adeta bir zımparalama yapar. Balon katater uygulamasının başarı oranı kişiden kişiye bağlı olmak üzere değişkenlik gösterir. Bu parametrelere bağlı olarak yüzde 20-80 oranında akciğer kapasitesinde artış görülmektedir” şeklinde konuştu.